Het blijft wonderlijk hoe groot de tegenstellingen kunnen zijn tijdens een avondje zappen. Neem bijvoorbeeld het SBS-programma Waar is mijn erfenis?. Wat in het Wilde Westen een premiejager heette, is inmiddels ex-judoka Dennis van der Geest, die als een soort nobele erfenisjager families probeert te helpen die in een De rijdende rechter-achtige situatie zijn beland.
In de (herhaalde) aflevering van woensdagavond dook Van der Geest in het ‘bizarre verhaal’ van de nalatenschap van ‘tante Riek’, een excentrieke vrouw die begin 2021 overleed, en haar testament op het laatste moment had aangepast: de erfenis ging niet langer naar haar laatste overgebleven familieleden, maar naar flatgenoot en klusjesman Martin. Dat ging volgens de advocaten al gauw om een klein miljoen, en dus zochten de familieleden hulp, die erfenisjager Van der Geest maar wat graag wilde bieden. Want was flatgenoot Martin nu een behulpzame buurman, of een ‘uitgekookte geldwolf, die op schandalige wijze misbruik maakt van ouderen’?
Over de auteur
Alex Mazereeuw schrijft voor de Volkskrant over film en televisie en is eens in de vijf weken tv-recensent.
Nee, verfijnde televisie hoefden we niet te verwachten, eerder confrontatietelevisie in de stijl van rouwdouwers als Kees van der Spek en Alberto Stegeman. De flatgenoot was de boeman, en Van der Geest ging er alles aan doen om ervoor te zorgen dat hij er niet ‘met de buit vandoor ging’.
Die hijgerige toon vormde een bijzonder contrast met de ernstiger geldproblemen in de documentaire Schuld en boete (KRO-NCRV), waarin mensen werden gevolgd die verzopen in een poel van schulden, boetes, incassokosten, deurwaarderskosten en ga zo maar door. De ellende begon vaak met een scheiding, een verhuizing of een niet betaalde rekening, waarna de schuld vaak razendsnel opliep tot (tien)duizenden euro’s.
Wat vooral bleef hangen, waren de verhalen over de schaamte, de eenzaamheid en het gebrek aan inlevingsvermogen bij de eisende instanties. Geen boodschappen meer durven doen, niet naar de dokter gaan, in het donker Monopoly spelen met je kinderen omdat de elektriciteit twee weken is afgesloten. En altijd maar om je heen kijken of je een man ziet staan met een A4’tje en een map, want ‘dat zijn altijd deurwaarders’. De wanhoop werd goed invoelbaar gemaakt, bijvoorbeeld door Jurrien, die op een uitvaart wel eens ‘stikjaloers’ naar de kist keek. ‘Die overledene had eindelijk rust. Dat wilde ik ook.’
Verhalen over de onmenselijke schuldenindustrie stonden de laatste jaren vaker centraal in documentaires, maar verliezen nooit aan kracht en waarde, vooral omdat er van enige verbetering nog nauwelijks sprake lijkt. Typerend waren vooral de scènes waarin we zagen hoe bewindvoerders en hulpverleners in gesprek gingen met de schuldeisende instanties, die niet heel meedenkend bleken. ‘It’s all in the game, zo werkt het een beetje’, horen we dan.
Zolang dat schrijnende gebrek aan empathie de boventoon blijft voeren in die schuldenindustrie, blijven dit soort documentaires keihard nodig.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns