Wat een hoopvolle verrassing, de progressieve Franse overwinning. Na de Britse linkse landslide victory. Bijna zijn we gaan geloven dat er in Europa alleen maar populisme is, dat de ‘stem van het volk’ nu eenmaal anti-rechtsstatelijk extreemrechts is. Dat men de buik vol heeft van de multiculturele samenleving.
Uitgelaten is mijn Parijse vriendin, als ik haar bel. Ze had er zoals velen, na de forse winst van het Rassemblement National bij de Europese verkiezingen, een hard hoofd in. De peilingen waren somber. En dat boezemde angst in. Mijn Frankrijk, dat is een multicultureel Frankrijk, zegt ze.
Julie is van Kameroense afkomst, maar geboren en getogen in Frankrijk. We kennen elkaar al 25 jaar. Ze runt een galerie in hedendaagse Afrikaanse kunst. Wat een overwinning van radicaal-rechts Frankrijk zou brengen, was ongewis. ‘Natuurlijk. Er zijn problemen’, zucht ze. De maatschappelijke spanningen zijn al jaren hoog. Er is zoveel armoede, woede en wantrouwen.
Vorig jaar stonden de banlieues opnieuw in brand, dat lijkt bijna jaarlijks te gebeuren. En dan het trauma van de aanslagen uit 2015. Ze woont om de hoek van concertzaal Bataclan. De haat die over en weer gecultiveerd is, het is zorgwekkend. ‘Maar we moeten door met elkaar. Wat is het alternatief? Burgeroorlog?’
Er is bovendien ook een ander verhaal. Zoveel moois, zoveel inspirerends. Genieten van de diversiteit. Dat hoeven we elkaar niet uit te leggen. We zijn multiculturalisten, kosmopolieten pur sang. Vroeger zocht ik haar minimaal twee keer per jaar op. Zij en haar vrienden werden mijn eerste ‘Afrikaanse’ vriendenkring. Je moet typisch Kameroense dingen leren, jullie uit het Caribisch gebied zijn te veel Afrikaanse cultuur kwijtgeraakt, vond ze.
Dat beaamde ik - ik al helemaal, omdat ik niet eens in Suriname geboren ben maar gewoon in de Hollandse klei. Haar moeder maakte slijmerige okersoep. Haar vrienden discussiëerden avonden lang over Afrikaanse politiek en filosofie, onder het genot van vijf soorten Franse kaas en een goede rode wijn. In een overvolle auto, op weg naar een club op de Champs-Élysées, brulden ze mee met chansons.
Op mij als Hollander komen jullie Afrikanen gewoon ook ontzettend Frans over, zei ik vaak. Dat heb je met de tweede generatie. Je hebt een andere achtergrond, maar waar je wordt toch vooral ook geboetseerd door het land waar je geboren en getogen bent. Als de dag van gisteren herinner ik me hoe plaatsvervangend trots ik was toen Frankrijk in 1998 wereldkampioen werd. Black, blanc, beur, de Franse straatterm voor zwart, wit en Arabisch, was het kenmerk van deze generatie wereldkampioenen. En toevalligerwijs ook het kenmerk van mijn eigen generatie, in Nederland.
‘In 1998 hebben we een ‘fierté multiculturelle’, een multiculturele trots, aan Frankrijk gegeven’, aldus voetballer Christian Karembeu destijds. Dat straalde uit naar heel multicultureel West-Europa. Anno 2024 maken we kennis met een opvallend politiek geëngageerd Frans nationaal elftal. Ongetwijfeld heeft de oproep van Kylian Mbappé een rol gespeeld bij de progressieve verkiezingswinst.
Als er één groep is die de volkshelden zijn van de perspectiefloze, arme gekleurde jeugd uit de banlieues, dan zijn het wel de voetballers die de dromen hebben waargemaakt van alle kinderen uit achterstandswijken die een balletje trappen in de plaatselijke speeltuin. ‘Deze generatie kan het verschil maken’, stelde Mbappé. ‘We kunnen zien dat extreme partijen op de deur van de macht kloppen en we hebben de mogelijkheid om de toekomst van ons land te bepalen.’
Hij richtte zich rechtstreeks tot een groep die vrijwel nooit naar de stembus gaat. Maar die evengoed burgers zijn. En gelijk heeft hij. Wel voor een land mogen scoren maar er eigenlijk niet bijhoren. Voortdurend afgewezen worden. Ook de Oranje-spelers zullen dat gevoel geregeld inslikken. Ook de andere Bleus laten zich verrassend politiek uit.
‘De opluchting is immens’, aldus verdediger Jules Koundé. Hij sprak zijn dank uit aan alle Fransen die in actie gekomen zijn om te zorgen ‘dat ons mooie Frankrijk niet geregeerd zal worden door extreemrechts’. ‘Diversiteit is altijd onze kracht geweest, ook ik ben een product van migratie’, aldus verdediger Ibrahima Konaté. Spits Marcus Thuram: ‘Lang leve de diversiteit, lang leve Frankrijk, lang leve de Republiek. De strijd gaat door.’
Mocht Nederland tegen Frankrijk in de finale staan, dan vrees ik dat ik voor Frankrijk ben.
Over de auteur
Harriët Duurvoort is publicist en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns