Home

Is een oorlogseconomie een doorgeslagen vorm van kapitalisme?

De dienstplicht is nog niet eens ingevoerd, laat staan dat er een algehele mobilisatie is afgekondigd en soldaten bezig zijn zich in te graven bij de Grebbeberg.

Maar Ingrid Thijssen van werkgeversorganisatie VNO-NCW wil dat Nederland zich wel voorbereid op een oorlogseconomie, zo zei ze woensdag in deze krant.

Dat zou betekenen dat de regering alle prioriteiten verlegt van civiele projecten naar militaire inspanningen. Of de renovatie van Het Binnenhof moet onmiddellijk worden gestaakt en de twee miljard euro worden geïnvesteerd in tankversperringen en dronebases. Pas als Poetin voor het tribunaal in Den Haag staat, mag het veiligstellen van dit historische gebouw weer worden voortgezet. Op dit moment is het niet opportuun om het opgeknapt door te geven aan volgende generaties, maar moet het opknapwerk worden overgelaten aan die volgende generaties. Hoogstens kan de Hofvijver tijdelijk worden gedempt om meer schade te voorkomen.

Ook de slachtoffers van de toeslagenaffaire en van de aardbevingen in Groningen moeten op compensatie wachten tot de wederopbouweconomie. Eigenlijk moet Hans Vijlbrief – een dag nadat de Eerste Kamer instemde met de definitieve sluiting van de productielocaties voor de aardgaswinning – de Tweede Kamer in spoedzitting bijeen roepen: ‘Sorry, we gaan naar een oorlogseconomie. En dat redden we niet met zonnepanelen en windmolens. Alle beton naar de bunkers en niet in de pijpleidingen.’ Tata moet niet langer geld steken in de beperking van de uitstoot van fijnstof, CO₂ en kankkerverwekkende Pak’s, maar alleen maar zoveel mogelijk staal maken.

Er moeten met gezwinde spoed kazernes worden bijgebouwd die in afwachting van de mobilisatie kunnen worden gebruikt voor asielopvang. Want die handjes zijn nodig om ons voor te bereiden op het ergste nu alle jongemannen – en vanwege de inclusiviteit ook jonge vrouwen – het land gaan verdedigen.

Kenmerk van de oorlogseconomie is dat de regering bepaalt wat bedrijven produceren: oorlogsbenodigdheden en primaire levensbehoeften. Uniformen in plaats van jeans. Of zoals Thijssen zei: ‘Geen kleurpotloden voor in de klas, maar kogels voor aan het front. ‘Rantsoenering van bepaalde producten behoort ook bij een oorlogseconomie. Textiel zal op de bon gaan. Dat is ook geen groot offer, want de meeste Nederlandse kasten puilen uit van de kleding.

De Amerikaans-Franse hoogleraar Philippe Le Billon, die in dit onderwerp is gespecialiseerd, omschreef de oorlogseconomie als ‘een systeem voor het produceren, mobiliseren en toewijzen van middelen om het geweld in stand te houden’. Het is een doorgeslagen vorm van kapitalisme, waarbij de langetermijngevolgen van allerlei inspanningen niet meer gelden.

Afval kan gewoon worden gedumpt op de Veluwe als het te veel kost om die volgens bestaande wetgeving te recyclen of weg te werken. Een oorlogseconomie kenmerkt zich door het negeren van allerlei kostenposten. Zo verwaarloosde Groot-Brittannië in de Tweede Wereldoorlog het onderhoud op de infrastructuur, waardoor die in 1945 in belabberde staat verkeerde.

Gelukkig gaat het niet zo snel. Op dit moment staan de legers van Poetin al twee jaar stil bij Charkiv, zo’n 2.500 kilometer van de Grebbeberg.

Misschien gunt hij ProRail de tijd om het onderhoudsprogramma voor deze zomer nog uit te voeren.

Lees ook

Geselecteerd door de redactie

Source: Volkskrant columns

Previous

Next