De gemeenteraadsvergadering van Renkum die ik laatst om een andere reden bezocht liep opnieuw uit de hand: nachtelijke schorsingen, van papier opgelezen wantrouwen, moties en emoties, raadsleden die zich staande de avond hardop afvroegen waarom ze nog zoveel tijd staken in de politiek: 23 zondagse crisistelefoontjes terwijl de kinderen thuis graag met hun vader wilden voetballen.
En nu gaf de wethouder er de brui aan. Een van de beste wethouders van het land, aldus de raad zelf, met de zwaarste portefeuille, die Renkum empathisch en transparant weer in de ‘zwarte cijfers’ had gebracht. Maar ze kon het ‘gekissebis’ niet velen.
‘Mensen zitten hier meer voor het spel dan voor wat je kunt bereiken,’ zei vooraf al VVD-raadslid Wouter Hoge: afsplitsingen, aangiften, ‘sommigen lijken niet meer in staat te luisteren, het gaat alleen nog over zenden’. Het is zijn laatste termijn, ‘straks is er niemand meer te vinden voor dit werk’.
Typisch Renkums is dat niet: het land is vol van politiek theater, te beginnen met het hoofdpodium in Den Haag, dat ook deze week de toon zet met een masterclass circusdemocratie.
‘Het is de laatste jaren fel geworden’, zegt wethouder Marinka Mulder in haar werkkamer, waar ze de tijd neemt haar vertrek toe te lichten. ‘Het gaat over persoonlijke verhoudingen, en ik kan slecht tegen vijanddenken. Het spel hoort erbij, maar dit drukt alles naar de achtergrond.’
Over de auteur
Toine Heijmans is rondreizend columnist van de Volkskrant. Daarnaast is hij romanschrijver.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Gemeenteraadslid op haar 20ste, wethouder op haar 28ste, twee keer genomineerd als beste lokale bestuurder van Nederland, lid van het PvdA-partijbestuur: haar grote liefde voor de politiek kreeg een knauw. Toch blijft ze tot november, want de begroting moet rond en de besluiten zijn niet mals; net als andere gemeenten staat Renkum voor angstaanjagende bezuinigingen ‘en ik wil het netjes achterlaten’.
Stoppen is moeilijk, maar ze hoorde zichzelf cynisch worden, ‘en dat wil ik niet’. En wie weet is haar ontslagbrief een manier ‘de enorme machteloosheid’ van de raad te doorbreken. ‘Het mooie van lokale democratie is dat je samen tot besluiten komt. Maar er is geen gesprek. En ik heb er last van. Ik wil geen mens worden dat verhardt.’
Politiek blijft steeds vaker steken in het najagen van het eigen gelijk, en dat heeft gevolgen. Op Terschelling woedt al maanden een tragische bestuurlijke storm, twee wethouders gaven het op, een ervan noemde de gemeenteraad ‘een bullebak’. Bunschoten kan geen burgemeester krijgen, en de Bunschoters weten waarom: ze zijn in het dorp nu eenmaal ‘kort voor de kop’, zeiden ze op de radio. Van de week was Sigrid Kaag op televisie, inmiddels VN-gezant voor Gaza, die er als minister van het kleine Nederland de brui aan gaf na een lastercampagne van de huidige schaduwpremier Geert Wilders, die vleugels kreeg in de Telegraaf.
En nu komen in Den Haag mensen aan de macht die groot werden met harde taal, altijd harder, want dat is democratie en dat hebben ze de kiezers en lokale politici geleerd.
‘Het is politiekje spelen’, zegt Marinka Mulder, en de Tweede Kamer geeft vaak het voorbeeld. In Renkum sprak het college met alle fracties om de verhoudingen te herstellen, maakte een ‘inventarisatie van verbeterpunten’, ‘heel open en fijne gesprekken’, maar daarna vlogen de raadsleden elkaar weer in de haren. ‘Persoonlijke verhoudingen, daar kun je als wethouder weinig aan doen.’
Toch is er meer aan de hand, zegt ze. Het is ook wat er van de gemeenteraden wordt verwacht. Die gaan, als hoogste orgaan, sinds een jaar of tien over onderwerpen en bedragen die het zwembad, de groenvoorziening of de lantaarnpalen overstijgen. Het lijstje is bekend: ‘Jeugdzorg, corona, energiecrisis, nieuwkomers – de opgave wordt te groot.’ De Rijksoverheid maakt van de gemeenten ‘een uitvoeringsloket’; wie dacht als gemeenteraadslid de lokale politiek te dienen, belandt in een krachtenveld dat inhoudelijk nauwelijks is bij te houden, terwijl Den Haag de marges bepaalt. Het heeft ook zijn weerslag op de ambtenaren die met weinig menskracht en middelen gecompliceerde onderwerpen moeten rooien, en zijn overgeleverd aan een wispelturige, onzekere gemeentepolitiek.
Je ziet het aan de uitgeschreven teksten die de raadsleden oplezen, je hoort het aan de weifelende woorden. Als de inhoud te groot wordt om te overzien, blijft alleen het persoonlijke over.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns