Ambitieus en gewaagd, zoals journalist Sinan Can woensdag in de sinistere wereld van illegale wapenhandel en terrorisme dook. In zijn driedelige reportageserie De wapenroute (BNNVara) probeert hij te achterhalen hoe een pistool vanuit de fabriek in handen is gekomen van een moordenaar – de alfa en omega van het wapentuig.
Hij onderzocht de gebruikte wapens bij drie Nederland schokkende moorden, op Pim Fortuyn, Theo van Gogh en Peter R. De Vries. Waar werden de pistolen geproduceerd, wie smokkelde ze naar Nederland en voorzag de moordenaar? Een kansarme missie van Can, leek me. Maar in de uitzending, woensdag over Van Goghs moordenaar, kwam hij met grote vasthoudendheid een heel eind.
Is het interessant om precies te weten waar en hoe de jihadist Mohammed Bouyeri aan zijn moordwapen, een HS95 uit Kroatië, is gekomen? Komt immers niet elk illegaal wapen uit de duistere krochten van wetteloosheid en gewetenloos winstbejag? Het antwoord van Can in deel 1 overtuigde: ja, het is interessant én schokkend om (tamelijk) gedetailleerd te zien hoe cynisch de internationale wapensmokkel te werk gaat en hoe machteloos de autoriteiten zijn.
Over de auteur
Arno Haijtema is redacteur van de Volkskrant en tv-recensent.
De Amsterdamse rechercheurs die de herkomst van het moordwapen van Bouyeri onderzocht, kwamen niet veel verder dan dat het in 2000 in Kroatië is gestolen, als onderdeel van een grote partij dezelfde HS95’s. Maar Can ontdekt dat het betreffende wapen al in maart 1999 mét een schimmige exportvergunning vanuit Kroatië is verhandeld via de Britse Maagdeneilanden en daarna via Rotterdam Nederland heeft bereikt.
Can onthult veel meer: dat met wapens uit dezelfde partij andere spraakmakende moorden zijn gepleegd, in Spanje en Engeland. Hij ontdekt dat directeuren van de fabriek waar de HS95 is gemaakt, zijn vervolgd voor criminele activiteiten. Bij de poort van de fabriek wordt hem de toegang geweigerd. Maar als troost krijgt Can, gastvrije symboliek, een usb-stick met een houdertje in de vorm van een machinegeweer.
Can interviewt in Engeland een journalist over diens onderzoek (in opdracht van de Verenigde Naties) naar de verdwijning van wapens in Joegoslavië tijdens de burgeroorlog en krijgt nieuwe puzzelstukjes. Hij spreekt in Bosnië met de politie over de alomtegenwoordigheid van wapens – een doos vol geconfisqueerde pistolen wordt daar niet in de kluis bewaard, maar staat achteloos in een hoek op kantoor. En een wapensmokkelaar vertelt hem – anoniem, maar toch opmerkelijk openhartig – dat in Bosnië en Kroatië corrupte douane- en politiemensen voor smokkelaars altijd een oogje dichtknijpen, zolang ze maar smeergeld krijgen. O ja, een handgranaat kost daar 20 euro.
Uiteindelijk leidt Cans zoektocht naar de laatste schakel, de leverancier van Bouyeri’s pistool, via een dubieuze Tsjetsjeen in Georgië naar Istanbul. Helemaal ‘rond’ krijgt Can zijn reconstructie (nog?) niet, maar dat is geen hoofdzaak. Ook zonder ontknoping zijn de omzwervingen in die soms verrassend alledaags ogende spookwereld huiveringwekkend en onthullend genoeg.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns