Tot de eerste wedstrijd van Oranje op het EK voetbal in Duitsland blikt NU.nl in de rubriek Route 88 dagelijks terug op het door Oranje gewonnen EK van 1988, dat ook in Duitsland plaatsvond. Aflevering 4: hoe Marco van Basten aan sigaretten kwam.
Emile Schelvis krijgt op een persconferentie van het Nederlands elftal op het EK 1988 een opvallend verzoek. Van Basten tikt de voetbalcommentator en journalist op z'n schouder. De twee kennen elkaar. Schelvis is volger van het Italiaanse voetbal, Van Basten speelt bij AC Milan.
"Hij vroeg: 'Emile, heb je misschien een sigaretje voor me?' Ik was verbaasd, had Marco nog nooit zien roken. Ik gaf hem er eentje, maar hij vroeg gedurende het toernooi om steeds meer. Uiteindelijk ben ik hem tot en met de finale blijven bevoorraden", zegt Schelvis lachend tegen NU.nl.
Van Basten begint dat toernooi verrassend op de Oranjebank, na een jaar vol blessures bij AC Milan. Het vreet aan de topspits, die rekent op een basisplek in het Nederlands elftal. Van Basten zoekt daarom iets om te 'ontladen'. Hij komt zelf tot de oplossing: roken.
Na zijn reservebeurt in het openingsduel met de Sovjet-Unie (0-2-nederlaag), maakt Van Basten in het tweede groepsduel met Engeland (3-1-zege) een hattrick. Schelvis denkt dat Van Basten de Marlboro Light-sigaretten daarna niet meer nodig heeft.
"Maar het stopte niet. Ik heb Marco een keer m'n hele pakje gegeven, omdat ik ervan af wilde zijn." Dan lachend: "Een aantal dagen later was dat op."
Dat topvoetballers roken is in de huidige tijd ondenkbaar. In die periode gebeurt het vaker. Bekend is dat Frank Rijkaard een periode van zijn loopbaan rookt, net als meerdere andere spelers van het Nederlands elftal af en toe een sigaret opsteken.
Schelvis: "Tegenwoordig doen spelers spelletjes op hun telefoon of rappen ze als ontspanning. Een aantal spelers van toen ontspande met nicotine. Misschien was het voor hen een manier om zich een houding te geven. Marco was bij Oranje zeker niet de enige. Het was een andere tijd."
De spelers krijgen in die tijd meer vrijheid dan de internationals van nu. Wanneer bondscoach Rinus Michels en een aantal Oranjespelers een persconferentie geven, loopt de rest van de selectie vrijuit door de perszaal. "Daar konden we als journalisten met ze praten, soms voor anderhalf uur", zegt Schelvis.
Op die momenten voorziet Schelvis Van Basten van de sigaretten, die door de aanvaller in alle stilte worden opgerookt. "Het ging stiekempjes. De spelers rookten in hun vrije tijd, op hun kamer. Logisch, want ook in die tijd was het niet de bedoeling dat een voetballer rookte."
De toevoer van sigaretten levert Schelvis na de EK-finale tussen Nederland en de Sovjet-Unie, waarin Van Basten één van de meest iconische Nederlandse goals ooit maakt, een fraaie relikwie op.
Verdediger Vagiz Khidiyatullin van de Sovjet-Unie aast op het shirt van de topspits, maar Schelvis - als journalist gepositioneerd pal naast de kleedkamer van Oranje - gaat ermee vandoor.
"Ik stond vlakbij toen Marco tegen Khidiyatullin zei dat hij niet van shirt wilde ruilen, omdat hij het shirt van hem niet hoefde. Ze hebben die jongen toen maar het shirt van Wilbert Suvrijn gegeven."
"Toen zei ik: 'Marco, ik heb sigaretten voor je gefixt, dus geef je shirt maar aan mij.' Dat deed hij. Het was Marco's bedankje voor de sigaretten."