Het hbo krijgt minder studenten, en dat is zorgelijk. Voor de hbo-instellingen zelf natuurlijk, want minder studenten betekent minder geld, en het nieuwe kabinet gaat toch al bezuinigen op hoger onderwijs. Dat betekent dat er docenten worden ontslagen en er misschien studierichtingen verdwijnen. Zuur.
De verwachte daling is fors, blijkt uit de recente Referentieraming van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. We gaan van 459.700 hbo-studenten nu naar 409.500 in 2030. Vooral het aantal bachelor-studenten daalt; afgelopen studiejaar waren het er 420.900, komend jaar 403.600. Dat heeft deels te maken met het afnemend aantal geboorten. Maar het universitaire onderwijs groeit de komende jaren nog licht, van 341.800 studenten nu naar 347.300 in 2030. De instroom van internationale studenten blijft ongeveer even groot, maar is komend jaar kleiner dan voorspeld.
Over de auteur
Aleid Truijens is schrijver en recensent en columnist voor de Volkskrant. Ze schreef romans en biografieën over F.B. Hotz en Hella Haase. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
Het land zit te springen om kundige hbo’ers. Er ontstaan grote tekorten op de arbeidsmarkt. De komende decennia hebben we keihard verpleegkundigen, leerkrachten en ict’ers nodig, en mensen die meewerken aan de energietransitie, de woningbouw, duurzaamheid en klimaat. We hebben trouwens ook dringend huisartsen, psychiaters, gz-psychologen, tandartsen, chemici en eerstegraadsleraren nodig, en die komen van de universiteit, maar daarover hoor je minder gejammer.
De klaagzang over de krimp komt uiteraard van de hogescholen zelf, maar kwam ook van minister Robbert Dijkgraaf. Schoolbesturen en de minister deden hun best vwo’ers te bewegen om voor een hbo-opleiding te kiezen. Die zou niet ‘lager’ zijn maar ánders, meteen op de praktijk gericht, meer voor doeners dan voor theoretici. Vwo’ers zijn succesvoller in het hbo dan havisten. Van die laatsten heeft na vijf jaar slechts de helft een hbo-diploma, van de vwo’ers 67 procent.
Een stabiel en goed presterend hbo is belangrijk, maar wijt teruglopend succes niet aan vwo’ers. Het is niet alleen een kwestie van imago. Zolang je het onderwijs inricht als een ladder, met bijbehorend salaris naar opleidingsniveau, zullen studenten het zo zien. Die ladder geeft vwo’ers privileges: zij mogen naar universiteit én hbo, havisten niet. Vwo’ers zouden ‘zo nodig’ naar de universiteit moeten en nuffig het hbo mijden omdat zij, of hun ouders, alleen het ‘hoogste’ goed genoeg vinden en uit zijn op status. Er klinkt hoon door in die commentaren.
Dat is oneerlijk. Want waarom zou je leerlingen selecteren voor het voorbereidend wetenschappelijk onderwijs en hen na zes jaar ontmoedigen dit onderwijs te volgen? Raar. Zou het niet kunnen dat de universiteit beter aansluit bij hun intellectuele talenten en ambities? Dat zij behoefte hebben aan meer analyse en een breder perspectief, en liever zelf dingen bedenken dan ideeën van anderen uitvoeren?
Natuurlijk zijn er vwo’ers die beter gedijen in het hbo. Die moeten zich vooral niet laten tegenhouden en hun favoriete opleiding kiezen. Het is ook niet zo dat universitaire studenten allemaal theoretici zijn, of wetenschappers in de dop. Ik spreek studenten die zouden wensen dat hun academische studie beter aansloot bij de praktijk. Maar het niveau van hun vak in het hbo, bijvoorbeeld bedrijfskunde of journalistiek, vinden ze te laag. Niet de status, maar het kennisniveau.
Als het hbo meer vwo’ers wil trekken, moet het voor hen aantrekkelijker worden. Bijvoorbeeld door gecombineerde hbo/wo-opleidingen te beginnen, naar het model van de academische pabo. Waarom niet zo’n opleiding voor (para)medische beroepen? Ook kun je denken aan verkorte hbo-bachelors voor vwo’ers (sommige hogescholen doen dat al), met bijpassende hbo-masters. Het hbo zou meer interessante masters kunnen aanbieden, die je aan de universiteit niet hebt: op de praktijk gericht, maar van hoog niveau. Met creativiteit kom je verder dan met goedkope framing.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns