Oledschermen zijn primair interessant voor twee groepen gebruikers: gamers en hdr-videobewerkers. Ze hebben ten opzichte van de gangbare lcd's een paar belangrijke voordelen. Doordat iedere pixel afzonderlijk licht geeft, hebben de schermen een perfect contrast, wat met name hdr-beeldweergave mooier maakt dan op de meeste lcd-monitors. Oledschermen hebben over het algemeen zeer goede kijkhoeken en een uitstekende uniformiteit. Daarbij zijn de responstijden supersnel.
De meeste oledschermen die tot nu toe uitkwamen, zijn gericht op gaming, dus daar gaat het leeuwendeel van deze BBG over. De gamingschermen zijn onder te verdelen in schermen met een woledpaneel van LG, de techniek die ook wordt gebruikt in de meeste oledtelevisies, en een QD-oledpaneel van Samsung Display, dat gebruikmaakt van quantumdots. Het QD-oledpaneel heeft een afwijkende subpixelindeling die gekleurde paarse en groene randjes op contrastrijke overgangen veroorzaakt. Ook bij de meeste woledschermen zitten de subpixels in een andere volgorde dan het gebruikelijke 'rgb', waarmee de weergave van kleine lettertjes wat minder scherp oogt. QD-oledschermen zijn meestal glanzend afgewerkt, waar woledschermen vaak mat zijn. Die matte coating zie je een beetje terug als een glinsterend effect op effen kleuren. Tegelijk is het spiegelende en enigszins grijzige paneeloppervlak van het gemiddelde QD-oledscherm bij invallend licht evenmin ideaal.
Door het beperkte aantal panelen is de keus in beeldmaten eveneens beperkt. 27"-monitors met 2560x1440 pixels (wqhd), 32"-schermen met 3840x2160 pixels (4k) en 34"-ultrawides met 3440x1440 pixels zijn er in zowel QD-oled- als woledvarianten. Er zijn ook superwide 49"-QD-oledmonitors met 5120x1440 pixels. Woledschermen zijn verder beschikbaar in 39" en 45" met dezelfde 3440x1440-resolutie en beeldverhouding als de 34"-schermen. Het relevantst zijn wat ons betreft oledschermen van 27", 32" en 34", dus op die maten kiezen we onze aanraders. En passant bespreken we ook een paar van de grotere opties.
Welk scherm je ook koopt: ze hebben allemaal de bovengenoemde voordelen, maar ook een paar gemeenschappelijke nadelen. We noemden al de glimmende afwerking en afwijkende weergave van kleine tekst op veel schermen. Bijkomend is de maximale helderheid gering en vormt inbranden een risico bij deze monitors, waarvoor ze diverse 'anti-inbrandfeatures' hebben ingebouwd die het probleem moeten voorkomen of verhelpen, maar een zekere invloed hebben op het beeld of de gebruikservaring. Gelukkig geven de meeste fabrikanten nu een vorm van 'inbrandgarantie', maar langer dan drie jaar duurt die over het algemeen niet.
1-7-2024 - Dit is de eerste publicatie van deze BBG. Alle aanraders zijn actueel.
1-7-2024We beginnen met de beste 27"-oledmonitor. Net als de grotere maten is deze maat zoals gezegd beschikbaar in QD-oled- of woledvariant, met de bijkomende voor- en nadelen van iedere techniek. De woledschermen hebben een maximale refreshrate van 240Hz, terwijl QD-oledschermen in deze maat tot 360Hz gaan.
Met zijn 360Hz-QD-oledpaneel biedt de Gigabyte Aorus FO27Q3 een wat hogere refreshrate dan woledschermen op deze maat, die tot 240Hz gaan. De weergave van bewegend beeld kan daarmee net wat scherper zijn. De FO27Q3 is bovendien in staat tot een duidelijk hogere helderheid dan sommige woledschermen van de eerste generatie, maar ten opzichte van 2024-woledschermen is er geen duidelijk voordeel. Verdere verschillen zijn de glimmende in plaats van matte coating en de op het QD-oledscherm duidelijker zichtbare colorfringing. Net als andere (QD-)oledschermen heeft de FO27Q3 extreem snelle responstijden, uitstekende kijkhoeken en natuurlijk een perfect contrast. Gigabyte heeft de monitor bovendien voorzien van een uitmuntende kleurafstelling voor zowel sRGB als hdr en hij heeft een AdobeRGB-stand die veel andere modellen missen. We waarderen ook de vrij complete aansluitingen, met HDMI 2.1, USB-C en een kvm-switch. Waar het nog aan ontbreekt, is USB-C Power Delivery, en het scherm verbruikt nogal veel stroom.
