Voor het eerst wordt een windpark op zee ook een zeewierboerderij. Tussen de molens van energiebedrijf Vattenfall gaan volgende maand netten de zee in, die volgend jaar 6.000 kilo zeewier moeten opleveren.
Eén misverstand wil directeur Eef Brouwers van North Sea Farmers meteen uit de wereld helpen: "Zeewier is niet alleen maar voedsel of sushi", zegt hij. "Dat is het beeld dat veel mensen hebben, maar zeewier is echt veelzijdig."
Ja, je kan het eten. Maar zeewier kan ook een vervanger zijn voor 'fossiel' plastic, of voor bouwmaterialen met een grote CO2-voetafdruk. Het is misschien wel hét product van de toekomst, zegt de voorman van het collectief dat een Europese zeewierindustrie hoopt te creëren.
Tijdens het feestelijke startschot voor de North Sea Farm #1, in de haven van Scheveningen, liggen overal zeewierhapjes en -producten. Sokken, visvervangers, inkt, materiaal om meubels mee te maken: je kan het zo gek niet bedenken, of iemand gebruikt al zeewier om het te maken. Zonder dat er schaarse landbouwgrond of zoet water bij komt kijken.
In de toekomst wordt dat nog veel normaler, hoopt North Sea Farmers. Volgende maand gaan voor de kust van Scheveningen de eerste netten met zeewierzaad het water in. Over een lengte van ongeveer 200 meter hangt het zeewier straks tot 3 meter diep. De ankers voor de netten zijn al geplaatst.
Als alles goed gaat, zullen de planten in de lente razendsnel groeien: 3 tot 5 centimeter per dag. Voordat het Noordzeewater te warm wordt, hoopt de zeewierboer zo'n 6.000 kilo te oogsten.
In Azië bestaat al een grote zeewierindustrie, maar hier staat die nog in de kinderschoenen. Ondertussen worden gigantische delen van de Noordzee vrijgemaakt voor windmolenparken. Tussen die molens mag nu meestal niemand komen, maar overheden zijn druk bezig om te kijken hoe deze ruimte beter benut kan worden. Bijvoorbeeld door er toch vissers toe te laten, of zonnepanelen te laten drijven.
Óf dus door er zeewier te telen. Als maar een tiende van alle windmolenparken in 2050 ook gebruikt kan worden als zeewierboerderij, levert dat miljoenen tonnen per jaar op, rekent Brouwers voor.
Voordat het zo ver is, moet er nog wel veel onderzoek worden gedaan. In windpark Hollandse Kust Zuid wordt straks alleen zeewier geteeld dat al in de Nederlandse zee leeft, om te voorkomen dat er nieuwe soorten in de natuur worden geïntroduceerd. Ook hoopt North Sea Farmers de biodiversiteit te vergroten, door op de fundering van de netten kunstriffen te creëren, die ruimte moeten bieden aan wilde zeedieren en -planten. De komende tijd wordt nauw in de gaten gehouden hoe dat gaat.
Volgens sommige onderzoekers kunnen zeewierboerderijen in de toekomst ook het klimaat helpen. De planten halen CO2 uit het water en vallen voor een deel naar de zeebodem, waar het broeikasgas mogelijk voor lange tijd wordt vastgelegd. Maar daar is nog veel wetenschappelijke onzekerheid over; sommige studies verwachten inderdaad een positief klimaateffect, andere juist niet.
"Je kan daarover filosoferen, je kan het modelleren, maar het mooie van dit project is: wij gaan het echt meten", zegt Brouwers. Het is ook een van de redenen dat zijn zeewierboerderij kon rekenen op een donatie uit het klimaatfonds van Amazon. De webwinkelgigant ziet in zeewier een mogelijke kans om zijn eigen impact op het klimaat in de toekomst te compenseren.
Zo ver is het nog lang niet. Hoewel er verspreid door Europa al wel zeewier wordt geteeld, en start-ups werken aan producten waarin het wordt verwerkt, zijn zeewierboeren nu nog pioniers. Er zijn grote bedrijven nodig die grote hoeveelheden zeewier gaan afnemen, zegt Petra Steenhoek van Hortimare, een bedrijf uit Heerhugowaard dat zeewierzaadjes kweekt. "Ze willen wel, maar het geld wordt niet vrijgemaakt."
Brouwers hoopt dat er overheidssteun komt om de industrie op gang te helpen. Hij pleit voor een productiesubsidie, die zowel telers als afnemers zekerheid geeft. "We zijn nu nog kleinschalig, dus de absolute subsidies zouden ook klein zijn. Maar je maakt een enorme impact door zo'n sector te laten groeien." Hij vergelijkt het met de windmolens op zee. Die werden eerst met veel subsidie neergezet, nu betalen windmolenbouwers om een park te mogen aanleggen.
Voor zeewiertelers is voorlopig geen sprake van zo'n subsidie. Het nieuwe kabinet lijkt vooral meer ruimte te willen maken voor visserij. Maar juist zeewier kan een uitweg zijn voor vissers die in de problemen komen door groeiende windmolenparken en strengere natuurregels, denkt Brouwers. "Je kunt ze aan het varen houden door nieuwe mogelijkheden te bieden."
Source: Nu.nl economisch