Steeds meer kinderen zitten thuis vanwege ‘mismatch’ tussen school en zorgbehoefte, kopte de Volkskrant afgelopen week. Niet verrassend is schooluitval alleen maar toegenomen, en gaat het aantal thuiszitters door het dak. Oudervereniging Balans, voor ouders van kinderen met een beperking, had 2024 al uitgeroepen tot het jaar van de thuiszitters.
Een hoog percentage thuiszitters heeft een vorm van autisme, al dan niet in combinatie met een verstandelijke beperking, of juist hoogbegaafdheid. Ik, en met mij veel andere ouders van kinderen met autisme, zou willen opteren voor een structureel andere benadering van het leerrecht van kinderen met autisme. Zo is meer flexibiliteit bij scholen een veelgevraagd verzoek. Als een volledige werkweek te belastend is voor een kind, dan – in overleg – minder naar school. Het is zonde dat de ervaring met afstandsonderwijs die tijdens de coronapandemie noodgedwongen werd opgedaan, niet tot duurzame innovatie heeft geleid waar thuiszitters hun voordeel mee kunnen doen. Meer persoonlijk onderwijs op maat.
Opvallend genoeg is in het buitenland na de coronacrisis juist een toename in de keuze voor thuisonderwijs waarneembaar bij gezinnen met neurodiverse kinderen. Als ouders passende ondersteuning krijgen, prefereren ze steeds vaker een vorm van ‘self-directed learning’ in de prikkelarme omgeving van thuis, als gezond onderwijsalternatief voor hun neurodiverse kind.
Over de auteur
Harriët Duurvoort is publicist en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Veel neurodiverse activisten en wetenschappers maken zich ook sterk voor alternatieven voor regulier onderwijs. Zo stelt psycholoog Marcia Eckerd dat reguliere scholen een toxische en traumatiserende omgeving zijn voor kinderen met autisme, omdat ze structureel onbegrepen en overprikkeld worden, vaak sociaal uitgesloten en gepest worden en niet mogen zijn wie ze zijn. Scholen moeten structurele aanpassingen aanbrengen, willen ze inclusief zijn.
Ouders worden bij conflicten over passend onderwijs nog steeds onder zware druk gezet. In 2019 richtte Balans een meldpunt op naar aanleiding van de dwang en drang die in het passend onderwijs wordt ingezet. Vijf jaar later is de problematiek alleen maar toegenomen, vertelt directielid Joli Luijckx.
Als een kind uitvalt op school, wordt er geregeld een melding gedaan bij Veilig Thuis. De instantie Veilig Thuis is altijd verplicht een onderzoek te doen, wat een gezin onder enorme druk zet. Een overspannen kind dat kampt met schoolweigeringsgedrag, extreme schoolangst, wordt ineens ook nog bang gemaakt dat het misschien wel uit huis wordt geplaatst. Nog altijd nemen scholen te weinig verantwoordelijkheid voor het inzetten van dit intimiderende middel. De meeste onderzoeken lopen met een sisser af, omdat ouders hun kind niet verwaarlozen of mishandelen, maar zich juist in allerlei bochten wringen om hun kwetsbare kind zo optimaal mogelijk te helpen en te beschermen, zelfs als ze daardoor in conflict komen met school of de leerplicht.
Ironisch genoeg is het soms juist de onveiligheid op school waartegen ouders hun kind willen beschermen: kinderen met een beperking worden in overvolle klassen vaak bovenmatig gepest.
En dan is er nog een olifant in de kamer: de uit de hand lopende criminaliteit op scholen, helaas zeker ook op scholen voor speciaal onderwijs. Vlak voor de coronacrisis was toenmalig bestuurder Mariëtte van Leeuwen van iHub, een scholenkoepel waar dertig scholen voor speciaal onderwijs in de Randstad onder vallen, zo moedig de noodklok te luiden. Meestal stoppen scholen criminele incidenten in de doofpot, uit angst voor reputatieschade.
Bij iHub waren er destijds meer dan 3.500 incidenten, waaronder zeer ernstige. ‘Dan hebben we het over een toilet opblazen, een gevel eruit blazen, een doorgeladen pistool op school’, biechtte Van Leeuwen op bij RTL Nieuws. Voor een beïnvloedbaar, kwetsbaar kind met een verstandelijke beperking is dit een levensgevaarlijke omgeving. Maar als je kind niet meer naar school durft, ontstaat er een leerplichtconflict en moet Veilig Thuis onderzoeken of het kind thuis wel veilig is. Hoe krom.
Het welzijn van kwetsbare kinderen moet te allen tijde prevaleren boven het belang van school of het onderwijssysteem. Ga naast ouders en kinderen staan, in plaats van dat je hen verdacht maakt. Luister met een open houding naar de nieuwe internationale inzichten over een optimale leeromgeving voor kinderen met autisme. Pas passend onderwijs nu eens echt aan aan het kind. En maak hier ruimte voor in het huidige onderwijssysteem. Volgens Eckherd heeft een schoolse omgeving die openstaat voor neurodiversiteit een positief effect op alle leerlingen, ook de neurotypische. Dat is pas leer- en ontwikkelrecht werkelijk omarmen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns