De verwarde personen zelf zitten buiten, gewoon, net als altijd, op de bankjes voor Den Haag Centraal. Ze komen niet langs de beveiliging van de Tweede Kamer. Daar, in een voor hen onbereikbare wereld, vindt een ‘rondetafelgesprek’ plaats over verwarde personen.
Als je terugkeert in Nederland na een tijd in het buitenland, dan valt op dat hier nogal veel verwarde personen ronddolen – vastgedraaid in een complexe samenleving die onhaalbare eisen stelt, tehuizen wegbezuinigd, de familie machteloos langs de zijlijn.
In een glazen zaaltje vol keurige professionals, een vrouw met op haar T-shirt de tekst ‘stel mij een vraag over de levensloopaanpak’, vertelt psychiater Arnoud Jansen over ‘de kruisboogschutter’, ‘Thijs H.’, ‘mensen die we eigenlijk niet in beeld hebben en waar dan iets mis mee is’.
Om de verwarde mens van alle kanten te belichten, organiseert de Tweede Kamer een ‘parlementaire verkenning’. Twaalf organisaties geven hun visie. En zo wordt een ernstig en onoplosbaar probleem gemarineerd in officieel jargon.
Het gaat over ‘projectgelden’, die zijn ‘helpend, maar ook niet helpend’, over ‘meer regie’, ‘maar ook dát moet je customizen’, over ‘netwerken’, ‘een heleboel netwerken’, ‘een stukje presentie is nodig’, ‘een holistisch geheel’, ‘een lastige casus’, dat is het 10-jarige meisje in Vlaardingen, mishandeld door haar pleegouders. Het kan bijna niet anders of deze pleegouders zijn verwarde mensen.
Over de auteur
Ana van Es is rondreizend columnist voor de Volkskrant. Eerder was ze onder meer correspondent in het Midden-Oosten.
Ook gaat het over ‘de schoen zetten’, of dat juist niet doen, een ‘hiccup in de forensische keten’, een ‘VG-instelling en een WLZ-indicatie, system says no’. Joost Eerdmans, Kamerlid voor JA21, geeft behulpzaam advies: ‘Denken in oplossingen, niet in problemen.’
Een rapport bespreekt verschillende ‘overlastprofielen’, de verwarde mens als gevaarlijke diersoort met een gebruiksaanwijzing. Er is de categorie ‘willen en kunnen’, dan valt het allemaal mee, ‘geen zware interventies nodig’.
Ernstiger is ‘niet willen, maar wel kunnen’, pas daarmee op, ‘intimiderend gedrag komt voor’, de verwarde mens van dit type heeft vaak een strafblad. Het ergste is ‘niet willen en niet kunnen’, hulpverleners kunnen er dan maar beter gezamenlijk op af, ‘hele lastige zaken’, van ‘crisis naar crisis’.
Bauke Koekkoek, lector onbegrepen gedrag, zorg en samenleving aan de Hogeschool van Arnhem begint over ‘duizenden schroefjes in een bouwmarkt’. Soms is de hulp te gespecialiseerd en te weinig ‘de V&D’. NSC-Kamerlid Judith Uitermark vindt de vergelijking met de V&D ‘heel erg mooi’.
De mooie woorden bedekken een werkelijkheid waarin elke serieuze hulp allang is wegbezuinigd. De verwarde mens die zich buiten kantoortijden meldt, en dat gebeurt geregeld, staat voor een dichte deur.
Een politiekorpschef: ‘Helaas hebben niet alle instellingen 24/7 bereikbaarheid.’ ‘Bijna altijd om vier uur krijg je een antwoordapparaat.’ ‘Elke keer weer komen er meldingen binnen over de meneer of mevrouw die dus niet wordt geholpen.’ ‘In één dag vierduizend meldingen bij de politie.’ Een ‘E33-melding’, dat betekent ‘verward gedrag’.
Als alles helemaal misgaat, zijn de onoplosbare problemen niet langer voor hulpverleners. Nee, dan duiken zwaarbeveiligde eliteteams van de politie op de verwarde persoon. ‘Als ook een arrestatieteam en onderhandelaars moeten aantreden, dan zijn zo vijftig tot honderd specialisten betrokken’, vertelt documentairemaakster Jessica Villerius, die zich in de kwestie verdiepte.
Gauw over naar het blokje ‘best practices’. Speciale huizen, ‘skaeve huse’, ‘aan de rand van de stad’, voor ‘ernstige overlastgevers’, ‘tien jaar lang over gedebatteerd’, twintig gebouwd, ‘nog 333 te gaan’. Gelukkig kan de ‘loodgieter van de woningbouwvereniging’ veel goeds doen qua ‘signaleren’.
Lex Staal, de landelijke directeur van wat vroeger sociale werkplaatsen heette, spreekt over een ‘fragmentatiebom’ van ‘initiatieven en beleid’, ‘we moeten toe naar meerjarig’. ‘Meer aan de voorkant’, klinkt het, en, hoe voorspelbaar, ‘goede voorzieningen zijn nodig’.
‘Ik voel me probleemeigenaar’, zegt Judith Uitermark. ‘Ik wil niet dat er straks weer een plan komt waarbij niemand zich probleemeigenaar voelt.’ En zo is er drie uur gepraat, zonder dat iemand precies weet wat er gezegd is.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns