Denkfouten in het hedendaags ontwerp gefileerd door ontwerpwetenschapper Jasper van Kuijk. Deze week: ongezonde prikkels.
Enthousiast reageerde u op mijn oproep van vorige week om andere Volkskrant-lezers deel te maken van uw eerstehandskennis van vieze verdienmodellen: verborgen manieren waarop organisaties geld verdienen en die grote invloed hebben op hoe ze consumenten behandelen. Een flink deel van de inzendingen is op eigen verzoek anoniem; naam en contactgegevens zijn bij de redactie bekend. Maar dat heeft de kwaliteit van de topvijf zeker niet gedrukt. Lees en huiver.
Software-ontwikkelaar Sander Kuipers werd door een ict-recruiter geplaatst bij een bedrijf. Sander blij, bedrijf blij, en dat laatste betaalde een flink bedrag voor de plaatsing. Al na een half jaar benaderde de recruiter Sander hardnekkig en onsympathiek voor een functie bij een ander bedrijf. Een nieuwe plaatsingsbonus was kennelijk erg aantrekkelijk.
Een docent van een volwassenenopleidingsbedrijf kijkt module-examens na voor 22,50 euro per student. Als de student zakt, moet deze 275 euro betalen voor een herexamen. De docent hoeft dan alleen nog te kijken of de student de verbeterpunten heeft verwerkt. Het bedrijf hoeft bijna niets te doen, want alles is geautomatiseerd. Een ongezonde prikkel om cursisten te laten zakken voor een module, concludeert de docent.
Binnen een organisatie moet men al het grafisch ontwerpwerk afnemen bij één bureau. Daarmee is een raamwerkovereenkomst gesloten op basis van een aanbesteding voor de laagste basiskosten. In het contract staat dat de eerste correctieronde gratis is. In de praktijk blijkt elk ontwerp onlogische slordigheden te bevatten of worden correcties niet in één keer uitgevoerd. Gevolg: er is altijd een tweede, betaalde correctieronde nodig.
Een hoogleraar ervoer hoe opleidingen probeerden hun eigen studenten geen minor te laten volgen bij andere faculteiten. Als faculteit krijg je geld voor elke studiepunt die een student bij jou haalt, dus je wilt je studenten binnen houden. Aan de andere kant kreeg deze hoogleraar juist de opdracht om bij keuzevakken studenten van andere universiteiten te weren. Want universiteiten hebben afgesproken elkaar niets te rekenen voor keuzevakken die studenten bij elkaar volgen, dus bezoekende studenten kosten geld.
Jeanette werkte bij een hr-afdeling waar de vlag uit ging als iemand die ontslagen moest worden een rechtsbijstandsverzekering had. Want een rechtsbijstandsadvocaat werkt voor een vast bedrag, dus die heeft een prikkel om snel tot een deal komen en niet al te hard (en daarmee lang) te onderhandelen. Mensen met rechtsbijstand waren altijd slechter af dan degenen die zelf een advocaat inhuurden. Die laatste factureert per uur en heeft dus wel een prikkel om lang (en dus hard) te vechten. Bovendien werd in de uiteindelijke overeenkomst altijd opgenomen dat de advocaatkosten door de werkgever zouden worden vergoed.
Over de auteur
Jasper van Kuijk is ontwerpwetenschapper en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns