Deze week werd de 200 duizendste handtekening gezet onder de petitie ‘21 procent btw, een waardeloos idee’, die de boekenbranche opzette nadat bekend was geworden dat de formerende partijen cultuur en media, dus ook boeken, met ingang van 2026 uit het lage btw-tarief willen halen. De verhoging van 9 naar 21 procent moet de overheid 953 miljoen euro per jaar opleveren. Een motie tegen de btw-verhoging werd dinsdag door de Tweede Kamer verworpen.
In de reacties op de plannen vielen de afgelopen weken grofweg drie stromingen te ontwaren: 1) Nederland is in handen gevallen van extreem-rechts tuig dat het volk dom wil houden en boeken het liefst zou verbranden; wees waakzaam! 2) Het lezen van boeken is een elitaire hobby van extreem-links tuig dat geld zat heeft en niet zo moet zeiken; 3) Door de btw-verhoging gaan mensen minder boeken kopen en neemt de ontlezing toe.
Op die redenaties valt wel wat af te dingen. 1) Boeken duurder maken is een slecht plan, maar het is toch iets anders dan boeken verbieden of censureren. Onder Rutte III werd in 2019 de btw op boeken ook al verhoogd, van 6 naar 9 procent. 2) De bestverkochte auteur in Nederland is al jaren Lucinda Riley en over haar Zeven Zussen kun je veel zeggen, maar niet dat ze elitair zijn. 3) Het tegengaan van de ontlezing was in 1969 een van de redenen dat boeken in het lage btw-tarief werden geplaatst. Maar de ontlezing bleef toenemen en de leesvaardigheid afnemen, om redenen die los staan van de boekenprijs.
Gaan mensen minder boeken kopen als die duurder worden? Waarschijnlijk wel. Maar ook onder het lage tarief vinden veel mensen boeken te duur: al jaren mailen doorgaans keurige en bemiddelde leesclubdames elkaar straffeloos de illegale linkjes door waarmee ze voor niks de boeken kunnen lezen waaraan door schrijvers, vertalers en uitgevers jaren hard is gewerkt.
Woensdag berekende schrijver Mark Stokmans op Facebook dat de overheid aan zijn boek van 25 euro straks 5,10 euro overhoudt, en hij netto 1,31 euro. Dat is natuurlijk absurd. Maar Bol.com, dat bijna de helft van de boeken verkoopt die wel legaal worden verspreid, krijgt van die 25 euro een veel groter deel dan de schrijver en de overheid sámen en hoeft van de opbrengst niet eens dure winkelpanden te betalen. Is dat niet net zo absurd?
De verhoging van de btw is een waardeloos idee, teken vooral de petitie. Maar misschien is de voorgenomen btw-verhoging een goede aanleiding om het hele verdienmodel van het boek eens onder de loep te nemen. Want daar gebeuren rare dingen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns