Woensdag debatteert de Tweede Kamer over de ‘aangescherpte conceptkerndoelen Nederlands en rekenen-wiskunde’ voor het basisonderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Geen onderwerp waarbij veel mensen blij zullen opveren – de woordkeus alleen al – maar hoogst urgent, voor leraren, leerlingen en ouders, en iedereen die wenst dat het Nederlandse onderwijs eindelijk verbetert. Dat ieder kind ‘goed moet kunnen lezen, schrijven en rekenen’, zoals staatssecretaris Mariëlle Paul elke Kamerbrief over dit onderwerp begint, ook nu weer: wie wil dat nou niet?
Over de auteur
Aleid Truijens is schrijver en recensent en columnist voor de Volkskrant. Ze schreef romans en biografieën over F.B. Hotz en Hella Haase. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
Maar hoe voorkomen we dat Nederlandse leerlingen toch steeds minder leren? Hoe verleggen we de koers van een ontspoorde mammoettanker? Het Kamerdebat over de kerndoelen (en over enkele conceptexamenprogramma’s; daarover een andere keer) is belangrijk, al lost doelen stellen alleen nog niets op.
De conceptkerndoelen werden afgelopen maart geleverd door het landelijk expertisecentrum voor het curriculum (SLO) en daarna aangescherpt. Ze kwamen tot stand in overleg met leraren, vakexperts, curriculummakers en wetenschappers – een afgeslankte groep die overbleef na het debacle van het te groots opgezette plan curriculum.nu.
De oude kerndoelen uit 2006 waren vaag en boden weinig houvast voor leraren en schoolboekenmakers. Ze stelden geen normen: wanneer voldeed een leerling aan een (onderdeel van) een kerndoel? Daarvoor waren er, ook voor de Onderwijsinspectie, de afgesproken referentieniveaus, die wel normatief waren.
Het nu verschenen ‘kerndoelenboekje’ is leesbaar en helder, en wat betreft het vak Nederlands – rekenen/wiskunde kan ik niet beoordelen – inhoudelijk sterk, behoorlijk compleet, met concreet uitgewerkte onderdelen. Voor het basisonderwijs bijvoorbeeld: ‘De school zorgt voor een rijke taal- en leesomgeving’; vervolgens wordt uitgelegd wat dat is en hoe je die realiseert in de lessen. De overheid begeeft zich daarmee op het pad van ‘hoe te onderwijzen’, voorheen streng verboden, maar heel verstandig. Nu moeten er nog normen aan de doelen worden gekoppeld. Ik heb begrepen dat dit bij de invoering van de nieuwe kerndoelen gebeurt.
Maar wat doet staatssecretaris Paul? Ze vertraagt de boel. Ze stuurt de conceptdoelen terug naar SLO. Zij zijn te overladen en gedetailleerd. Reden: in het Hoofdlijnenakkoord staat ‘minder kerndoelen’, dus moet er bij deze kerndoelen Taal en Rekenen/wiskunde worden ‘geselecteerd’. Waarom deze retoriek? En waarom minder kerndoelen? Er moet óók meer focus op taal en rekenen komen op de basisschool, dus moet het curriculum duidelijk uitgewerkt zijn, ook omdat er straks harde normen aan gekoppeld worden. Weer een herziening zal de invoering van de kerndoelen met een vol jaar, tot augustus 2027, vertragen; precies wat er niet moet gebeuren.
Er is nog een vervelend gevolg van de invoering van de nieuwe kerndoelen, voor de bovenbouw havo/vwo. Omdat ‘burgerschap’ en ‘digitale geletterdheid’ als basisvaardigheden in het nieuwe curriculum staan, moeten de kennisvakken en talen inleveren. De ‘ontwerpruimte’, de ruimte die vakken in het curriculum innemen, neemt voor enkele vakken sterk af: natuurkunde, biologie, Frans, Duits en economie krijgen 30 procent (havo) en 18 procent (vwo) minder ruimte. Het vak maatschappijleer krijgt 63 procent (havo) en 83 procent (vwo) meer ruimte.
Het lijkt erop dat Paul deze slechte plannen wil uitvoeren. Niet slim als je de gestage achteruitgang in kennis en taalvaardigheid zegt te willen stoppen. Of burgerschap en digitale geletterdheid basisvaardigheden zijn (eh...nee), is een andere discussie, maar het idee was toch dat ze bij álle vakken horen. Ook bij economie en biologie gaat het over de samenleving, de gevolgen van beleid en de werking van de democratie. Daarover leer je praten, lezen, schrijven en nadenken, niet alleen bij maatschappijleer. Hopelijk beseft de Tweede Kamer dat dit twee verkeerde beslissingen zijn.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns