Sinds begin 2022 slingert er op de Tweakers-redactie een laptop rond die destijds is voorzien van een Intel-processor van de elfde generatie. Het is geen laptop zoals alle andere; hij zou in principe nooit vervangen hoeven worden. Gaat de hardware stuk, dan kun je hem gewoon repareren en als hij te langzaam wordt, kun je de hardware vervangen.
We voorzagen het originele model al eens van een Intel-processor van de twaalfde en dertiende generatie en van een AMD Zen4-processor. Behalve de moederborden verbeterde Framework in de tussentijd ook andere zaken. De volgende stap, waarover je in dit artikel kunt lezen, is de Intel Core Ultra-processor, een nieuw scherm met een hogere resolutie en refreshrate, en een nieuwe camera.
De eerste upgrade is het nieuwe moederbord, dat je herkent aan het stickertje dat erop zit en je vertelt dat je met de Core Ultra 7 155H te maken hebt. Afgezien daarvan lijkt het moederbordje als twee druppels water op eerdere versies, op één ding na: de heatpipe. Voorheen maakte Framework gebruik van twee heatpipes om de warmte af te voeren, maar dat is nu één brede geworden. Dat moet een betere warmteoverdracht opleveren. De lay-out van het moederbord is hetzelfde gebleven en dat is logisch, want op die manier blijven de moederborden uitwisselbaar. Mocht je willen zien hoe je een moederbord verwisselt, dan kan dat in deze video. Waar het op neerkomt, is dat je de vijf boutjes aan de onderkant loshaalt en het moederbord, dat met vier boutjes vastzit, verwijdert. Eerst even de beeldschermkabel, draadloosnetwerkkaart, accu, luidsprekerkabel en flatcable naar een dochterbordje verwijderen en binnen een kwartiertje zit de boel weer in elkaar.
De vraag is wel: moet je die upgrade doen? Wat levert het je op? Zoals gezegd gaat het om de upgradekit met een Core Ultra 7-processor: de 155H. Dat is een processor met zes P-cores, acht E-cores en twee LPE-cores. Het is een veelgebruikte laptopchip in 2024, die uiteraard voorzien is van een npu, voor 'AI-berekeningen'. Verwacht geen Copilot+-taferelen; daarvoor heb je een npu met minstens 40Tops nodig en de Ultra 7 doet maximaal 11Tops. De Framework-laptop in kwestie is verder voorzien van 16GB DDR5-5600-geheugen en een WD SN850-ssd van 512GB.
Aanvankelijk presteerde het nieuwe moederbord teleurstellend en was het zelfs langzamer dan de moederborden van de vorige twee generaties. Een frisse Windows-installatie loste dat probleem op en is dan ook aan te raden voor iedereen die tegenvallende prestaties ziet na de installatie van het nieuwe moederbord. De Ultra 7-processor heeft een base power van 28 watt, terwijl hij maximaal 115 watt mag verbruiken. Er zit dus nogal wat ruimte in het verbruik en dus de maximale prestaties van de 155H. Voor een compacte laptop doet de Framework het prima. Hij zit op het niveau van een 13"-Zenbook met dezelfde processor en is iets sneller dan de veel dunnere Galaxy Book4 Pro, die dezelfde cpu heeft. De prestaties zijn kortom zoals je mag verwachten. Ten opzichte van een Intel-processor van de twaalfde of dertiende generatie of een Framework met Zen4 ga je op cpu-vlak echter geen verschil merken.
Op het gebied van de gpu zijn er wel verschillen, want de Arc-gpu is vlotter dan de oude Iris Xe: ongeveer anderhalf keer zo snel. Daarmee komt de gpu op het niveau van de 780M van AMD. Eenvoudige games op niet al te hoge instellingen kunnen er daarom op draaien. Om een idee te krijgen van de prestaties, kun je hier de review van de MSI Claw vinden, die ook van de Ultra 7 155H is voorzien. De Galaxy Book4 Ultra en Omen Transcend in de bovenstaande grafiek zijn voorzien van een RTX 4050-videokaart, vandaar hun aanmerkelijk hogere grafische scores.
Het begint een beetje saai te worden, maar ook in PCMark 10 scoort de Framework zoals je op basis van de processor mag verwachten. Niets bijzonders, maar gewoon prima.
Tot slot draaien we met behulp van Blender een throttlingtest. Zoals gebruikelijk bij Intel-processors zijn de eerste twee runs aanmerkelijk sneller dan wat daarna komt, doordat de turboboost de klokfrequentie omhooggooit, waarna de processor tegen zijn verbruikslimiet aanloopt. Daarna blijft de rendertijd vrijwel gelijk: tussen de 24 en 25 seconden.
Source: Tweakers.net