Kunst is geen luxe, ook al denkt ons kersverse kabinet daar anders over, want het wil op onder meer boeken, muziek en voorstellingen het hoge btw-tarief voor luxegoederen en -diensten gaan heffen. Zoals zoveel plannen van Schoof-I is dit een vergissing. Kunst is noodzaak. Een tijdje geleden hoorde ik een kunstenaar zeggen dat veel mensen inderdaad niet vaak of lang nadenken over poëzie – totdat hun vader sterft, of ze een kind verliezen of iemand hun hart breekt.
We praten over creativiteit, zei deze kunstenaar, alsof het iets aardigs is, iets leuks. Maar dat is niet. Het is van levensbelang. Kunst is hoe we helen. Kunst is wat ons vertelt dat we niet de enigen zijn die zich ooit zo verloren hebben gevoeld. Kunst is hoe we niet helemaal alleen zijn wanneer onze wereld in duizend stukjes uiteen is geslagen, en ons hart bloedend op de grond ligt en we geen idee hebben of dit nog goed komt.
Over de auteur
Asha ten Broeke is wetenschapsjournalist en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Natuur is geen luxe, al lijkt onze prille regering te vinden van wel, want ze is van harte bereid onze bossen, heide en moerassen te offeren op het boerenaltaar van stikstof en mest. Bovendien wil ze af van snippernatuur – wat vaak een ander woord is voor natuur die bij je in de buurt is en waar je dus heen kunt lopen of fietsen als de wereld even te veel is en je overvol zit met ronddraaiende gedachten – ‘wat kan ik doen’, ‘dit komt niet goed’, ‘ik kan niet meer’ – die rondtollen in je hoofd als water rond een half verstopt afvoerputje.
De natuur is geduldig met overlopende mensen. Als je geluk hebt, hoor je in de zomer niets anders dan het zachte zoemen van insecten. Het ruikt naar bloemen die zich elk jaar weer herzaaien op de meest onwaarschijnlijke plaatsen, alsof ze je willen zeggen dat er altijd een manier is om tot bloei te komen, zolang je niet opgeeft. Blijf proberen. Laat ergens een zaadje vallen en wacht rustig af. Houd moed.
Onderwijs is geen luxe, al ziet de nieuwe coalitie dat ook niet helemaal zo, want ze wil meer dan een miljard euro besparen, onder andere door studenten die te lang studeren een verstikkende boete op te leggen. Onderwijs moet tegenwoordig degelijk zijn, en efficiënt, wat verschrikkelijke woorden zijn voor de ontdekkingsreis die het eigenlijk moet wezen.
Wie iets leert, opent de deur naar een nieuw deel van het universum: een plek waar anderen eerder zijn geweest, maar jij nog niet, en waar je dus vol nieuwsgierigheid zou moeten kunnen rondkijken en dingen zou moeten kunnen uitproberen, zodat je uiteindelijk ook weer iets over jezelf leert, over wie je bent en wat je talenten zijn.
Zelfontplooiing lijkt een lelijk woord, tot je het voor je ziet: hoe iemand zich langzaam ontvouwt en dan merkt hoe groot ze eigenlijk is en hoeveel ze in deze opgeheven, uitgespreide staat kan aanraken, bevatten en omarmen. Zou het toeval zijn dat het kabinet gaat bezuinigen op precies die dingen die ons zouden kunnen optillen?
Ik blijf maar denken aan wat Sheila Sitalsing schreef: ‘In de fuik van Wilders moeten problemen problemen blijven, anders hebben zijn kiezers geen reden meer om op hem te stemmen.’ Hij cultiveert rancune; dat is hoe hij en de zijnen aan de macht blijven. Volgenshttps://www.vox.com/2018/9/19/17847110/how-fascism-works-donald-trump-jason-stanleyfilosoof Jason Stanley floreert fascisme in tijden van angst. Als het je lukt om burgers bang, boos en wrokkig te maken, als je ze het beeld kunt verkopen dat iemand – de zondebok, een minderheid – ze van alles heeft afgepakt, dan kun je als fascist de macht naar je toe trekken.
Wilders & co hebben het, kortom, nodig dat burgers ongelukkig zijn. Aan mensen die getroost en vol goede moed boven zichzelf uitstijgen, hebben ze niks. Laat ons dan maar nutteloos zijn, denk ik. Verwerp de hopeloze, schrale misère waaraan bruinrechts zijn macht ontleent. Lees gedichten, ruik aan alle bloemen, maak ruimte voor verwondering. Vul je leven met schoonheid, liefde en solidariteit. In duistere tijden is jezelf optillen een daad van verzet. En verzet is geen luxe.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns