Broze bloemen verwelken het eerst: de excuses voor de slavernij zijn nog maar net gemaakt, het herdenkingsjaar is nog maar net voorbij, de monumenten zijn nog maar net opgericht, of een gure wind blaast omver wat decennia nodig had om te ontvouwen. ‘Alles van waarde is weerloos’, las Tweede Kamervoorzitter Martin Bosma een paar weken terug het beroemde gedicht van Lucebert voor in de plenaire zaal. Tegelijk wil hij de excuses terugdraaien als politicus van een partij die binnenkort regeringsmacht krijgt, want het is ‘gedram’.
Hoe begrijpelijk ook de boosheid over zijn komst naar de landelijke slavernijherdenking, en de angst, toch stemde Ara Heuvel tegen een motie die Martin Bosma oproept daar bij weg te blijven. De rest van zijn PvdA-fractie stemde voor, ook al is Heuvel zelf de fractievoorzitter in de stadsdeelcommissie van Amsterdam Zuidoost, de plek waar de slavernijgeschiedenis nog steeds de meeste wonden slaat.
Anderhalve week later ontmoeten we elkaar en Ara zegt: ‘Juist omdat hij dit soort verwerpelijke, gevaarlijke ideeën heeft, wil ik graag het ongemak zien van Martin Bosma in een park met duizenden zwarte mensen. Dat gun ik hem wel. Maar ik denk ook dat het louterend is voor hem: iedereen heeft er baat bij een ander geluid te horen, ook al wil je er niet naar luisteren. Het is een kans om bij te sturen. Je zag het bij Mark Rutte, die plotseling anders ging denken over zwarte Piet. Dat duurde lang. Maar het is mogelijk. En dat noem je hoop, moed, vertrouwen.’
Hij zegt ook: ‘Ketikoti is groter dan Martin Bosma, veel groter.’
Ara Heuvel (48) is politicus, oud-profvoetballer en directeur van Talent naar de Top, de stichting die de hogere regionen van het bedrijfsleven diverser maakt, een functie die hem in de boardrooms op de Zuidas brengt waar hij leert hoe droom en daad nog steeds stuiten op praktische bezwaren. De enige manier om verandering te bewerkstelligen is elkaar ontmoeten, zegt hij, met elkaar praten; een tweedeling in de maatschappij dient niets. Maak Martin Bosma en zijn aanhang liever deelgenoot.
Over de auteur
Toine Heijmans is rondreizend columnist van de Volkskrant. Daarnaast is hij romanschrijver.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
‘In die boardrooms speelt iets vergelijkbaars. Als het over culturele diversiteit gaat, wordt ook daar weleens gedacht: we willen wel, maar vinden het ook spannend en ingewikkeld. Mensen veranderen is moeilijk, het enige wat je kunt doen, is ze meenemen. Laten zien. Bedrijven als PWC, ABN Amro, de KNVB en PostNL werken allemaal aan culturele diversiteit in de top. De Nederlandsche Bank heeft zelfs streefcijfers opgesteld. Dat duurt jaren, maar het kan.’
Hij begrijpt zijn fractiegenoten die voor de motie stemden, het is een diep emotionele kwestie, een gevecht ook tegen alledaags racisme. ‘Ik heb genoeg shit over me heen gekregen als zwarte jongen’ – en hij vertelt hoe supporters scheldend in de hekken hingen als hij aan de rand van het voetbalveld stond, en hoe hij ze toen het liefst een schop zou geven. ‘Maar dat werkt niet. Je gaat racisme nooit oplossen. Het zit in ons allemaal. Het is complex.’
Wat werkt, zegt Ara Heuvel, is bij elkaar komen. En hij vertelt over PVV-stemmers die een kleinkind van kleur kregen. ‘Ik heb het zelf gezien: buitenlanders dit-en-dat, maar niemand mag aan hun kleinzoon komen, die kan geen schade doen. Ook dat is een menselijke reflex.’
Een asielzoeker is geen asielzoeker meer, zodra hij voetbalt in je eigen team; het is een bekende paradox die tegelijk laat zien wat er mogelijk is.
‘Dompel Martin Bosma onder in dat prachtige herdenkingsfeest, met de hoop dat hij het terrein verlaat met iets van een begin van begrip. Er is rancune, in Nederland. Er is extremistisch gedachtegoed. Maar we moeten ons niet laten afleiden, we moeten niet meedoen aan tweedeling en polarisatie. Dit gaat over de toekomst, niet over vandaag.’
Martin Bosma begon zijn carrière als de ambitieuze directeur van Colorful Radio, een landelijke multiculturele zender. ‘Goh’, zegt Ara Heuvel, ‘wie weet kan hij ooit terugveranderen.’
En hij herhaalt de laatste zin van zijn stemverklaring: wat gun je ouders die niet willen dat hun dochter thuiskomt met een zwarte man? ‘Een zwarte man.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns