Op reis met mijn zoon, ter ere van het slagen voor zijn eindexamen, waren wij deze week in Sequoia National Park. Met hun immense omvang en hun brute schoonheid vormen de sequoia-bomen op de heuvels van Californië de pilaren van een tempel van Moeder Natuur, waarin de mens slechts in bewonderende stilte kan ronddwalen.
Maar voor hoe lang nog? Onze voortdurende energiehonger blijkt het klimaat zodanig te hebben veranderd dat zelfs de sequoia, na honderdduizenden jaren met bosbranden en ander ongemak te hebben geleefd, de moede kroon moet buigen. De bosbranden en schorskevers zijn de laatste jaren zo talrijk en intens geworden dat 20 procent van deze woudreuzen is geveld. Zwartgeblakerd getuigden deze restanten in het nationale park van de veranderende wereld.
Klimaatverandering versnelt. De temperatuur van de oceanen warmt nu zo snel op dat ondenkbaar geachte fenomenen als het stilvallen van de warme Golfstroom opeens angstaanjagend dichtbij komen. De reeks aan hittegolven, overstromingen en krachtige orkanen, die de afgelopen jaren zijn opgetreden, lijken een voorbode van een op hol geslagen klimaatsysteem. Lijken te zijn. Zeker weten doen we het pas als het te laat is. Maar nog niet eerder zag ik zoveel onrust bij wetenschappers.
De ironie wil dat de wereldgemeenschap net lekker bezig was met het terugdringen van de CO2-uitstoot. De adembenemende groei van duurzame technologie en het klimaatverdrag van Parijs werpen zijn vruchten af. Waarschijnlijk heeft de wereld dit jaar de piek van broeikasgasemissies bereikt en is de daling nu echt ingezet. In de komende drie decennia sprinten we naar een klimaatneutrale, duurzame energievoorziening.
Over de auteur
Diederik Samsom is natuurkundige, oud-politicus en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Maar we zijn te laat begonnen. Het terugdringen van uitstoot alleen is niet meer afdoende. Om het klimaat enigszins te stabiliseren, zullen we op grote schaal CO2 uit de atmosfeer moeten verwijderen. Dat kan - alweer - met nieuwe technologie. Maar de sequioa wijst een betere, natuurlijker weg. Iedere boom, bloem of plant groeit door CO2 uit de lucht te halen. De reuzenboom waar wij deze week ademloos naar opkeken heeft bijna twee miljoen kilogram koolstofdioxide in zijn stam opgeslagen. Indrukwekkend.
Om echt een verschil te maken, zijn er veel extra bomen nodig. Onvoorstelbaar veel. En snel. Als ieder continent daarbij zijn deel neemt, betekent het voor Europa en Afrika ongeveer 60 miljard bomen planten in tien jaar tijd. Daar is 300 miljoen hectare land voor nodig. Dat is de omvang van de strook land ten zuiden van de Sahara, strekkend van de Senegalese hoofdstad Dakar tot aan Djibouti. Bijna verlaten, totaal verdord. Al jaren zijn er diverse initiatieven om daar de gedegradeerde grond weer tot leven te wekken. De laatste tijd strompelt het plan, onder de naam The Great Green Wall Initiative, van donorconferentie naar boomplantdag, zonder echt succes.
Maar doormodderen kan niet langer. Het wordt tijd echt werk te gaan maken van de Great Green Wall. Kosten: ongeveer 20 miljard euro per jaar. Overzichtelijk, ook gegeven de enorme opbrengsten. Alleen al de vastgelegde koolstofdioxide is - dankzij CO2-beprijzing in Europa - een veelvoud van de investering waard, nog los van de andere opbrengst van bos en vruchtbare grond.
Het is dus te betalen. Maar is het ook te doen? Hoe beplant je in hemelsnaam een gebied zo groot als België, per jaar welteverstaan! Welnu, de Verenigde Staten zetten ieder jaar zo’n oppervlakte vol met alleen mais (en oogsten het daarna ook weer, weg CO2-winst).
Afrika is geen Iowa. Financiers rollen hun ogen als je ze vraagt te investeren in de Sahel. In sommige betrokken landen neemt de Wagner-groep de telefoon op als je de regering belt. En natuurherstel op industriële schaal combineren met winst voor biodiversiteit én voor lokale gemeenschappen is heel complex. Allemaal waar.
Maar de almaar snellere klimaatverandering ontneemt ons de mogelijkheid nog langer naar excuses te zoeken om te wachten met het herstel van ons ecosysteem. Zeker als er een oplossing voorhanden is die gebruikmaakt van de grootsheid van onze natuur. Luister naar de wetenschappers. Of kijk naar de sequioa. Op naar de Great Green Wall.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns