In de week waarin traditiegetrouw de opening van het academisch jaar plaatsvindt, dacht ik terug aan dat curieuze interview, onlangs in deze krant. Hoe het u verging weet ik niet maar ik wreef me na afloop de ogen uit. Las ik het goed? Ja, ik las het goed. Verslaggever Loes Reijmer sprak voor de reeks ‘De Wending’ met Han van Krieken, patholoog en voormalig rector magnificus van de Nijmeegse Radboud Universiteit. In september 2023 voelde hij zich genoodzaakt die functie neer te leggen nadat een mevrouw maar blééf mekkeren over twee opmerkingen die hij tegen haar had gemaakt op een wintermarkt in, let wel, januari 2017. Zij had zijn woorden erotisch opgevat, terwijl hij van z’n gezond niet wist.
Voor de goede orde: er was, zoals dat heet, geen voorgeschiedenis. Van Krieken had bij wijze van spreken nimmer amoureus in haar oor gelispeld, noch haar pikante plaatjes toegestuurd, laat staan haar bepoteld. Zijn vergrijp bestond a) uit het feit dat hij de term ‘poes’ had gebezigd toen hij informeerde naar de herkomst van de bonten tasjes en portemonneetjes die ze exposeerde. En b) uit het feit dat hij wilde weten of ze voor beschilderde torso’s haar eigen lichaam gebruikte. Niet veel later sprak zij hem erop aan en praatten ze het uit. Misverstand, zou je denken, zand erover. Maar nee. De vrouw rustte niet tot des rectors goede naam en faam eraan waren gegaan. Zij intussen is nog steeds anoniem.
Heel schattig zei Van Krieken in het interview: ‘Bijna alle vrouwen maken dingen mee die niet oké zijn. Ik wil niet het beeld schetsen dat we doorgeschoten zijn.’ Dat eerste klopt zonder meer, maar dat laatste is natuurlijk, met alle respect, flauwekul. Als deze kwestie immers iets schetst dan hoe een op zichzelf nobel streven – het uitbannen van #MeToo op de werkvloer – ontspoort als je je gezonde verstand verruilt voor modieuze praatjes. Zoals daar zijn: vrouwen die klagen hebben per definitie gelijk. En: witte mannen op leeftijd verdienen per definitie argwaan. Waardoor, om maar wat te noemen, zij nimmer een onhandige opmerking mogen maken – een voorrecht dat ieder ander wel is gegund.
Over de auteur
Elma Drayer is schrijver en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De affaire-Van Krieken lijkt mij het zoveelste teken dat academisch Nederland lelijk de weg kwijt is. Zie ook het verhaal dat deze week in NRC stond. Daarin ging het over de diepe wens om ‘minder wit’ te worden. Nu precies de helft van het aantal rectores vrouw is en het percentage vrouwelijke hoogleraren gestaag stijgt, verschuift de aandacht, begrijp ik, naar ‘diversiteit in etniciteit en seksuele oriëntatie’. Tot nog toe sneefden plannen om die te bevorderen op nukkig Den Haag, maar wetenschapsfinancier NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) zet gewoon door.
Ook ‘zonder harde data of quota’ wil de club ‘afdwingen’ dat universiteiten er serieus werk van maken. Zo moeten zij voortaan verplicht een ‘diversiteitsplan’ opstellen, zei NWO-bestuurder Margot Weijnen, waarin ze ‘concrete interventies en doelstellingen’ vastleggen. Universiteiten die dit weigeren kunnen volgens haar in de toekomst geen NWO-financiering meer krijgen (‘Ja, ik vrees dat de soep zo heet gegeten moet worden’).
Alweer wreef ik me de ogen uit. Pardon? Zonder één steekhoudend argument te leveren maakt NWO kenmerken als gender, etniciteit en seksuele oriëntatie vele malen gewichtiger dan ze voor wetenschappers zouden moeten zijn. Maar wee je gebeente als je een andere mening bent toegedaan. Dan kun je plat gezegd fluiten naar je geld.
Te midden van al deze denkarmoede was er één lichtpuntje: het bezoek aan Nederland afgelopen woensdag van de Canadese oud-politicus, schrijver en hoogleraar internationale betrekkingen Michael Ignatieff. In liefst drie landelijke dagbladen kwam hij uitgebreid aan het woord, en in alle drie ging het over de gevaren die de universitaire wereld bedreigen – van buitenaf én van binnenuit.
De Heer zij geprezen vroeg hij niet alleen aandacht voor enge rechtse krachten. Net zo terecht wees hij op het gevaar van ‘een nieuwe orthodoxie’ uit links-progressieve hoek, van ‘een intellectueel conformisme’ rond thema’s als ‘antiracisme, antiseksisme, antikolonialisme en antizionisme’. Bravo, hoorde ik mezelf mompelen. Bravo.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns