Het zal je maar overkomen. Al drie jaar thuiszitten, op de bank. Elke ochtend je moeder, vader of oma die een schoolboekje openslaat en je aan het werk probeert te zetten. Je krijgt een bloedhekel aan lezen en rekenen. Altijd aanmodderen in je eentje. Je zou gewoon weer in de klas willen zitten en in de pauze voetballen met vriendjes, met z’n allen trefbal in de gymzaal. Soms na school een verjaardagspartijtje. Maar dat is voorbij. Je hebt geen klas meer, geen vriendjes en geen partijtjes. Je hoort er niet meer bij. Nu terug naar school gaan, zou doodeng zijn. Herkennen ze je nog wel?
Over de auteur
Aleid Truijens is schrijver en recensent en columnist voor de Volkskrant. Ze schreef romans en biografieën over F.B. Hotz en Hella Haase. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
Het is hartverscheurend, een thuiszittend, buitengesloten kind, dat geen normaal kinderleven kan leiden. Het mag eigenlijk niet voorkomen. Maar wij hebben in Nederland veel thuiszitters. Hoeveel is moeilijk te achterhalen, omdat niet alle langdurig verzuimende leerlingen worden uitgeschreven. Velen tellen als ‘ziek’, bijvoorbeeld in afwachting van behandeling bij Jeugdzorg. In 2020 stelde het ministerie van OCW vast dat het officiële aantal van 5.000 verdrievoudigd moest worden naar 15 duizend. Oudervereniging Balans houdt het op 20 duizend. Bij de nieuwste telling van OCW, Rapportage leerplichtwet G-gemeenten, schooljaar 2022-2023 gaat het om 9.277 leerlingen in het basis- en voortgezet onderwijs die langer dan drie maanden thuiszitten. Hun aantal neemt toe; in 2020 waren het er nog 4.427. Maar volgens een bijgevoegd rapport van Meer zicht op verzuim van Ingrado, de branchevereniging van leerplichtambtenaren, zijn het er acht keer zoveel.
Het zijn kinderen met fysieke of psychische mankementen, of met leer- of gedragsproblemen waarmee de leerkracht zich geen raad weet of waarvoor de school onvoldoende steun verleent. Er zitten ook kinderen thuis omdat ze gepest worden, of omdat ze hoogbegaafd zijn en de school geen geschikte leerstof aanbiedt. Of kinderen van ouders die weigeren hun kind een diagnose te laten opplakken en medicijnen te laten slikken.
Waarom? We hebben toch een leerplicht? En scholen hebben zorgplicht?
Sinds 2014 kennen we Passend Onderwijs, dat schoolbesturen in de regio verplicht om aan ieder kind, ook kinderen met problemen, goed onderwijs te geven of hulp te zoeken. De besturen krijgen samen 1,9 miljard euro om begeleiding in te kopen, opdat elke leerling goed onderwijs krijgt. Kennelijk werkt het niet. Op sommige scholen lukt het trouwens wél – chapeau. Maar van de ‘samenwerkingsverbanden’ in het voortgezet onderwijs die de Onderwijsinspectie in 2022 bezocht kreeg 80 procent een ‘herstelopdracht’, omdat zij hun uitgaven aan passend onderwijs onvoldoende verantwoordden. ‘Inzicht in doelmatige besteding middelen passend onderwijs blijkt lastig’, zucht OCW in het rapport Zicht en sturing op en verantwoording van doelmatige besteding middelen passend onderwijs, en dat is het al jaren. Veel langdurig thuiszittende kinderen hebben officieel een ‘ontheffing’ van leerplicht.
In haar Derde voortgangsrapportage noemt OCW streng zeven punten waaraan schoolbesturen zich moeten houden, waaronder: ‘De ondersteuningsbehoefte is leidend’, ‘De leerling wordt gehoord’, ‘De leraar wordt ondersteund en toegerust’ en ‘De ouder is gelijkwaardig partner’– precies de punten waaraan het schort.
In 2020 stelde Paul van Meenen (D66) voor om kinderen een ‘leerrecht’ te geven, in plaats van een leerplicht. Dat was een uitstekend idee, dat helaas werd afgekeurd door de Raad van State. Nu lees ik in de OCW-rapportage dat deze wet ‘in voorbereiding’ is. Mooi zo. De wet zou het thuiszittersprobleem grotendeels kunnen oplossen; scholen mogen dan niet langer ontheffingen uitdelen als ze dat handig uitkomt. Houd de besturen aan hun zorgplicht en geef kinderen leerrecht. Maar ja, essentieel hierbij is toezicht door de overheid, zowel financieel als didactisch. Ieder kind heeft recht op een kinderleven.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns