"Er zijn heel veel redenen waarom collega's voor elkaar vallen", vertelt Muel Kaptein, hoogleraar Bedrijfsethiek en integriteit aan de Erasmus Universiteit. "Je werkt natuurlijk met elkaar en je ziet elkaar veel. Ook moet je soms onder spanning met elkaar werken. Dat kan verbindend zijn."
De vonk kan ook overslaan als er ruimte is voor uitjes en ontspanning. "Neem bijvoorbeeld de vrijdagmiddagborrel", zegt psycholoog en relatietherapeut Aerjen Tamminga bij Psyned. "Als er dan alcohol bij komt kijken, is de kans ook groter dat er iets gebeurt."
Volgens Kaptein zijn collega's mensen met wie je overeenkomsten hebt. "Het zijn niet zomaar willekeurige mensen, maar mensen met dezelfde opleiding, mensen met dezelfde liefde voor het vak en mensen die mogelijk in de buurt wonen."
Op de werkvloer zijn er ook veel kansen op verbindingen. "Relaties gaan over verbinding hebben met elkaar", zegt Tamminga. "Op werk zijn er veel kansen om iemands positieve eigenschappen te leren kennen, samen dingen te overwinnen en steun te hebben aan elkaar. Ook als er privé iets speelt."
Maar hoe handig is een relatie met een collega? "Als het gebeurt, dan gebeurt het", vertelt Kaptein. "Je kunt het niet tegenhouden. Het is in dat geval van belang dat het om verliefdheid gaat en dat er geen sprake is van druk. Als het gaat om een hiërarchische relatie, bijvoorbeeld tussen een werknemer en leidinggevende, is het moeilijker om die relatie zuiver te houden."
Ook Tamminga zegt dat het niet te voorkomen is. "Maar je kunt wel terughoudend zijn. En je kunt het maar beter vermijden als je een ongelijkwaardige rol hebt. Zelfs wanneer je allebei goede intenties hebt en denkt er goed mee om te kunnen gaan, kan het later toch fout gaan als de relatie niet goed uitpakt."
Heb je eenmaal een relatie met een collega, dan is het volgens Kaptein belangrijk om dit te melden en te bespreken met je leidinggevende. "Het kan tot spanningen leiden. Als een relatie pas bekend wordt als die is verbroken, kunnen andere collega's denken dat diegene daarom zo positief over de ander was of daarom die promotie kreeg. Ook kan een van de collega's die in de relatie zat achteraf zeggen dat hij of zij onder druk is gezet."
Mensen die een relatie met een collega hebben, wachten soms met het bekendmaken daarvan. "Liefde kan je verblinden", zegt Kaptein. "Maar hoe langer je het verzwijgt, hoe groter de drempel wordt. En hoe groter het risico wordt dat anderen erachter komen. Dat kan consequenties hebben op het werk."
Hoe bedrijven omgaan met relaties op het werk, verschilt per organisatie. "Een werkgever mag het niet verbieden, want het zijn privébeslissingen", zegt Evert Verhulp, hoogleraar Arbeidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam. "Maar zulke privébeslissingen kunnen wel invloed hebben op het werk."
Hoewel het niet verboden is, heeft een werkgever wel het recht om dingen te bepalen voor werknemers. "In een personeelsreglement staan regels over hoe mensen met elkaar moeten omgaan", vertelt Willemijn Roozendaal, hoogleraar Sociaal recht aan de Universiteit van Amsterdam. "Een werkgever kan daarin zetten dat een relatie ingeperkt wordt."
Het voelt voor mensen soms wel als een verbod, zegt Verhulp. "Werkgevers zeggen soms ook dat het verboden is om een relatie aan te gaan met een ondergeschikte. Ze kunnen geen relatie verbieden, maar als je een relatie krijgt met bijvoorbeeld iemand die je moet controleren, kan dat de relatie op het werk in de weg staan."
Een werkgever mag in dat geval kijken of diegene zijn werk dan wel mag doen. "En dan kunnen er consequenties zijn, zoals een overplaatsing", vertelt Verhulp. "Het is een afweging van belangen."
Ook als er afspraken in een personeelsreglement staan, kan de werknemer zich beroepen op een grondrecht. "In dit geval is dat de bescherming van het privéleven", zegt Roozendaal. "Stel dat het dan voor de rechter komt, dan weeg je dat tegen elkaar af. Heeft de werkgever een goede reden? Andersom kijk je of de werknemer een zwaarwegend belang heeft om zich er niet aan te houden."
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl economisch