Wil je liever een woledscherm, dan verdient wat ons betreft de LG UltraGear 27GS95QE-B de voorkeur. De pas geïntroduceerde monitor beschikt ten opzichte van veel 27"-woledschermen uit 2023, zoals LG's eigen 27GR95QE-B, over een helderder paneel. Met name voor hdr-weergave is dat voordelig. De 27GS95QE-B is bovendien maar weinig duurder dan de allergoedkoopste 27"-woledschermen en kost minder dan het hierboven aangeraden QD-oledscherm.
Potentieel interessant is nog de ASUS ROG Strix OLED XG27AQDMG, als enige voorzien van een glossy woledscherm. Deze hebben we nog niet kunnen testen. Datzelfde geldt voor de Samsung Odyssey OLED G6 G60SD, die mat is afgewerkt waar andere QD-oledmonitors glimmen.
Zoals bleek in onze recente test mogen 32"-4k-oledschermen zich in een zeer warme belangstelling verheugen. Gelet op de uiterst beperkte beschikbaarheid is de Best Buy in deze categorie misschien vooral het scherm dat je überhaupt kunt kopen. Mocht je wel een keuze hebben, dan is de onderstaande aanrader wat ons betreft de beste.
De Gigabyte Aorus FO32U2 is momenteel goed leverbaar bij diverse winkels, wat niet gezegd kan worden van de meeste concurrerende 32"-4k-oledschermen. Hij is bovendien aantrekkelijk geprijsd, terwijl het niet de basaalst uitgevoerde monitor is. Ten opzichte van de duurdere Aorus FO32U2P die we hebben getest, ontbreekt de vooruitstrevende DisplayPort 2.1-ingang, maar de concurrentie heeft die evenmin. De FO32U2 heeft wel een multifunctionele USB-C-poort met 65W Power Delivery en een uitgebreide kvm-feature. We moeten een slag om de arm houden omdat we alleen de duurdere FO32U2P hebben getest, maar bij dat model bleek de kleurweergave over de hele linie heel goed, zowel voor sdr als hdr, zij het niet de allerbeste van de QD-oledschermen die we hebben getest. Er is bovendien een AdobeRGB-stand aanwezig. Gelijk aan andere QD-oledopties biedt deze monitor extreem snelle responstijden, uitstekende kijkhoeken en een perfect contrast, maar ook een spiegelend schermoppervlak en colorfringing.
De LG UltraGear 32GS95UE is nu misschien wel de breedst verkrijgbare 32"-oledmonitor. Dat is zeker niet het enige wat deze monitor interessant maakt. Terwijl de meeste concurrenten op een QD-oledpaneel zijn gebaseerd, is de 32GS95UE een woledscherm. Dat heeft geen last van colorfringing en de weergave van kleine tekst lijkt op die van een 'normale' lcd-monitor. De antireflectiecoating maakt dit scherm overdag fijner bruikbaar, hoewel het een glinsterend effect op effen kleuren oplevert. Uniek is de 480Hz-modus, waarmee bewegend beeld er scherper uitziet dan op vrijwel alle andere schermen, maar die werkt alleen als de resolutie beperkt blijft tot 1080p. Piekhelderheid en contrast komen overeen met het QD-oledalternatief; de kijkhoeken en uniformiteit lijken iets minder te zijn. De kleurafstelling van de 32GS95UE is bovendien niet zo goed als die van de beste QD-oledschermen, wat zelfs niet wordt verholpen door de mogelijkheid tot hardwarekalibratie. De monitor van LG heeft bovendien minder aansluitingen dan veel QD-oledconcurrenten, maar wel prima ingebouwde luidsprekers.
Wil je in plaats van een plat scherm liever een krom exemplaar, dan kun je de Alienware AW3225QF overwegen, ten opzichte van onze aanrader voorzien van een nog betere kleurafstelling, maar minder uitgebreide aansluitingen. De ASUS ROG Swift PG32UCDM is af fabriek ook beter gekalibreerd en beschikt over de unieke 120Hz-bfi-functie, waarmee het scherm er op die refreshrate even scherp uitziet als wanneer je videokaart 240 beelden per seconde kan aanleveren. Geen van beide schermen is op dit moment echter leverbaar bij de aanbieders in onze Pricewatch.
Ultrawide monitors met oledscherm zijn er al sinds 2022, toen Dell zijn Alienware AW3423DW uitbracht. Nu ze al wat langer op de markt zijn, is de prijs van deze schermen vaak al een stukje gezakt, waarmee ze interessant geprijsd zijn ten opzichte van 27"- of 32"-monitors. Dit in tegenstelling tot de situatie bij lcd-ultrawides, die juist vaak relatief duur zijn.
De Samsung Odyssey G8 OLED is op het moment van schrijven een van de goedkoopste QD-oledmonitors van 34". Desondanks is de featureset uitgebreid. Het scherm heeft een afstandsbediening en behalve afstemmen op televisiezenders kan deze monitor alles wat een televisie kan. Puur voor monitorgebruik is de software niet altijd een aanwinst. De vormgeving van het scherm ziet er fraai uit, maar de piepkleine aansluitingen vereisen verloopstekkers. Praktisch is wel de USB-C-poort met Power Delivery. In de kleurafstelling laat Samsung geen steken vallen en de uniformiteit is zelfs voor een oledscherm uitmuntend. Het scherm heeft verder dezelfde voor- en nadelen als andere oledmonitors, waaronder supersnelle responstijden, een zeer hoog contrast en uitstekende kijkhoeken. De refreshrate ligt met 175Hz wel wat lager dan bij nieuwere oledschermen. Bij dit eerstegeneratie-QD-oledpaneel zijn ook de gekleurde randjes door de afwijkende subpixelindeling nog iets sterker aanwezig, waarbij ook dit scherm glimmend is afgewerkt en contrast verliest in een heldere ruimte.
Het beste woledalternatief voor de Odyssey OLED G8 is de LG UltraGear 34GS95QE-B, die wel een heel stuk duurder is en niet beschikt over USB-C-connectiviteit. De 800R-kromming is veel scherper dan die van de QD-oledschermen. LG heeft ook grotere 39"- en 45"-uitvoeringen in het assortiment, met dezelfde eigenschappen en beeldkwaliteit als het 34"-model. Uitgesmeerd over een 39"-paneel is de 3440x1440-pixelresolutie nog wel te pruimen, ongeveer zo scherp als een 24"-1080p-scherm, maar een 45"-monitor zou wat mij betreft meer pixels mogen hebben.
Wie een superbreed oledscherm zoekt, kan niet om de 49"-QD-oledmodellen heen die sinds vorig jaar uitkomen. Het interessantst is wat ons betreft de Samsung Odyssey OLED G9 G93SC. Hij is momenteel aantrekkelijk geprijsd en ondersteunt een 240Hz-refreshrate. Dit in tegenstelling tot sommige goedkopere 49"-QD-oledmonitors, bijvoorbeeld de Gigabyte Aorus CO49DQ, die tot 144Hz beperkt blijven. Jammer genoeg is de kleurweergave van de Samsung-monitor niet denderend.
Wie op zoek is naar een scherm voor hdr-videobewerking, kan daarvoor natuurlijk ook een van de gamingschermen gebruiken. De 32"-monitors zijn vanwege hun 4k-resolutie het interessantst en een aantal van die schermen heeft ook een uitmuntende kleurafstelling voor zowel sdr- als hdr-materiaal. Helaas is de beschikbaarheid van deze schermen momenteel beperkt en nu verkrijgbare opties ondersteunen ook geen hardwarekalibratie, hoewel ASUS een ProArt-versie van zijn PG32UCDM heeft aangekondigd.
Een kleine 4k-oledtelevisie, zoals het aangeraden model hieronder, is een aantrekkelijk alternatief voor wie een oledmonitor zoekt voor beeldbewerking. Je kunt het toestel eventueel in hardware kalibreren met Portrait Displays Calman-software, maar het is ook af fabriek netjes afgesteld, breed beschikbaar en bovendien aantrekkelijk geprijsd. Omdat het niet in beginsel is bedoeld als product voor professionals, zit er een aantal anti-inbrandtrucjes in (automatic brightness limiter, automatic static brightness limiter), die vervelend kunnen zijn als je ervan op aan wil kunnen dat het scherm de content weergeeft zoals bedoeld. Hoewel de televisie een redelijk hoge piekhelderheid op een klein vlakje behaalt, behoort de fullscreenpiekhelderheid tot de laagste van de oledschermen op deze pagina.
De LG OLED evo C3 is natuurlijk eigenlijk een televisie, maar als je bereid bent om de definitie van een 'monitor' wat op te rekken, kan hij wel degelijk een goede keus zijn voor wie een oledscherm wil gebruiken voor hdr-beeldbewerking. Zoals blijkt uit onze review heeft het scherm uit de doos al een uitstekende kleurafstelling voor zowel sdr- als hdr-content, maar LG biedt beeldpuristen de mogelijkheid het scherm in hardware te kalibreren met Calman. Daarmee kun je de anti-inbrandtrucjes zoals de automatic static brightness limiter overigens niet allemaal omzeilen, dus dat is voor videobewerking minder ideaal. In verhouding tot andere oledschermen ligt de piekhelderheid ook niet op het hoogste niveau, zeker niet bij een volledig wit scherm. Kleiner dan 42" verkoopt LG de OLED evo C3 niet, wat ook een reden kan zijn om toch een echte monitor te kopen, maar met de prijs is weinig mis.
Het testveld voor dit artikel bestaat uit vijf 27"-wqhd-monitors, zes 32"-4k-schermen, zeven 34"-ultrawides en negen oledmonitors groter dan 34". Via de links kom je uit bij alle specificaties en testdata. In de onderstaande grafieken staat een selectie van de geteste monitors, waaronder de aanraders en alternatieven die hierboven worden uitgelicht. De LG-televisie ontbreekt, omdat die volgens een andere testprocedure is getest.
Afhankelijk van de ruimte waarin je het scherm opstelt, is een lage minimale of hoge maximale helderheid belangrijk. Veel oledschermen laten zich lekker donker instellen, met een minimum van rond de 20cd/m² of nog minder. Het maximum is echter ook beperkt: niet meer dan ongeveer 250cd/m² op de gemiddelde oledmonitor. Sommige woledschermen van 2023, zoals de LG 27GR95QE-B, komen zelfs nog lager uit. Merk op dat deze waarden worden bereikt in een stand waarin het scherm de helderheid constant houdt, onafhankelijk van de hoeveelheid wit in beeld. Veruit de meeste oledmonitors voor pc-gebruik hebben zo'n optie. Op schermen die het niet hebben, zoals de Cooler Master Tempest GZ2711, ervaar je bij desktopgebruik een continu wisselende helderheid en dat is knap irritant.
Voor de grafiekset hierboven hebben we alle schermen ingesteld voor het meestgebruikte sRGB-kleurbereik, waarbij we conform onze testprocedure gebruikmaken van voorgedefinieerde beeldmodi in het menu en we instellingen voor kleurtemperatuur, gamma en kleurbereik aanpassen als dat een betere weergave oplevert. Bij sommige schermen kan de helderheid in de beste modus voor sRGB helaas niet meer worden aangepast. Dat is te zien als een afwijking van meer dan 10cd/m² van de gewenste 150cd/m² in de grafiek 'Helderheid'. De eerste drie grafieken tonen de gemiddelde afwijking van primaire kleuren (kleurafwijking), twintig verschillende grijstinten (grijsafwijking), en een mix van primaire kleuren, grijstinten en mengkleuren (colorchecker). Deze wordt weergegeven als een ΔE ITP-score.
Veel oledschermen hebben een stand waarin de maximale helderheid kan oplopen tot de beloofde 1000cd/m², en een stand waarin de helderheid beperkter is, maar de kleurafwijkingen gemiddeld ook wat lager. Zoals we zagen in onze uitgebreide reviews van oledmonitors, hebben fabrikanten soms wat last om de kleurweergave goed te krijgen. Dat is te zien aan de aanzienlijke verschillen in helderheid die het scherm kan bereiken bij verschillende hoeveelheden wit in beeld. Hoewel het maximum voor kleine witte vlakjes meer dan 1000cd/m² kan bedragen, ligt het voor een volledig scherm op slechts 250cd/m² over het algemeen.
Voor de meting van het energiegebruik geven we op alle schermen een checkerboard met precies 50 procent wit weer, waarbij alle schermen zijn ingesteld op een helderheid wit van 150cd/m². Over het algemeen zijn grotere schermen logischerwijs minder zuinig dan kleine; een hogere resolutie laat het stroomverbruik ook toenemen. Evengoed zien we wel wat uitschieters naar boven en beneden, bijvoorbeeld de Gigabyte Aorus FO27Q3, die evenveel gebruikt als grotere 32"- en 34"-schermen met een hogere resolutie.
Alle soorten oledschermen hebben fantastische kijkhoeken in vergelijking met welke lcd dan ook, zelfs ips-monitors, die ten opzichte van VA- en TN-panelen betere kijkhoeken kunnen hebben. Toch zien we binnen de oledcategorie nog verschillen. QD-oledpanelen hebben over het algemeen nog iets betere kijkhoeken dan woledpanelen, die bovendien de eigenschap hebben dat de kijkhoeken vanaf de ene kant iets slechter kunnen zijn dan vanaf de andere.
De inputlag meten we voor een 1080p/60Hz-beeld. Normaal gesproken tonen we hierboven ook de responstijdmeting en uniformiteitsmeting, maar op beide tests scoren eigenlijk alle oledschermen uitstekend. In de praktijk zien we wel dat oledmonitors donkergrijze beelden minder uniform tonen, met wat zichtbare 'ruis' of lijnen. Van dat effect hebben woledmonitors in mijn ervaring soms wat meer last dan QD-oledschermen, maar het is samplespecifiek hoeveel last je ervan hebt.
Source: Tweakers.net