Shell heeft de plicht zich als "goede huisvader" te gedragen, bepleitte Milieudefensie donderdag op de derde dag van het hoger beroep in de spraakmakende klimaatzaak tegen het bedrijf. Maar het bedrijf verschuilt zich volgens de milieugroep achter het "slechte klimaatgedrag" van branchegenoten.
In 2021 legde de rechter Shell de plicht op om de CO2-uitstoot met 45 procent te verlagen in 2030. Volgens de oliegigant is dat bevel niet alleen onwettelijk maar ook niet effectief, omdat andere oliebedrijven dan simpelweg in het gat springen dat Shell achterlaat. Daardoor zou de wereldwijde CO2-uitstoot niet dalen en misschien zelfs omhooggaan, betoogde de oliegigant woensdag.
Die redenering "maakt nog maar eens duidelijk dat Shell van het slechte gedrag van zijn sectorgenoten op de hoogte is en weet hoe destructief dat is", reageerde Milieudefensie-advocaat Roger Cox.
Dat zorgt er niet voor dat Shell ook mag blijven doorgaan met het verkopen van olie en gas, stelde Cox. De wet verplicht het bedrijf hierdoor juist zelf stappen zetten om zijn klimaatimpact te verkleinen. Dat moet door "zoveel mogelijk zelf aan emissiereducties te doen, door de anderen waar mogelijk op hun slechte gedrag aan te spreken en door ervoor te zorgen dat het dat slechte gedrag van de anderen niet aanmoedigt", zei de raadsman.
Milieudefensie erkende donderdag dat de uitspraak van het hof grote gevolgen kan hebben voor bedrijven in binnen- en buitenland. Maar dat betekent volgens de organisatie nog niet dat de rechter daarmee op de stoel van de wetgever gaat zitten, zoals Shell beweert.
Wel moet het hof duidelijkheid scheppen over wat Milieudefensie "een van de belangrijkste juridische vraagstukken van deze tijd" noemt. Namelijk: wat voor klimaatbeleid mag er van grote bedrijven verwacht worden? "Een van de zaken waar wereldwijd nu het meest naar gekeken wordt is deze zaak tegen Shell", zei Cox. "Dus de uitkomst in deze zaak zal zeker een belangrijke toon zetten."
Opmerkelijk is dat Milieudefensie niet alleen vraagt om het oorspronkelijke vonnis tegen Shell in stand te houden, maar ook aanstuurt op een ruimere interpretatie. Shell is nu verplicht de uitstoot met 45 procent terug te brengen. Maar het hof moet volgens Milieudefensie verduidelijken dat het bedrijf dat niet mag doen door simpelweg activiteiten te verkopen.
Dat is wat volgens Shell wel gebeurt als het oorspronkelijke oordeel blijft staan. Het bedrijf zegt zijn uitstoot alleen zo sterk omlaag te kunnen brengen door tankstations of olie- en gasvelden in de etalage te zetten.
Maar volgens Milieudefensie heeft het vonnis een duidelijker klimaateffect als Shell zijn olievelden afsluit in plaats van verkoopt. Het hof zou daarom heldere regels moeten opleggen aan Shell om te "voorkomen dat emissies simpelweg van het ene naar het andere bedrijf worden verschoven".
De advocaat van Shell reageerde fel op het voorstel. Volgens hem is het "fundamenteel in strijd" met de regels die gelden in een hoger beroep dat het oliebedrijf zelf heeft aangespannen. "Shell mag niet slechter worden van zijn eigen hoger beroep."
Milieudefensie wees herhaaldelijk op de lobbyactiviteiten van Shell en de samenwerkingen met branchegenoten, tot wel honderd jaar terug. Het laat volgens de milieugroep zien dat de bedrijven een "machtsmonopolie" hebben, dat de rechter moet doorbreken.
De lagere rechter besloot in 2021 dat Shell een zorgplicht heeft. Om te voldoen aan die plicht moet de enorme uitstoot van het bedrijf - 2,5 procent van het wereldwijde totaal - flink omlaag. Anders worden de mensenrechten geschonden van alle Nederlanders die te maken krijgen met de onomkeerbare gevolgen van klimaatverandering.
Volgens Milieudefensie moet die zorgplicht zo worden uitgelegd dat Shell zich moet gedragen zoals in de maatschappij "betamelijk" is. En níét zoals nu in de maatschappij gebruikelijk is. "Een groot en belangrijk verschil", zei Cox.
Milieudefensie weerspreekt ook de bewering van Shell dat het verplichte reductiepercentage van 45 procent onterecht is, omdat dat uitgaat van een wereldwijd gemiddelde. Shell zei woensdag dat eerst het gebruik van kolen snel omlaag moet, terwijl de wereld langer olie en gas kan blijven gebruiken.
Maar Milieudefensie haalt andere cijfers en klimaatmodellen aan om te laten zien dat ook het gebruik van olie en gas sneller omlaag moet. Bovendien schrijven internationale bedrijfsrichtlijnen voor dat grote en rijke bedrijven als Shell ambitieuzer zijn dan het gemiddelde, stelt de milieugroep.
Volgende week vrijdag houdt het Gerechtshof Den Haag nog een laatste zittingsdag in het hoger beroep. Dan stelt het driekoppige hof vragen aan beide partijen en krijgen zij nog ruimte voor een slotwoord.
De rechters hebben tijdens de eerste drie zittingsdagen veel stof tot nadenken gehoord, zei de voorzitter van het hof. "Het is gewoon een moeilijke zaak."
Source: Nu.nl economisch