Het aangekondigde afscheid van Rafael Nadal betekent dat de tenniswereld een unieke speler verliest. Met zijn grenzeloze gedrevenheid groeide de 38-jarige Spanjaard uit tot koning van het gravel, maar met alleen die titel zou je hem tekortdoen.
Roger Federer geeft in september 2022 na zijn afscheidswedstrijd bij de Laver Cup met natte ogen een interview, als de camera's zich richten op het verderop gelegen bankje. Daar zit een emotionele Rafael Nadal. De Spanjaard vecht tegen de tranen, maar het is een kansloze strijd.
Even later zitten de twee fenomenen hand in hand te snotteren in de O2 Arena in Londen. "Roger was er altijd bij als ik een belangrijk moment in mijn carrière beleefde. Nu Roger de tour verlaat, voelt het alsof ik afscheid neem van een belangrijk deel van mijn leven", zegt Nadal. Twee jaar later kondigt 'Rafa' zelf zijn afscheid aan en zwaait de wereld opnieuw een tennislegende uit.
Het vertederende moment bij de Laver Cup illustreerde het einde van 'Fedal': een rivaliteit die uitmondde in een vriendschap. Twee supertalenten én tegenpolen die elkaar tot het uiterste dreven en de grenzen van het onmogelijke oprekten, tot de iconen die ze voor altijd zullen zijn.
Waar de sierlijke Federer tennis tot kunst verhief, was Nadal de krachtpatser met een ijzeren discipline. Een tennisser die elke bal kon spelen alsof zijn leven ervan afhing. Elk jaar werd 'Rafa' wel gekweld door blessureleed. Was het niet zijn gekwetste rug, dan wel zijn pols, voet, elleboog of buikspier. Maar telkens kwam hij terug. Tot dit jaar.
Met zijn angstaanjagende forehand en extreme winnaarsmentaliteit bleef Nadal verbazen, zonder zijn bescheidenheid te verliezen. Het resultaat: 22 Grand Slam-titels, 92 ATP-titels, olympisch goud in het enkel- en dubbelspel en nog legio andere successen.
Als kind van een zakenman was het niet zijn vader, maar oom Toni die Nadal bij de hand nam op de route naar de tennistop. De excentrieke Spanjaard, een begenadigd tafeltennisser op Mallorca, redde het zelf niet als tennisprof en besloot zich als coach over zijn vierjarige neefje te ontfermen.
Toni was de man die de negenjarige Nadal afleerde zijn forehand met twee handen te slaan. Maar bovenal was hij de coach die het supertalent mentaal klaarstoomde voor het profcircuit. Zo schrijft Nadal in zijn autobiografie Rafa dat Toni met hem wedstrijdjes tot de twintig punten speelde en zijn neefje negentien punten liet pakken.
Vanaf dat moment schroefde de coach zijn niveau op en won hij alsnog van zijn pupil. Puur om Nadal te laten omgaan met teleurstelling en tegenslag. Toni maakte het zijn neefje het liefst zo zwaar mogelijk en was relatief streng, maar hij schrok Nadal er niet mee af. Zijn lessen kwamen later meermaals van pas.
Onder de hoede van oom Toni toonde Nadal in 2004 al zijn potentieel aan het grote publiek. Toen nog gehuld in een mouwloos shirt, waardoor zijn gespierde armen goed zichtbaar waren, en een driekwartbroek.
Zijn doorbraak volgde in 2005 met zijn eerste Grand Slam-titel. Niet geheel toevallig op Roland Garros, het toernooi dat de gravelkoning in de 21e eeuw volledig naar zijn hand zette. Zijn succes in 2005 was de aanzet van een nooit eerder vertoonde hegemonie op een Grand Slam-toernooi.
Nadal speelde in zijn carrière 116 wedstrijden op Roland Garros en verloor er maar vier. Vaak tot wanhoop van Federer, die in 2006, 2007, 2008 én 2011 de finale van Nadal verloor en in 2005 en 2019 door zijn rivaal in de halve finales werd uitgeschakeld.
Federer won Roland Garros alleen in 2009, nadat Nadal in de vierde ronde een historische nederlaag had geleden tegen de Zweedse verrassing Robin Söderling. Novak Djokovic (2015 en 2021) en Alexander Zverev (2024) zijn de enige andere spelers die Nadal in een wedstrijd op Roland Garros versloegen.
Toch heeft de gravelkoning in zijn paleis altijd stevig op de troon gezeten. Als ultieme beloning zette Roland Garros in 2021 een metershoog standbeeld van Nadal op het tennispark neer. Als ode aan de man die verantwoordelijk is voor "de illusterste pagina in de geschiedenisboeken van het toernooi".
Met vier achtereenvolgende Roland Garros-titels ging de carrière van Nadal voortvarend van start, maar op de andere Grand Slam-toernooien wilde het niet direct vlotten. Op Wimbledon, mede dankzij de tradities en de rijke geschiedenis het summum onder de vier majors, verloor Nadal twee finales op rij van Federer. Het heilige gras in Londen leek Nadal niet goedgezind.
Dat veranderde in 2008. Een maand nadat hij Federer had vernederd door hem in de Roland Garros-finale slechts vier games te gunnen, was Nadal de Zwitserse grasspecialist ook op zijn terrein baas. De hoogstaande vijfsetter van bijna vijf uur, in zijn volledigheid te zien op YouTube, staat nog altijd bekend als een van de mooiste tenniswedstrijden aller tijden.
Verlost van de 'Wimbledon-vloek' klom een opgeluchte Nadal vlak na het matchpoint direct de tribunes op, waar hij zich in de armen van zijn ouders liet vallen. Hij zou het toernooi alleen nog in 2010 winnen.
Het is soms moeilijk aan te geven wat een sportlegende zó goed maakt. De linkshandige Nadal heeft zijn imponerende forehand met een beangstigende spin, is fysiek een beest en is zo wendbaar dat hij op veel ballen kan lopen. Maar als iets zijn succesvolle loopbaan tekent, is het wel zijn onuitputtelijke drive.
"Ik was nog rustig mijn benen aan het strekken, toen ik Nadal al op en neer zag springen. Mentaal stond ik toen al een game achter", zei de Nederlandse oud-prof Peter Wessels jaren geleden tegen NU.nl over zijn enige ontmoeting met Nadal. Sjeng Schalken, die in 2004 tegen de Spanjaard speelde, zag een verlegen jongen op de baan veranderen in een "ongelooflijke vechter".
Nadal staat niet alleen bekend om die drive, maar ook om zijn eigenaardige trekjes. Nadal neemt altijd twee flesjes water mee naar de baan, die dan weer op precies dezelfde manier op de grond moeten staan.
Bij een rustmoment drinkt hij uit beide flesjes. Nog veel bekender is zijn serviceritueel. Het herhaaldelijke gepluk aan broekje, shirt, neus en haar voor elke opslag heeft veel weg van Hoofd, schouders, knie en teen.
Veel mensen worden er kriegelig van en zelfs zijn voormalige coach Toni vindt de trekjes belachelijk, maar voor Nadal is het niet meer dan logisch. Hij noemt de bijna dwangmatige routines ook geen vorm van bijgeloof. Alles om hem heen moet simpelweg kloppen om op-en-top geconcentreerd te blijven, tot in de kleinste details.
Die minutieuze wedstrijdbenadering leidde tot records en nieuwe bladzijdes in de geschiedenisboeken van het tennis. Samen met Federer en later Djokovic tilde Nadal de tennissport naar een buitenaards niveau. Nadal heeft alle Grand Slam-toernooien minimaal twee keer gewonnen, was de nummer één van de wereld en olympisch kampioen in 2008.
Buiten de baan was Nadal bovendien niet te beroerd zijn status te gebruiken om de minderbedeelden te helpen. Zo speelde hij samen met Federer voor het oog van bijna 52.000 mensen een demonstratiewedstrijd in het Zuid-Afrikaanse Kaapstad, waarmee ze 3,5 miljoen dollar ophaalden voor de foundation van zijn Zwitserse rivaal en vriend.
Ondertussen begonnen zijn blessures hem steeds meer parten te spelen, waardoor Nadal legio Grand Slam-toernooien aan zich voorbij moest laten gaan. Daarnaast haakte hij vele malen geblesseerd af tijdens een toernooi.
Toch richtte Nadal zich altijd weer op. Zo kwam hij tussen juli 2012 en februari 2013 niet in actie, maar eindigde hij 2013 wel met tien ATP-titels, waaronder eindzeges op Roland Garros en de US Open. Het leverde hem de Comeback of the Year Award op.
Een succesvolle comeback bleef alleen uit, toen Nadal vorig jaar een zware heupblessure opliep. Een poging op Roland Garros strandde al in de eerste ronde, waarna bij de Spelen van Parijs ook zijn olympische droom in het dubbelspel met zijn natuurlijke opvolger Carlos Alcaraz vroeg in duigen viel. Het was een einde in stijl: vechtend tot het niet meer kon. Op de Davis Cup in Málaga komt volgende maand een tijdperk ten einde.
Source: Nu.nl sport