De 2Doc-docu Bloedband is zo’n aan het begin van de nacht geprogrammeerde parel waarmee de NPO haar cultuuraanbod laat flonkeren. Tegelijk koestert (in dit geval) de publieke KRO-NCRV wat betreft kijkcijfers klaarblijkelijk geen ambities. Hardwerkend Nederland ligt op maandag bij aanvang om 23.10 uur op één oor. Lui Nederland trouwens ook. Indien gemist, is terugkijken dan ook het devies bij Bloedband van fotograaf Anaïs López. Het is een persoonlijk, poëtisch, schrijnend doch onsentimenteel verteld familiedrama.
‘Hoi mam, vind je het goed als ik jouw echte moeder ga zoeken?’, klinkt bij het begin van de docu de stem van López. ‘Ja, waarom niet’, antwoordt moeder – waarmee zij bewust of onbewust een doos van pandora opent. In de chaotische nadagen van de Tweede Wereldoorlog is Willy, Anaïs grootmoeder, schijnbaar in het niets verdwenen. Met achterlating van twee kleine kinderen, onder wie Anaïs’ moeder Carla. Die groeide op bij een pleegmoeder en haar, veronderstelde, vader. Carla heeft altijd gezwegen over haar biologische moeder. ‘Onbegrijpelijk’, is het enige wat ze over de verdwijning bij herhaling zegt.
Over de auteur
Arno Haijtema is redacteur van de Volkskrant en tv-recensent.
Het telefoongesprek luidt de zoektocht in naar Willy’s sporen, waarbij hervonden familieleden in Frankrijk en Brazilië worden opgespoord, inreisvisa uit Brazilië geraadpleegd, bevolkingsregisters uitgeplozen. Klinkt een beetje saai, maar López is een vaardig verteller, wier kunstenaarsschap ook doorschemert in de beeldtaal van Bloedband, met subtiele animaties. Langzaamaan legt López scenario’s bloot over Willy’s levensloop, wier naoorlogse leven – zoveel is duidelijk – zich goeddeels in Rio de Janeiro voltrok.
López had van kinds af aan haar eigen versie van Willy’s geschiedenis: verdwenen in de oorlog, dus oma was Joods en is in een concentratiekamp gestorven. ‘Joods? Hoe kom je daar nou bij’, vraagt moeder Carla. Zo gaat de eerste illusie aan flarden. Vele volgen. Andere opties: oma had een naziliefje en vluchtte met hem na de oorlog naar Brazilië. Of ze trouwde met een ‘rijke Jood’, dan wel de Duitse soldaat, ene Goetz.
Wat de waarheid ook is, Willy komt uit de geschiedenis naar voren als, zoals Carla haar omschrijft, ‘een eigenzinnige, geëmancipeerde vrouw, die haar lot in eigen handen nam’. Een vrouw met talrijke identiteiten, zoals blijkt uit de doos met persoonlijke foto’s die Anaïs in handen krijgt. Naarmate ze meer ontrafelt, groeit bij de kijker enig begrip voor de grootmoeder die haar kinderen plotseling verliet: misschien had ze, na een pijnlijke echtscheiding, geen andere keuze dan alle banden met Nederland te verbreken en te emigreren.
Mag allemaal, wellicht, zo zijn, Carla blijft erbij: ‘Dat ze ervandoor ging zonder ons, kan ik nog steeds niet begrijpen’. Opheldering over die tergende kwestie – alsook waarom Willy later nooit contact heeft gezocht – blijft uit. Wat dat met Anaïs’ moeder heeft aangericht, is vooral te zien in de diep trieste blik in haar ogen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns