Oude tijden herleven. Misschien kent u Napster nog, of Kazaa. Dat waren zo’n 25 jaar geleden onlinemuziekdiensten om gratis mp3’tjes te downloaden. Illegaal, betoogde de muziekindustrie. Metalband Metallica spande in 1999 een rechtszaak aan tegen Napster, die de opmaat vormde voor een verbod op de destijds mateloos populaire dienst.
Misschien nog wel belangrijker: de komst van de disruptieve programma’s leidden uiteindelijk ook tot de broodnodige innovatie in de muziekindustrie en het aanbod van legale muziekdownloads via bijvoorbeeld iTunes van Apple en vervolgens streamingdiensten als Spotify. Voor een euro of 15 per maand een oneindig muziekaanbod is in veel opzichten een flinke verbetering ten opzichte van het pre-digitale tijdperk toen één langspeelplaat 25 harde guldens kostte. Oké, genoeg opa-vertelt, terug naar nu.
Opnieuw is het de muziekindustrie, in de vorm van de machtige brancheorganisatie RIAA, die te hoop loopt tegen nieuwe technologieën. Nu is het AI. Specifiek: de AI-muziekprogramma’s Suno en Udio waarmee iedereen met een simpele tekstopdracht muzieknummers in elke gewenste stijl kan laten maken.
De klachten van de platenbonzen richten zich op het feit dat de bedrijven hun AI-modellen onrechtmatig trainen met grote hoeveelheden auteursrechtelijk beschermde muziek. De RIAA eist schadevergoedingen van maximaal 150 duizend dollar per ‘geschonden werk’, omgerekend bijna 140 duizend euro. De claim zou kunnen oplopen tot mogelijk miljarden dollars.
Om hun zaak kracht bij te zetten geven de juristen van de RIAA voorbeelden van nummers die bijna identiek zijn aan de originelen, waaronder nummers van ABBA, The Beach Boys en Mariah Carey. En inderdaad: wie het door Suno gemaakte AI-nummer Prancing Queen beluistert, hoort onmiskenbaar de Zweedse groep, maar het klinkt als een niet eerder uitgebrachte demoversie.
Twitter bericht wordt geladen...
Bij teksten, foto’s, kunstwerken en video’s speelt exact dezelfde discussie. De grote vraag is niet eens of Suno en consorten hun modellen inderdaad hebben getraind met bestaande muzieknummers. De makers achter de apps gaven immers al lang en breed toe dat een grote hoeveelheid muziek van hoge kwaliteit noodzakelijk is voor hun muziekapps.
De afwezigheid van afspraken met de rechthebbenden lijkt cynisch genoeg alleen maar een voordeel te zijn. ‘Eerlijk? Als er deals met labels waren geweest toen dit bedrijf begon, zou ik er waarschijnlijk niet in hebben geïnvesteerd. Ik denk dat ze dit product zonder beperkingen moesten maken’, zei een Suno-investeerder eerder tegenover Rolling Stone.
Uiteindelijk zal het wel komen tot uitspraken van een rechter en tot vergoedingen aan artiesten, net zoals ooit ook gebeurde nadat Napster en Kazaa de markt hadden opengebroken.
De principiële vraag of AI iets fundamenteel anders doet dan een kunstenaar van mens en bloed als hij iets maakt in een bestaande stijl, zal nog wel even tot verhitte discussies blijven leiden. Hetzelfde geldt voor de vraag of je een bepaalde stijl juridisch kunt laten vastleggen. Dat laatste is onwenselijk, betoogde muzikant en advocaat Sem Bakker eerder deze week in de Volkskrant.
De goede kunstenaars kopiëren, de grote stelen, zei Picasso ooit. AI voldoet in ieder geval aan één voorwaarde om onder de definitie van ‘grote kunstenaar’ te vallen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns