Precies elf jaar nadat Brandpunt en RTL Nieuws de Bulgarenfraude onthulden, is sprake van een nieuwe Bulgarenfraude. Opnieuw blijken een aantal Oost-Europeanen ten onrechte Nederlandse toeslagen te hebben ontvangen. De fraude oogt totaal identiek; met een vals burgerservicenummer en huurcontract slagen Bulgaren erin Nederlandse huurtoeslagen binnen te halen.
De reactie van media en politiek is echter het tegenovergestelde van toen. In 2013 trok er maandenlang een golf van verontwaardiging door het land. De verantwoordelijk staatssecretaris Frans Weekers was zo aangeslagen dat hij – toen er nog een keer iets fout ging met de toeslagen – uiteindelijk aftrad.
Dit keer eist niemand het aftreden van de betrokkenen. Na de toeslagenaffaire durft niemand nog op hoge toon te spreken vóór strengere controles. Ook media reageren gelaten.
De verontwaardiging over de Bulgarenfraude mondde uit in een heksenjacht op potentiële fraudeurs. ‘Het idee was dat er te veel aanvragen onrechtmatig doorheen kwamen’, zei Monique van de Bospoort tegen de parlementaire enquêtecommissie Fraudebeleid en Dienstverlening. Dit idee kwam niet overeen met wat de fraudebestrijders zelf zagen, zei Van de Bospoort ook nog, maar dat deed er niet toe. Haar afdeling moest koste wat het kost jaarlijks 25 miljoen euro terughalen bij fraudeurs. Het leidde er uiteindelijk toe dat toeslagenouders waarbij een kleine administratieve ongerechtigheid werd geconstateerd al het geld moesten terugbetalen. Duizenden levens werden kapotgemaakt.
Bij de Bulgarenfraude was het vooral het beeld dat Nederland deed steigeren. Beelden uit een Bulgaars dorpje waar de inwoners triomfantelijk met Nederlandse pinpasjes zwaaiden en trots vertelden hoeveel toeslagen ze hadden ontvangen, maakten burgers en politici woest.
Na uitgebreid onderzoek bleek dat uiteindelijk 805 Bulgaren in zes jaar tijd ongeveer 4 miljoen aan onterechte toeslagen hadden ontvangen, een fraudebedrag van 667 duizend euro per jaar, wat ongeveer 0,005 procent van het totale jaarlijkse bedrag aan toeslagen was. Grootwinkelbedrijven maken zich pas zorgen als 1 procent van de omzet wordt gestolen, tweehonderd keer zo veel.
Sinds de toeslagenaffaire zijn we als krant bij elke nieuwe fraudeonthulling op onze hoede. Eerst willen we weten hoe groot het fraudebedrag is. Volgens staatsecretaris Aukje de Vries gaat het bij de jongste Bulgarenfraude om tweeduizend unieke burgerservicenummers. De fraude heeft dus – voor zover we nu kunnen overzien – ongeveer dezelfde schaal als in 2013. Beelden ontbreken dit keer, wat het makkelijker maakt de fraude cijfermatig en rationeel te beoordelen en te concluderen dat het hier geen grote misstand betreft.
Maar zelfs als de fraude veel groter was geweest, kunnen we ons voortaan beter de journalistieke vraag stellen of het beleid als geheel wel deugt, dan of de fraudebestrijding op orde is.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns