Maak scholen telefoonvrij. Dat is een oplossingen die het boek Generatie Angststoornis aandraagt om de negatieve impact van sociale media en smartphones op de mentale gezondheid kinderen te verminderen. Nederland is goed op weg (maar we zijn er nog niet).
Telefoons zijn sinds begin 2024 niet meer welkom op basisscholen en middelbare scholen. De smartphones zorgen voor afleiding en slechtere prestaties bij leerlingen, zegt het ministerie van Onderwijs.
De reacties zijn tot nu toe positief. Pauzes zijn gezelliger, leerlingen praten meer met elkaar en er wordt minder gepest, schreef de Volkskrant. Maar échte verbeteringen in prestaties en het gedrag van jongeren worden naar verwachting pas na een jaar of twee zichtbaar, zegt onderzoeker Zach Rausch. Hij is een van de hoofdonderzoekers die meewerkte aan het boek Generatie Angststoornis, dat deze week in Nederlandse vertaling verscheen.
In dit boek, geschreven door Amerikaanse sociaal-psycholoog Jonathan Haidt, wordt op basis van wetenschappelijke onderzoeken uit de doeken gedaan hoe de opkomst van sociale media een negatieve impact maakte op de mentale gezondheid van kinderen en tieners.
"Aan het begin van de jaren 2010 transformeerde onze telefoon", schrijft hij. Voorheen was de telefoon volgens hem als een Zwitsers zakmes dat we alleen uit onze zak haalden als we hulp nodig hadden. "Het werd een platform waarop bedrijven met elkaar concurreerden om te zien wie het langst de aandacht van consumenten kon vasthouden."
Onderzoeker Rausch zag dat Amerikaanse cijfers over angstgevoelens en depressie onder jongeren tot 2010 constant waren. Daarna begonnen ze ineens te stijgen. "Hetzelfde zag ik in vrijwel alle West-Europese landen", zegt hij. "Toen ik die trends in kaart bracht, drong het tot me door dat er iets groots aan de hand was."
Het boek draagt veel bewijzen aan waaruit blijkt dat de opkomst van sociale media en smartphones de boosdoener is. Ook Nederlandse onderzoeken delen die conclusie. Zo schreef marktonderzoeker Newcom dit jaar in een rapport dat vooral jonge generaties (Gen-Z en Millennials) veel tijd besteden aan sociale media. "Zij zijn relatief ook degenen die er minder gelukkig van worden."
Volgens hetzelfde onderzoek vinden 6,3 miljoen Nederlanders dat sociale media een gevaar vormen voor ons mentale welzijn. Twee miljoen voelen zich minder gelukkig door het gebruik van sociale media. Toch blijven we massaal TikTokken en Instagrammen.
Haidt en Rausch zijn niet uit op een volledig verbod van apps en smartphones. Maar er moet wel wat veranderen. "Als een volle trein wegrijdt en in brand vliegt, laten we deze dan maar gaan?", vraagt Rausch. "Ik denk dat we alles zouden doen om de trein terug te halen en het probleem op te lossen." Hetzelfde geldt volgens hem voor socialemediaplatforms.
Zolang makers van die apps geen drastische aanpassingen doen, moeten we zelf actie ondernemen. Haidt beschrijft in zijn boek een aantal mogelijke oplossingen. Eén daarvan is het telefoonverbod op scholen. "Alleen zo hebben kinderen aandacht voor elkaar en hun docenten", schrijft hij.
Haidt noemt smartphones 'ervaringsblokkers'. "Zodra ze het leven van een kind binnenkomen, verdringen of reduceren ze alle vormen van niet-schermgerichte ervaring", stelt hij. "Maar die ervaring hebben hun hersenen in ontwikkeling juist het meeste nodig."
Het is geen wonder dat jongeren massaal op hun smartphone zitten. Jongeren willen doen wat vriendjes doen en zijn waar andere vriendjes zijn, ziet Rausch. "Met een telefoonvrije school haal je ze daarvan weg. Daarom is een verbod een eerste belangrijke stap", zegt hij. "Daarmee laat je zien wat we zonder telefoons kunnen en wat daar vervolgens de effecten van zijn."
Rausch verwacht dat de effecten van verminderd telefoongebruik op scholen doordruppelen in de rest van de maatschappij. Hij weet dat ook ouders van kinderen veel op hun telefoon zitten. Eerst zorgen dat zij minderen, heeft voor hem niet de voorkeur.
Het is als met roken, zegt hij. "Ouders die roken zijn geen goed voorbeeld voor hun kinderen en dat weten ze. Daarom zorgen ze dat hun kinderen niet dezelfde vergissing maken."
Haidt en Rausch zouden het goed vinden als kinderen zo lang mogelijk zonder smartphone en sociale media leven. Sigaretten kopen kan pas vanaf achttien jaar. Hetzelfde geldt voor alcohol. "Je zou die middelen niet aan kinderen van zes of tien jaar geven", zegt Rausch. "Dat moment stellen we zoveel mogelijk uit, omdat we de negatieve effecten kennen."
Met een minimumleeftijd of telefoonverbod op school voorkom je niet helemaal dat kinderen verslaafd raken aan sociale media of getroffen worden door de negatieve kanten. "Maar als je de eerste zestien jaar van je leven zonder hebt geleefd, kun je op latere leeftijd waarschijnlijk beter met uitdagingen omgaan", zegt Rausch. "Net als volwassenen die weten hoe het vroeger zonder telefoon was. Je kent het alternatief. Nu geven we de jeugd niet eens een kans."
Source: Nu.nl economisch