Je hebt er nooit toestemming voor gegeven, maar toch traint X zijn AI-model Grok met jouw data. Door in het geniep informatie van gebruikers te verzamelen, strijkt X critici voor de zoveelste keer tegen de haren in.
In de instellingen van X is sinds kort een vakje aangevinkt. Daarmee geven gebruikers het bedrijf toestemming hun berichten te verwerken voor de ontwikkeling van zijn AI-model. Dat model heet Grok en is de bijdehante ChatGPT-rivaal van X.
Om Grok te trainen, is veel informatie nodig. Door data van X-gebruikers te verzamelen, heeft het bedrijf in één klap een enorme berg met gegevens in handen. Alleen heeft X nooit aan zijn gebruikers gevraagd of zij daarmee akkoord gaan. Het platform heeft überhaupt niemand op de hoogte gebracht.
IT-jurist Arnoud Engelfriet spreekt van het zoveelste voorbeeld van een bedrijf dat zich onder bepaalde voorwaarden van alles toerekent. "En dan moet jij als gebruiker maar bezwaar maken."
Met het trainen van AI-modellen is op zich niets mis. Andere techbedrijven, zoals Meta, Microsoft en Google, investeren veel geld in de ontwikkeling van de technologie. Maar als die bedrijven gegevens van gebruikers verzamelen, komen ze in een grijs gebied terecht van wat wel en niet mag.
Twee maanden geleden kondigde Meta aan dat Facebook en Instagram data zouden gaan verzamelen van Europese gebruikers om AI-modellen mee te trainen. Wie niet wilde dat zijn gegevens in de berg trainingsdata belandden, kon bezwaar aantekenen.
Niet veel later zei Meta deze plannen in Europa te pauzeren. Dat gebeurde na gesprekken met de privacytoezichthouder in Ierland, waar de Europese afdeling van Meta is gevestigd. De Ierse toezichthouder had van andere Europese toezichthouders klachten gekregen over privacyzorgen. Critici vonden ook dat Meta vooraf toestemming had moeten vragen.
Dat hoeft niet altijd, zegt Engelfriet. "Als er een gerechtvaardigd belang is om informatie te verwerken, bijvoorbeeld", zegt hij. "Als een bedrijf beveiligingscamera's wil ophangen, hoeft het daarvoor geen toestemming te vragen bij alle medewerkers."
Of X een gerechtvaardigd belang heeft, is de vraag. Het eerdere besluit van Meta om voorlopig geen Europese data te verzamelen voor zijn AI-model suggereert van niet. X reageerde niet op vragen van NU.nl.
"In de Verenigde Staten is de opvatting dat je berichten in het publieke domein staan en je dus niet moet piepen", zegt Engelfriet. "Maar de Europese insteek is dat je ook in de publieke ruimte een zekere mate van privacy en zorgvuldigheid van de verwerking van je persoonlijke gegevens mag verwachten."
Daar komt volgens internetdeskundige Danny Mekic nog bij dat X niet transparant is over zijn werkwijze. Het is hem niet eens duidelijk of X zich beroept op gerechtvaardigd belang of op het vragen om toestemming. "Met de formulering die X gebruikt, lijkt het op het laatste."
Mekic denkt dat X zich ervan bewust is dat het op deze manier geen data mag verzamelen. "Het is ook een bewuste keuze om het alsnog te doen", zegt hij. "Het is de makkelijkste en goedkoopste manier. Misschien moet X straks een boete betalen van een toezichthouder. Dan koopt X de dataset gewoon op die manier af."
Via de instellingen kunnen gebruikers X alsnog de toegang tot hun berichten ontzeggen. Maar het is niet duidelijk of eerder verzamelde data daarmee niet meer worden gebruikt voor het AI-model.
"Ik hoop dat de toezichthouder ingrijpt en X verbiedt nog iets met de gegevens te doen", zegt Mekic. "Dit moet helemaal teruggedraaid worden. De vinkjes moeten uit en er moet uitgezocht worden wat er met de verzamelde data is gebeurd."
Source: Nu.nl economisch