Hoop, lef en trots, het hoofdlijnenakkoord dat de vier politieke partijen PVV, VVD, NSC en BBB deze week sloten en openbaar maakten, is een merkwaardig document. Het is op sommige onderdelen een gedetailleerd coalitieakkoord zoals we dat in Nederland al decennialang kennen. Op andere onderwerpen, niet de onbelangrijkste, is het ronduit ongeïnteresseerd. En er zijn ook thema’s die door het kwartet met zulke maatregelen zijn bedacht dat je kunt uittekenen dat de Europese Commissie er voor zal gaan liggen. En anders de Nederlandse rechter wel.
Het document kon zo’n merkwaardig allegaartje worden doordat het door betrokkenen als ‘hoofdlijnenakkoord’ is bestempeld. Het is aan het toekomstige kabinet, waaraan geen van de vier fractieleiders zal deelnemen, om het beleid verder vorm te geven binnen de in het akkoord opgenomen randvoorwaarden. De bewindspersoon die asiel gaat doen, bijvoorbeeld, ziet zich in het akkoord gedetailleerd de wet voorgeschreven. Maar de minister van Onderwijs krijgt weinig meer instructies dan dat taal en rekenen speerpunten zijn in het funderend onderwijs, en dat er op universiteit en hogeschool meer Nederlands moet worden gesproken. De minister van Werkgelegenheid kan ook ‘gewoon’ doorwerken aan wetgevingstrajecten die nu al lopen. En reken er vooral niet op dat er de komende jaren echt iets verandert op de woningmarkt.
Wie zijn van dit akkoord de verliezers en winnaars? Dat is zelden zo duidelijk als in dit akkoord. De verliezers zijn ‘buitenlanders’. Ten eerste mensen die in de toekomst in Nederland asiel zouden willen aanvragen; die krijgen minder rechten, minder kansen en meer plichten dan huidige asielzoekers. Ten tweede mensen woonachtig in buitenlanden waar Nederlands geld nu helpt bij groei en ontwikkeling. Want de vier politieke partijen dragen het kabinet op stevig te bezuinigen op ontwikkelingshulp.
De grote winnaars? Boerenbedrijven! De welwillendheid om de agrarische sector ter wille te zijn, spat van de pagina’s. En het blijft niet bij mooie woorden, politiek kapitaal en dreigementen richting Brussel. Het kabinet krijgt ook de opdracht serieus geld over te maken aan boerenbedrijven. In de financiële bijlage bij het akkoord staat ingeboekt dat de sector vanaf 2026 jaarlijks een miljard euro krijgt. Aangezien er grofweg 50 duizend boerenondernemingen zijn, komt dat neer op 20 duizend euro overheidssteun per onderneming. Daarnaast krijgt de sector vanaf 2027 korting op dieselbrandstof (wat de schatkist grofweg 130 miljoen euro per jaar kost), en geeft de coalitie boeren nóg eens 500 miljoen euro voor het uitvoeren van ‘agrarisch natuurbeheer’.
Het komt me voor dat de kleinste partij van het viertal, BBB zo ronduit het beste onderhandelingsresultaat heeft binnengehaald. De PVV heeft asiel en de halvering van het eigen risico in de zorg binnen. NSC heeft z’n bestuurlijke hervormingen, die trouwens veelal een lange adem vragen wegens grondwetswijzigingen die voor de invoering ervan noodzakelijk zijn. En de VVD? Zouden ze daar vieren dat ze wat fiscale puntjes hebben gescoord voor (grote) ondernemingen en rijke mensen? Of claimen ze die lastenverlichting van 2 miljard euro voor dik 8 miljoen huishoudens? Dan kan BBB beter rekenen.
Is het een slecht akkoord? Merkwaardig is dus een beter woord, maar onderdelen, zoals het criminaliseren van oorlogsvluchtelingen en het klakkeloos toejuichen van de agrarische sector, zijn zeker een opdracht tot het voeren van slecht beleid. Wordt het ook een slecht kabinet? Dat valt dus nog te bezien gezien de vrijheid die veel ministers lijken te krijgen om eigen beleid te voeren.
Frank Kalshoven is oprichter van De Argumentenfabriek en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant. Reageren? E-mail: frank@argumentenfabriek.nl.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns