Als jongen had ik geen geld om boeken te kopen. Ik stal ze bij boekhandels in Almelo, Deventer en Zutphen, de steden die ik elke dag aandeed op weg naar school. (Op een dag zal ik al mijn oude schulden voldoen.) De honger naar boeken grensde aan seksuele begeerte. Mijn dorp had een kleine bibliotheek die ik zowat heb uitgelezen. Zelfs het maakwerk van Henri Knap en Herman Pieter de Boer kent geen geheimen voor mij.
Later, toen ik zelf schreef en vruchteloos probeerde het succes te omsingelen, kocht ik alleen boeken bij antiquariaten en kringloopwinkels. Ik schreef weliswaar romans maar kon zelf geen nieuwe boeken kopen.
Over de auteur
Tommy Wieringa is schrijver en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het geluk was met mij toen ik op een dag een roman publiceerde die veel mensen wilden lezen. Ik gaf de eerste royalty’s uit aan een donkergroene Mercedes, twee rotan leesstoelen en de wereld aan boeken. In mijn huis groeien stapels boeken als bamboe. Ik lees lang niet alles, alleen het bezit ervan is al een genoegen.
Het geeft niet dat niet iedereen deze liefde deelt, erger is het als mensen de wereld van het boek minachten. Als ze het ‘elitair’ noemen en hun volkse voeten eraan afvegen. We herinneren ons het Amsterdamse gemeenteraadslid dat meende dat bibliotheken geen nut meer hadden en het beste konden worden afgeschaft, want, zei ze: ‘Via websites als Marktplaats is de gehele wereldbibliotheek voor een paar euro per titel te koop en eenmaal gelezen kan hetzelfde boek net zo gemakkelijk weer worden doorverkocht.’
Zulke domheid is viraal, kruipt opwaarts en heeft nu ook het landsbestuur geïnfecteerd. Dat wil boeken voortaan hoger belasten. Het btw-tarief voor pretparken, bioscopen en kermissen blijft 9 procent, alleen sport, kranten, kunst en cultuur krijgen nu 21 procent om de oren. Een rancuneuze prijsstijging uit elitehaat, lijkt, waarmee het kabinet denkt een deel van zijn kiezers tegemoet te komen. Maar in het behagen van het electoraat schuilt de minachting ervoor. Uit langlopend consumentenonderzoek blijkt dat 32 procent van de boekenkopers middelopgeleid is en 25 procent laagopgeleid. De maatregel treft daarmee vooral het veronderstelde electoraat van het nieuwe kabinet en niet de zogenaamde elite.
Ook blijkt dat de bereidheid om boeken te kopen bij een verdere prijsverhoging over de hele breedte afneemt. Omdat boeken duurder worden, krimpt de economie van boekhandels, uitgeverijen en schrijvers met 9,4 procent en daalt het aantal ingeschreven bibliotheekleden door hoger lidmaatschapsgeld met 4,4 procent, wat neerkomt op 150 duizend gebruikers.
Het hoofdlijnenakkoord zegt dat het kabinet de bevordering van lees- en schrijfvaardigheid ‘absolute prioriteit’ wil geven, een voornemen dat het in dezelfde beweging tenietdoet met de kwalijke pesterij van deze belastingverhoging.
Lange tijd bestond het idee dat kunst en cultuur laagdrempelig en voor iedereen toegankelijk moesten zijn – door de drastische tariefverhoging wordt de toegang nu juist ernstig bemoeilijkt voor mensen die minder gemakkelijk met kunst en cultuur in aanraking komen. Wel kunnen ze nog voor dezelfde prijs naar de kermis en het pretpark. Dat is het boosaardig wraakelement van deze btw-verhoging: door lang opgekropt populistisch ressentiment wordt nu eindelijk met de culturele sector afgerekend. De maatregel is desastreus voor uitgeverijen en boekhandelaren die het toch al zwaar hebben, en culturele instellingen die de beeldenstorm van Halbe Zijlstra nog maar nauwelijks te boven waren.
Maar de voornaamste gedupeerden zijn toch de minderbedeelden, zij die vrije toegang zouden moeten hebben tot de wereld van kennis, schoonheid en cultuur, en daarin nu belemmerd worden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns