De grens bestaat niet, die is bedacht. Iemand heeft een streep getrokken op de kaart, niet in het echt. Ga maar eens zoeken bij de overgang, zie je wel: er is geen grens. Toch is iedereen die ’m passeert ineens verdacht.
Naar Goch over de A77 met een nagelnieuw paspoort; de aanvraag was geen sinecure en duur bovendien. De pasfoto paste niet goed, de biometrie liet het afweten – voor die balie staan zenuwen is in wezen al beteugeling. Zonder paspoort ben je niks, de regels gaan uit van het slechtste in de mens, net als minister Faber. Niemand vraagt zich af wat dat doet met het gemoed.
Aangekomen bij de landsgrens veranderen alleen het asfalt en de maximumsnelheid; de rest blijft hetzelfde. Of niet? Goed zoeken: aan een vangrail is een bordje met nullen gemonteerd, dat zal de grens dan zijn. Op een andere vangrail is slordig met witte verf geschilderd: NL | D. Een trucker vertelt dat het voor de truckers is, zodat de niet-ingeklaarden weten ze waar ze moeten staan: op de afrit, die is nog Duits.
De Duitsers zeggen dat ze controleren, maar ze controleren niet: het Tatort-achtige kantoor van de Bundespolizei is sinds de opening van de snelweg, veertig jaar geleden, matig gebruikt. Vrachtwagens remmen plichtsgetrouw maar mogen de ventweg niet op die voor de grensbewaking is aangelegd, dus staan ze met de wielen in de berm hun tachograaf te wijzigen van NL naar D – ook dat is sinds kort verplicht.
De eersten die aan den lijve ondervinden hoe Europa overwoekerd raakt door nationalisme, zijn de truckchauffeurs. Het is alweer voorbij, die mooie tijd van vrij verkeer. Chauffeur Mervyn Henson zegt: we rijden van grens naar grens, net als vroeger. Nu heeft hij er genoeg van, en kapt ermee.
Truckers komen overal vandaan, het is hun werk grenzen te slechten, maar autonomie en welvaart zijn ondergeschikt aan de angst voor vreemden. Minister Faber is van de Partij voor de Vrijheid, maar gelooft zo in gesloten grenzen dat ze de marechaussee twitterend opdracht gaf grensbewaking voor te bereiden.
Ook dat is alleen maar politieke marketing. Van de marechaussee laat kapitein Mike Hofman weten: ‘Op dit moment is er geen opdracht van het bevoegd gezag om grenscontroles aan de binnengrenzen in te stellen. De enige opdracht die momenteel geldt, is om te onderzoeken hoe het huidige Mobiel Toezicht Veiligheid geïntensiveerd kan worden.’
Over de auteur
Toine Heijmans is rondreizend columnist van de Volkskrant. Daarnaast is hij romanschrijver.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Ineens ben ik benieuwd naar het tweede huis van minister Faber in Florida. Reist ze daarheen als toerist, of met haar diplomatieke paspoort?
Op de kaart bestaat deze grens uit een paar rare haakse bochten; het kantoor van de marechaussee is een gedrongen bakstenen gebouwtje. Niemand thuis, vergeelde vitrage voor de ramen, onkruid schiet op uit het controlegebied. Briefje aan de deur: ‘Pas op, gebouw staat onder alarm.’
Een paar keer steek ik met m’n nieuwe paspoort de grens over, er gebeurt niets. Maar de kans dat er wat gebeurt blijft aanwezig, daarom heb ik m’n paspoort mee.
Op de trap van het vriendelijke Hiway Motel & Restaurant, aan de Nederlandse kant, staat Mervyn te roken. Brits staatsburger, internationaal chauffeur sinds 43 jaar; hij zag de grenzen gaan en ziet ze nu weer komen, ‘het continent verandert snel’.
Dan zegt hij: ‘Dit is mijn laatste trip’, geen Europa meer, bekijk het maar. De druppel was de boete van zesduizend pond toen een migrant in zijn wagen werd ontdekt – Mervyn had alles goed gedaan, geparkeerd op een met huizenhoge hekken beveiligde plek in Calais, toch was iemand in staat een gat te maken in het dak van zijn trailer.
Hoge hekken helpen niet, zegt Mervyn. Grenscontroles zijn ‘showing off’.
Ook bij het openen van de grenzen, in 1993, zouden de Duitsers blijven controleren. Krantenkoppen toen: illegalen zijn het probleem. Niets verandert, de angst die politici verspreiden is groter dan de wens om te leven zonder barrières. Dat heerlijke vrijheidsgevoel om zonder paspoort naar Goch te rijden legt het af tegen politieke marketing.
Elke grens is willekeurig. En elke controle is willekeur. Grenzen zijn het omgekeerde van politieke moed.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns