Tijdens de energiecrisis van nog maar ruim een jaar geleden waren vaste contracten amper beschikbaar. Ook meerjarencontracten kwamen pas weer in de lente van 2023 op de markt. Maar er is meer veranderd, ook ten opzichte van voor de oorlog in Oekraïne.
"Toen had je eigenlijk maar een paar keuzes. Een variabel contract met elk half jaar aangepaste prijzen of vaste contracten voor één, twee, drie of vijf jaar", vertelt Joris Kerkhof van vergelijkingssite Independer. Inmiddels is het aanbod diverser. Energietarieven bij variabele contracten worden bijna maandelijks aangepast en er zijn meer soorten vaste contracten.
Ook zijn er dynamische contracten. Hierbij verandert de stroomprijs per uur en de gasprijs per dag. Je kunt soms ook kiezen voor alleen schommelende prijzen voor stroom en vaste prijzen voor gas.
Vooral voor huishoudens met zonnepanelen is het ingewikkeld om de verschillende opties op een rij te zetten. Energieleveranciers vinden die huishoudens door de opwek van groene stroom juist wat minder aantrekkelijk, zeker voor lange contracten.
Huishoudens met zonnepanelen kunnen daarom bijvoorbeeld bij een energieleverancier niet voor twee jaar prijzen vastzetten. Of zij komen in tegenstelling tot andere consumenten niet in aanmerking voor een loyaliteitsbonus.
Verder krijgen ze bij steeds meer energieleveranciers te maken met extra kosten. De ene leverancier rekent terugleverkosten voor opgewekte stroom, de ander vraagt een hoger vastrecht (vaste kosten). Als eigenaren van zonnepanelen meer opwekken dan ze verbruiken, dan krijgen ze bij energieleveranciers ook nog verschillende terugleververgoedingen.
"Het is een enorme puzzel voor consumenten", zegt Joyce Donat van de Consumentenbond. "Er komt vooral bij zonnepanelenklanten een waaier aan kosten op hen af. Een deel is zichtbaar en een deel niet."
Een belangrijke reden waarom het kiezen voor een energiecontract ingewikkelder is geworden, is dat energieprijzen veel meer schommelen. "Mensen vragen zich af wat de beste keuze is: zet ik mijn prijzen nu lang vast of niet?", zegt Kerkhof.
Bij de vergelijking staan vaste en variabele contracten vaak door elkaar. "Waar je goed aan doet, is meer een gok geworden. Als je nu kiest voor een vast contract en energieprijzen verder dalen, dan baal je daar later mogelijk van. Voor de energiecrisis waren prijsschommelingen veel kleiner. En de gok die je doet door vast te zetten dus ook."
Vergelijkingswebsites zoals Pricewise, Independer, de Consumentenbond en Gaslicht.com zetten energieprijzen al jaren op een rij. Dat doen ze op basis van maandelijkse of jaarlijkse kosten. Ze maken de rekensom met alle verschillende type kosten en tonen zonnepanelenklanten alleen het aanbod dat voor hen beschikbaar is.
"Voor de consument wordt het complexer, voor ons is dat juist een uitdaging", zegt Hans de Kok van Pricewise. "Het is juist interessant om de verschillen tussen alle soorten bijkomende kosten uit te leggen en te tonen of je beter voor lagere energieprijzen of lagere bijkomende kosten kunt kiezen."
Zonder een vergelijkingssite werken wordt steeds lastiger. "Tot voor kort kon je mogelijk met Excel-sheets zelf ook alles op een rij zetten", zegt Donat. "Maar nu worden het wel flinke Excels."
Onder meer toezichthouder ACM en energieleveranciers zelf riepen in de afgelopen maanden op tot het beter vergelijkbaar maken van energiecontracten. Hiervoor zou je bijvoorbeeld minder soorten bonussen kunnen aanbieden of terugleverkosten voor zonnepanelenklanten op dezelfde manier laten berekenen. Maar daarvoor moet de wet veranderen.
Bij Pricewise en Independer zien ze weinig noodzaak tot het beperken van alle verschillende soorten kosten bij het kiezen van een energiecontract. "Ik begrijp de oproep wel, maar de opbouw van energiekosten is nooit heel eenvoudig geweest en zal dat ook niet zijn", zegt De Kok.
"Tegelijk zorgen de verschillende manieren waarop energiebedrijven extra kosten rekenen aan zonnepanelenklanten, juist voor meer concurrentie", zegt De Kok. "Consumenten kunnen daar weer van profiteren door te kiezen wat hun het beste past."
Source: Nu.nl economisch