Denkfouten in het hedendaags ontwerp gefileerd door ontwerpwetenschapper Jasper van Kuijk. Deze keer: uitlegtips.
In de rij voor de security op Schiphol zie ik ineens op een scherm staan dat je grotere flesjes met vloeistof mee mag nemen en dat ze in je tas mogen blijven. Jarenlang moest je voor de veiligheidscontrole nog even snel je flesje water wegklokken en werd die bus scheerschuim alsnog uit mijn toilettas gevist. Maar niet meer dus, want ze hebben geavanceerdere apparatuur. Maar nu moet Schiphol dus ineens uitleggen dat het niet meer hoeft.
Meestal krijg je als gebruiker juist instructies als er iets nieuws is; een functie of procedure. Dat kan via losse instructies, zoals op Schiphol via de schermen, maar vaak zitten er ook zogenoemde gebruikshints in het product zelf. Dan verschijnt er ineens een nieuw icoontje in software of op je telefoon en denk je: ‘Oké, wat is dit nu weer?’
Over de auteur
Jasper van Kuijk is ontwerpwetenschapper en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Die informatie bestaat uit een aantal elementen. Allereerst is er natuurlijk de aanwezigheid van het icoontje zelf, dat aangeeft dat er iets nieuws is. Dat icoontje bestaat uit een symbool en heeft een tekstlabel eronder. Als het icoon bijvoorbeeld een ijsje is en het tekstlabel ‘ijsbesteller’, dan zou het wel eens een app kunnen zijn die het bestellen van ijsjes mogelijk maakt.
Op een gegeven moment is het gebruik van de nieuwe functies niet nieuw meer, wordt het zelfs routinematig, en dan hebben we de gebruikshints veel minder nodig. Tot zo’n functie dan dus verdwijnt. Toch zonde als je bij de vliegveldbewaking je flesje leeggooit en alles in en uit je tas staat te hannesen terwijl dat niet hoeft.
Schiphol geeft de gebruikshints voor wat er nu niet meer hoeft op de schermen – waar je toch vaak nog even op kijkt. En waar een nieuwe functie in software bij introductie duidelijk aanwezig was door het icoon, is dat bij het verdwijnen ervan lastiger. Er is dan geen niet-icoon dat staat op de plek waar eerst een icoontje stond. Er is niet eens lege ruimte, want die is alweer opgevuld met andere icoontjes.
Microsoft heeft in de samenwerksoftware Teams een aardige poging gedaan om uitleg over een verdwenen functie op te nemen. Als je in Teams aan documenten werkt, dan is er geen ‘opslaan’-knop. Dat hoeft ook niet, want zoals veel onlinepakketten slaat Teams voortdurend automatisch de meest recente versie op.
Maar daar kregen ze bij Microsoft kennelijk vragen over, of ze voorzagen deze, want als je naar ‘Opslaan als’ navigeert staat er onder aan het menu: ‘Waar is de knop Opslaan?’ Slim, Microsoft heeft dus op een plek waar je zou zoeken naar de verdwenen functie een uitleg erover opgenomen.
Benieuwd hoelang het duurt tot het niet-opslaan zo gewoon is geworden dat het geen uitleg meer behoeft. En of ze dan de verdwenen uitleg uitleggen met ‘Waar is de uitleg over de knop Opslaan?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns