Met het nieuwe akkoord willen de coalitiepartijen onder andere focussen op energieonafhankelijkheid. Ze vinden dat Nederland niet zou moeten teren op import van energie uit "onbetrouwbare landen" - zoals Russisch gas - en waar het kan zelf energie moet opwekken.
Hoe? Door te investeren in gaswinning op de Noordzee en technologie als groene waterstof, maar vooral ook: meer kernenergie. Dat is de warmte die vrijkomt wanneer de atoomkernen van uranium worden gesplitst in een reactor. Kernenergie is CO2-vrij, maar er ontstaat wel radioactief afval bij de productie.
Nucleaire energie is in zekere zin een controversiële energievorm, omdat sommigen het zien als "noodzakelijk" en anderen het een "nucleair sprookje" vinden. De voorstanders wijzen vaak op de grote capaciteit en stabiliteit van kernenergie; tegenstanders hebben zorgen over de opslag van kernafval en de hoge kosten.
Wel is kernenergie steeds minder omstreden. In Nederland vindt een groeiend aandeel van de volwassenen dat er meer kernenergie moet komen. In 2023 was dat 36 procent, tegenover 25 procent in 2020. Dat blijkt uit bevolkingsonderzoek van statistiekbureau CBS.
Op dit moment telt Nederland één kerncentrale, op het industriegebied bij het Zeeuwse Borssele. Die moet volgens de wet eigenlijk in december 2033 sluiten, wanneer de centrale zijn zestigste verjaardag viert.
De nieuwe coalitie wil de centrale in Borssele langer openhouden, staat in het akkoord. Dat wilde het vorige kabinet ook al en daarom loopt er al een proces om die wetgeving aan te passen. Dan kan de centrale nog jaren openblijven.
Borssele is tegelijkertijd de voorkeurslocatie voor de bouw van nieuwe kerncentrales. Dat zouden er onder het vorige kabinet al twee zijn, maar PVV, VVD, NSC en BBB willen er dus vier centrales bij. Behalve Borssele wordt ook de Maasvlakte bekeken als locatie. Waar ze uiteindelijk komen, hangt af van onderzoek naar de impact op het milieu en het elektriciteitsnet, en het draagvlak in de omgeving.
Netbeheerder TenneT liet al eerder dit jaar een studie uitvoeren naar de inpassingsmogelijkheden op het huidige net. Daaruit bleek dat op beide locaties geen plek is op het huidige stroomnet voor twee nieuwe centrales - laat staan vier.
Dat zou dus alleen kunnen als het nieuwe kabinet grootschalig in het net gaat investeren. In het coalitieakkoord staat dat het oplossen van deze problemen voorrang krijgt.
De coalitie wil 9,5 miljard euro extra uittrekken voor de bouw van de nieuwe centrales tot 2035. In het Klimaatfonds - dat overeind is gebleven in het coalitieakkoord - stond al 4,5 miljard euro gereserveerd.
Een kerncentrale kost veel meer dan 14 miljard euro. Experts maken de vergelijking met de twee kerncentrales in het Britse Hinkley Point. Kosten: 54 miljard euro. "Het is nog zeer de vraag welke partij naast de overheid miljarden gaat investeren in nieuwe kerncentrales in Nederland", zegt kernenergiedeskundige en atoomfysicus Wim Turkenburg tegen NU.nl. Volgens hem hebben Nederlandse energiebedrijven dat geld niet.
In de bijlage van het coalitieakkoord valt ook te lezen dat de investeringen van de overheid pas na 2027 beginnen. Turkenburg: "Dat is logisch, je hebt te maken met jarenlange voorbereiding voordat de eerste paal de grond in gaat." Volgens Turkenburg is het dus aan volgende kabinetten om de meeste kosten op te hoesten.
De partijen zien ook kansen voor kleine kerncentrales: kleine modulaire reactoren (SMR's). Maar die zijn nog volop in ontwikkeling. Volgens energieadviseur Ruut Schalij kunnen SMR's zeker uitkomst bieden, doordat deze in de nabije toekomst sneller gebouwd kunnen worden en op meerdere plekken neer te zetten zijn.
"Maar er gaan eerst jaren overheen voordat ze goedkoper zijn", zegt Schalij, die onderzoek deed naar kernenergie voor het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Schalij denkt dat marktpartijen best durven in te stappen als de overheid 14 miljard euro in nieuwe kerncentrales steekt.
Nederland heeft niet van de ene op de andere dag een handvol nieuwe kerncentrales. Zelfs als de bouw eenmaal begint, duurt het minstens tien jaar voordat ze stroom kunnen leveren. Dat is hoe dan ook te laat voor de klimaatdoelen van 2030.
Emma schrijft over alle facetten van de klimaatcrisis, energie en een duurzame economie. Lees hier meer verhalen van Emma.
Source: Nu.nl economisch