Het is inmiddels een mijlpaal in een mensenleven: het eerste mobieltje. Daarmee gaat voor een kind een virtuele wereld open. Om daar veilig aan te beginnen kunnen kinderen een 'telefoondiploma' halen, maar het allerbelangrijkste advies: praat erover.
De meeste kinderen krijgen in de bovenbouw van de basisschool hun eerste smartphone. Voor je het weet zitten ze met vriendjes in chatgroepen en sturen ze elkaar foto's op Snapchat. Ze kunnen lol beleven op TikTok, maar zijn vanaf dat moment ook vatbaar voor de schaduwzijde van het internet. Denk aan pesterijen, onwenselijke beelden, beïnvloeding en contact met vreemden.
Vanaf een jaar of negen is het prima om kinderen een telefoon te geven, zeggen opvoedkundigen. "Op de basisschool kun je nog goede afspraken maken", zegt mediapedagoog Jacqueline Kleijer. "Ouders hebben dan de controle terwijl een kind met het apparaat kan oefenen. Als ze dat pas op de middelbare school moeten leren, is dat pittiger. Want op die leeftijd willen kinderen zich juist losmaken van hun ouders en zoeken ze meer (online) privacy."
Voor ouders kan het lastig zijn om alles wat bij een eerste telefoon komt kijken in goede banen te leiden. De meeste ouders die nu jonge kinderen hebben, zijn zelf zonder digitale opvoeding opgegroeid. Ze hebben van huis uit geen voorbeeld meegekregen.
Online zijn er allerlei initiatieven om ouders op weg te helpen. De app ChatLicense is daar een van. Oprichter Marjolein van Tilburg hoopt dat ouders ChatLicense als eerste app op de telefoon van hun kind installeren. Daarmee leren kinderen stapsgewijs over onderwerpen zoals chatten, gamen, internet en sociale media. Zo kunnen ze aantonen dat ze online hun weg kunnen vinden, voordat ouders hen toegang geven tot andere apps.
Zelf noemen de makers van ChatLicense de app "het zwemdiploma voor de smartphone". Kinderen krijgen in videovorm allerlei situaties te zien en moeten dan bepalen wat zij zouden doen. Afhankelijk van het antwoord laat een filmpje zien wat de effecten van de keuze zijn.
"Je ziet bijvoorbeeld een jongetje dat een creditcard van zijn moeder 'leent' om verder in een spel te komen", zegt Van Tilburg. "Maar dan wordt hij gesnapt door zijn broer. Als kinderen en ouders hiernaar kijken, levert dat een interessant gesprek op."
Die gesprekken over de digitale wereld maakt kinderen weerbaarder, zegt Leenard Kanselaar van Online Opgroeien. Als ouders dat maar vanuit interesse doen. "Stel kinderen niet alleen vragen over hoe het op school of op de voetbal was, maar ook hoe hun dag online was", adviseert hij. "Zo maak je van de online wereld een dagelijks gespreksonderwerp en creëer je een veilige ruimte waarin je kind zonder oordeel kan delen wat het meemaakt. Op die manier komen ze bij problemen ook eerder naar je toe."
Kinderen online opvoeden, vergt inspanning van ouders. Ze moeten weten hoe apps werken en hoe de instellingen staan afgesteld. Is een profiel van een kind privé of staat die op openbaar? Wat krijgt een kind te zien en wie kan het kind aanspreken? "Je laat kinderen ook niet zomaar los in het verkeer", zet mediapedagoog Kleijer. "Ze moeten leren fietsen, hun hand leren uitsteken. Dat geldt ook voor de digitale wereld."
ChatLicense heeft ter ondersteuning van dat traject een stappenplan en gidsen in de app staan. Per app, zoals Snapchat of TikTok, staat er bijvoorbeeld wat de pluspunten zijn en waar je op moet letten. En hoewel kinderen ChatLicense kunnen gebruiken om te laten zien dat ze de online wereld snappen, is het niet de bedoeling dat ze de filmpjes gaan bingen. Na een paar lessen moeten kinderen even stoppen, zodat ze gedoseerd leren.
Voor de app betalen ouders in principe een bedrag van 40 euro voor een jaar. "Dat is een drempel", beaamt Van Tilburg. "Maar het is tegelijk een les. Een app zonder reclame die je data niet verkoopt, moeten we onderhouden. En dat kost geld."
ChatLicense is in gesprek met onder meer telecomproviders om de app gratis aan te bieden als ouders een simkaart voor kinderen kopen. KPN doet er al aan mee, Odido volgt binnenkort.
De laatste tijd kwamen YouTube, Instagram en TikTok al met manieren om ouders meer controle te geven over het appgebruik van hun kinderen. Maar meer voorlichting zoals ChatLicense biedt is altijd welkom. "Kinderen kunnen zichzelf niet opvoeden", zegt Kleijer. "Ze leggen niet zelf hun telefoon weg. Daarvoor zijn kaders, toezicht en interesse van ouders nodig."
Source: Nu.nl economisch