Met geiten en al verhuisde Doetie Trinks noordwaards, tot het punt waar je bijna van het land valt. En als we de wei in lopen, omheind door elzensingels en bedekt met witte klaver, wandelen de dieren in geitenoptocht mee, onwetend van de dreigende dwangsommen en de papieren werkelijkheid die opnieuw hun lot bepalen en dat van de geitenhoeder.
Vijftien geiten mag ze houden van de 75, de rest moet weg omdat er nog steeds geen vergunning is. De vergunning ligt klaar, iedereen werkt mee, maar de provincie kan geen stempels zetten zolang Den Haag nog niet is uitgepiekerd over een stikstofplan. Iedereen gunt Doetie Trinks haar geiten en haar prijswinnende witschimmelkaas, maar niemand lijkt bij machte iets te doen, ook niet de bestuurders van de boerenpartij.
Doetie Trinks liet haar carrière als medisch analist varen voor een droom: een kleinschalige kaasboerderij met toggenburgers, het zeldzame Zwitserse geitenras waar ze als boerendochter verliefd op werd. Maar het is geen liefdewerk: ze maakt al twaalf jaar goede winst, genoeg om de financiering te krijgen die ze ineens hard nodig had. Nu zegt ze: ‘Failliet is failliet, je leeft gewoon door, maar voor de geiten zou ik het verschrikkelijk vinden.’
Haar boerderij in Jubbega, die ik eerder bezocht, moest ze gedwongen verlaten: de pacht liep af, de nieuwe stal die ze er bouwde is alweer afgebroken. Een nieuwe plek was nauwelijks te vinden, ze stuitte op geitenstop en stikstofmuren in een land opgetuigd voor grootschalig boeren.
Haar kaas maakt ze van ongekookte, ongekoelde melk in houten tobbes, het stremsel uit de geitenmagen, de witschimmel van hun huid. Dicht op de dieren, het land en de magie van de natuur. Elke dag om 5 uur ’s ochtends melken, in het weekend naar markten in Rotterdam, Amsterdam, Woudsend – het loont, maar tel de uren niet.
Met een hulpvaardige makelaar lukte het een boerderij met 10 hectare land te kopen in Aldwâld, hoger in Friesland, plus stikstofrechten à 25 duizend euro. Kleinschalig boeren is duur en de afgedankte koeienstal had asbest, die kreeg een nieuw dak, ‘van geen financiering ben ik naar enorme financiering gegaan’. Ze is nu ‘bankslaaf’. ‘Zo noem je dat toch?’
Die vergunning lag klaar – en ligt daar nog steeds.
Een burger verzocht de autoriteiten om handhaving. Waarom weet ze niet. Sindsdien dreigt een dwangsom van 5.000 euro per week.
Binnen hangen foto’s: de boerderij van haar vader uit de tijd dat boeren nog kleinschalig was. Haar vader vond Doetie geen echte boer, want hij gelooft in grootschaligheid, maar nu is hij trots. Foto van zichzelf, jaar of 13, met haar geiten die zoveel lammeren hadden dat ze de Balkster Courant haalde. Foto van de boerderij in Jubbega die ze moest verlaten. Ze boert op herinneringen, alles stapelt op. Elke ochtend dat plezier van vrolijke geiten die aandacht komen halen, het gevoel dat dingen in elkaar grijpen: de grond, het gras, de kaas.
‘Ik ben kwetsbaar door het systeem.’
Gisteren, alweer in de auto op weg naar de markt, overwoog ze te stoppen, ‘maar tien minuten later denk ik weer van niet’, en zo gaat het elke dag. Misschien, zegt Doetie, kan ze nog intern salderen. Die ongebruikte mestsilo achter de stal staat ook voor stikstof in de boeken. Papieren werkelijkheid: het land bestaat uit spreadsheets. Kloppen ze niet, dan moeten de geiten wijken. ‘Het is gewoon lucht allemaal.’
Geiten zijn geen koeien, zo’n kudde groeit en krimpt, wie weet dat nog. De angst ervoor is groot sinds de Q-koortsuitbraak, het loskoppelen van mens en dier heeft gevolgen. Naar haar mooiste kaas, de grutte grize, wordt wetenschappelijk onderzoek gedaan: het DNA ervan is gesequencet, ze vonden probiotica die geen enkele kaas meer heeft. Contact met dieren versterkt de weerstand, weet ze. ‘Het ergste vind ik dat we met geiten omgaan alsof het gebruiksvoorwerpen zijn.’
Gevoelige dieren: ze komen kopjes geven in het veld en zodra zwarte wolken samenpakken boven de boerderij en de eerste regendruppels vallen schieten ze de stal weer in. Ze houden er niet van.
Over de auteur
Toine Heijmans is rondreizend columnist van de Volkskrant. Daarnaast is hij romanschrijver.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns