Laat me, zo vlak voor Prinsjesdag, voor de verandering eens iets positiefs zeggen over het huidige kabinet: ik vind het een buitengewoon goed idee dat de minister van Landbouw nu Voedselzekerheid zo nadrukkelijk in haar portefeuille heeft. In de eerste plaats omdat ik, met de beelden uit Gaza, Jemen en Soedan nog op mijn netvlies, hoop – enigszins tegen beter weten in, maar ik probeer mijn optimisme even vast te houden – dat een minister van Voedselzekerheid zich zal bekommeren om honger in de hele wereld.
Daarnaast omdat ik denk dat er te veel Nederlanders zijn die voedseltekorten zien als iets dat niets met hen te maken heeft. Ze duwen hun winkelwagentjes zorgeloos door de plaatselijke Hoorn des Overvloeds, zonder stil te staan bij alle factoren die deze weelde bedreigen: gewassen die door gebrek aan genetische variatie kwetsbaar zijn voor misoogsten, een kapitalistisch landbouwsysteem dat gericht is op winst en niet op veerkracht, en de gevolgen van de biodiversiteits- en klimaatcrisis.
Over de auteur
Asha ten Broeke is wetenschapsjournalist en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Iets minder hoopvol ben ik over het feit dat de minister die zich hierover moet gaan ontfermen van BBB-huize is. Ik kan het mis hebben, maar ik heb al een tijdje het idee dat politiek leider Caroline van der Plas voedselzekerheid vooral als een dreigmiddel ziet; een stok achter de maatschappelijke deur om ons allen te bewegen tot het liefdevol koesteren van boeren en vissers. Koesteren betekent in dezen: zorgen voor niet te veel lastige regeltjes en wel een gegarandeerd lekker inkomen.
Dreigt de koesterbereidheid af te nemen, dan speelt Van der Plas haar joker, zoals in het Kamerdebat (2022) waarin ze zei: ‘We hebben gewoon een wereld te voeden’. En: ‘Als je geen voedsel hebt, ga je gewoon dood.’ Ze benadrukte dat boeren noodzaak zijn en natuur een luxe: ‘Het is hartstikke leuk dat we natuur hebben, maar als mensen een lege maag hebben of honger hebben, gaan ze echt niet wandelen in de natuur.’
De BBB verzette zich dan ook fel tegen de Natuurherstelwet, al was dat ook een beetje vreemd, want uit een rapport in opdracht van het – toen nog niet ge-BBB’de - ministerie van Landbouw bleek dat die wet juist gaat leiden tot meer voedselzekerheid. ‘Zo zal een hogere biodiversiteit onder andere bijdragen aan het in stand houden van bestuivers. Dit is cruciaal voor de voedselproductie in Nederland omdat meer dan 75 procent afhankelijk is van hun bestuiving.’ Boeren, kortom, hebben een welig tierende natuur keihard nodig.
Wat ze ook nodig hebben: een gunstig klimaat. Maar helaas: de afgelopen maanden liet extreem nat of extreem droog weer van alles mislukken, van het tijdig poten van de aardappels tot de spinazieoogst, van de olijfoogst in Zuid-Europa tot de tarwe-oogst in Frankrijk.
In zijn boek Niet normaal schrijft Martijn van Calmthout dat bij een opwarming van 2 graden ‘weersextremen vaker uitlopen op grote schade en ontreddering’. En het huidige beleid zal ons zelfs naar 3 graden opwarming brengen. Dan ‘is de aarde definitief uit de comfortzone voor ons als mensheid. (…) Overal zullen watertekorten en droogte het leven moeilijk of onmogelijk maken, de landbouw stort in en dat leidt tot voedseltekorten voor miljarden mensen.’
Een recent Brits onderzoek acht het waarschijnlijk dat er binnen nu en vijftig jaar door toename van extreem weer zulke hoogoplopende voedseltekorten zullen zijn dat mensen gaan rellen voor eten.
Op de website van weekblad Nieuwe Oogst schrijft een agrarisch ondernemer: ‘Extreem weer zorgt voor nog meer mislukte oogsten en een financiële strop voor boeren. Dus rijst de vraag: staat BBB wel echt voor haar boeren?’ Als de BBB daar volmondig ‘ja’ op wil kunnen zeggen, zal de partij boven alles moeten gaan strijden voor de bescherming van de natuur en het tegengaan van de klimaatcrisis.
Op Prinsjesdag zal er een enorm groen konijn uit de majesteitelijke hoed moeten worden getoverd. BBB-politici zullen vooraan moeten gaan staan in de A12-blokkade van Extinction Rebellion. Blijft zo’n ommekeer uit, dan weten we dat de BBB eigenlijk geen snars geeft om de toekomst van boeren of burgers. We kunnen dan alleen maar hopen dat het kabinet snel valt. Voedselzekerheid is veel te belangrijk om aan huichelaars over te laten.
Naschrift: Na mijn vorige column heb ik talloze warme reacties ontvangen. Bedankt, lieve lezers. Jullie steun geeft me de moed om door te gaan.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns