Vroeger rekende ik vrienden af op hoe ze reageerden op de boeken die ik ze te lezen gaf. (Als je het zo opschrijft, lijkt het zich te hebben afgespeeld in Dolfinarium Harderwijk, waar ik mijn vrienden en kennissen boeken in de bek wierp alsof het harinkjes waren. Als dit zo is – houden zo.)
Ach, vroeger, vroeger, het gaat eigenlijk nog steeds zo. Dus pas op, als er iets grootsch in een cadeaupapiertje zit, bijvoorbeeld Lolita, kom dan niet na een half jaar af met ‘mja, tja, kweenie, een beetje saai of zo, kwam er niet in, veel gezeur ook, en het gaat maar door ook, bovendien, trouwen met een vrouw vanwege d’r dochtertje?’ (meegemaakt), want dan gaat er een streep door je heen. Merk je overigens weinig van, behalve dat de wilde rivier der affiniteiten zal indrogen tot de jaarlijkse verjaardagsdruppel, felicitaties plus een rolfluitsmiley.
‘Jongen’, zegt mijn vriendin Jet, ‘als ze dit lezen, die vrienden van jou, dan gaat er maar door een iemand een streep, en dat ben jij zelf.’
Salueren en doortikken – meer kun je niet doen. Boeken zijn dik en veelzeggend, zelfs dunne boeken zijn dat, wanneer je ze vergelijkt met andere ondermaansheden, schilderijen bijvoorbeeld, of de gehele Olympische Spelen. Alles wat erin zit, ieder personage, iedere vergelijking, iedere sfeersverandering, grap of observatie, lokt een reactie uit, een afweging, een mijmering. Dus iemands respons op een compleet boek, zeker als het een sissend meesterwerk is, zegt wel iets. Meer dan een inktvlek van Rorschach durf ik te beweren.
(Die Rorschach overigens, William heette hij, was psychiater, maar daarvoor bezocht hij gewoon de middelbare school, waar hij door de kinderen Klex werd genoemd, wat Zwitsers is voor inktvlek. De Nederlandse Wikipedia noemt dit ‘opvallend’, en meldt erover: ‘Niemand lijkt te weten waarom. Het feit dat zijn vader tekenleraar was, zal hierin enigszins een rol hebben gespeeld.’ Vooral dat ‘enigszins’ vind ik grappig.
Snel door naar de Engelse Wiki, waar je voor internationale onderwerpen natuurlijk meteen moet beginnen. En ja hoor, daar staat dat Rorschach zo genoemd werd omdat hij als scholier al de klecksografie bedreef, een destijds in zwang zijnde tekenstijl waarbij je van een inktvlek iets aardigs maakte, een vlinder bijvoorbeeld (gaap), of een mannetje (beter al). Hermann liet er zijn playstation (lees: kneltol) voor staan. Pas later, toen hij psychiatrie studeerde, distilleerde hij er zijn beroemde persoonlijkheidstest uit. Dus zo raar was die bijnaam helemaal niet.)
(Waarom bestaat de Nederlandse Wikipedia eigenlijk, als het zo’n slap aftreksel is? Vertaal gewoon letterlijk de Engelse, luidt mijn advies.)
‘Je weidt wel vaak uit, de laatste tijd. Wilde je het niet over goede boeken hebben die je juist niet durft aan te raden?’ Ik knik. ‘Het moet geen trucje worden, met die haakjes.’
Salueren en harder uitweiden – meer kun je niet doen.
(De Nederlandse Wikipedia doet me namelijk denken aan Emmy Verhey. Ze vertelde me een keer dat ze als jonge violiste in de leer was bij Herman Krebbers, qua grootheid haar voorganger, (Janine Jansen is Verheys naganger, zo zit het geloof ik). Krebbers schotelde haar het vioolconcerto van Beethoven voor zoals hij het speelde, bladzijden met noten plus allemaal aanwijzingen erbij, boogjes, accenten, vingerzettingen.
Toen ze later bij de nog grotere Wolfgang Schneiderhan studeerde, in Wenen, merkte ze tot haar verbijstering dat Krebbers’ versie een sterk versimpelde variant was. (Mocht ik van Emmy gebruiken in mijn boek. Dus als ze ontstemd is, zal ik salueren en als een haas mijn columns bundelen.)
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns