De Duitse zonnebranchevereniging kwam eerder dit jaar superlatieven tekort om de groei van het aantal thuisbatterijen te omschrijven. Die is "explosief", "exponentieel", en de batterijen zelf worden omschreven als "onmisbare tijdmachines voor het elektriciteitssysteem". De verkoopcijfers hebben alle schattingen van de afgelopen jaren vermorzeld.
Hoe anders is de situatie in Nederland. Recente cijfers zijn er niet, maar kenners schatten het aantal thuisbatterijen in Nederland op vijf- à tienduizend. Het betekent dat een fractie van een procent van alle zonnedaken is gekoppeld aan zo'n batterij. In Duitsland staat er al een batterij bij een op de drie zonnedaken. De meeste mensen die nu zonnepanelen kopen, nemen er direct een batterij bij.
Demissionair klimaatminister Rob Jetten zegt ondertussen dat hij alleen op "kleine schaal" de inzet van thuisbatterijen verwacht. Uit onderzoek in opdracht van de Tweede Kamer blijkt dat er met die batterijen weinig valt te verdienen.
Hoe kan dat in Duitsland zo anders zijn? Daar is één belangrijke verklaring voor: de veelbesproken salderingsregeling. Nederlandse eigenaren van zonnepanelen kunnen onbeperkt stroom terugleveren aan het elektriciteitsnet en dat wegstrepen tegen hun eigen verbruik.
Het zorgt ervoor dat het onaantrekkelijk is om je eigen stroom overdag op te slaan, om 's avonds en 's nachts te gebruiken. Het kabinetsplan om deze regeling af te bouwen is onlangs weggestemd in de Eerste Kamer, waardoor hier voorlopig geen verandering in komt.
In Duitsland werkt het systeem heel anders. Daar krijgen eigenaren van zonnepanelen voor elke kilowattuur die ze terugleveren aan het net een vast tarief. Dat was tien jaar geleden nog heel hoog, maar is inmiddels gekelderd naar rond de 8 eurocent; veel minder dan je betaalt voor een kilowattuur die je uit het stroomnet gebruikt. Het is daarom voordelig om zo veel mogelijk van je eigen zonnestroom direct te gebruiken of op te slaan voor later.
Verschillende Duitse deelstaten boden de laatste jaren ook subsidies en goedkope leningen aan voor de installatie van thuisbatterijen. Die zijn voor een deel weer afgeschaft, maar de prijzen van de batterijen zelf blijven sterk dalen. Daarom stijgen de verkopen ongehinderd door.
"Het is absoluut de nieuwe standaard", zegt onderzoeker Claudia Günther van Aurora Energy Research in Berlijn. "Met lage teruglevertarieven en hoge stroomprijzen voor de consument is deze situatie een blijvertje."
Door de grote populariteit van zonnepanelen hebben steeds meer Nederlanders te maken met uitvallende omvormers. Als te veel huishoudens op een zonnige zomermiddag stroom willen terugleveren, kan het elektriciteitsnet dat niet meer aan en schakelen de panelen zichzelf uit. Netbeheerders zien dat probleem in de komende jaren alleen maar erger worden.
Mede dankzij de thuisbatterijen speelt dat probleem in Duitsland veel minder, zegt Günther. De accu's zorgen ervoor dat er veel minder zonnestroom het net op hoeft. "De toestand op het stroomnet is in Nederland een stuk problematischer."
Je zou denken dat netbeheerders in Nederland staan te popelen om dan ook maar veel thuisbatterijen te installeren. Maar het tegendeel is het geval. "Een thuisbatterij heeft één groot nadeel: je hebt er niet zoveel aan", zei Cor Brockhoven van netbeheerder Enexis deze week op een energiecongres.
Door de salderingsregeling loont het in Nederland niet om een thuisbatterij voor je eigen zonnestroom te gebruiken. De mensen die er nu toch één kopen, gebruiken de batterij vooral om te handelen op basis van stroomprijzen die elk uur of zelfs elke minuut wisselen. Als er in één buurt veel batterijen zijn die allemaal tegelijk gaan op- of ontladen, kan dat de problemen op het stroomnet verergeren. Voor de netbeheerders is dat een doemscenario.
Maar als we slim omgaan met onze thuisbatterijen is die angst onterecht, zegt Irmelin Waalkens, projectadviseur energietransitie bij adviesbureau Gooi op Groen. Ze ziet een toekomst voor zich waarin de netbeheerder juist massaal thuisbatterijen in een bepaalde buurt kan aan- of uitzetten om problemen op het stroomnet te voorkomen. "Als er lokale congestie is, kan de netbeheerder de batterij laten vollopen of leeglopen. En dan worden mensen daarvoor betaald."
Zo'n systeem bestaat nu al bij grote bedrijven, die door hoogspanningsnetbeheerder TenneT worden vergoed als ze tijdelijk meer of minder energie gebruiken. Een automatisch systeem zou thuisbatterijen lokaal dezelfde rol kunnen laten spelen, al zijn daar nog wel technische ontwikkelingen voor nodig.
Nu worden thuisbatterijen in Nederland ook al beperkt ingezet om het nationale stroomnet in balans te houden. Maar daarbij wordt nog geen enkele rekening gehouden met waar in het land de accu's staan. Lokaal kunnen ze het probleem daardoor nog verergeren.
Ondanks de salderingsregeling is het volgens Waalkens onontkoombaar dat ook Nederland massaal aan de thuisbatterij gaat. "Wij zijn lui geworden, omdat we het stroomnet gebruikten als gratis batterij. Nu blijkt dat elektriciteitsnet toch geld te kosten."
Veel energieleveranciers hebben onlangs extra kosten ingevoerd voor eigenaren van zonnepanelen. Daardoor begint de consument ook in de portemonnee te voelen dat onze massale opwek van zonnestroom een schaduwkant heeft.
"Nu de markt zo reageert, door de zonnepaneelinvesteerder te pesten met al die regelingen, gaan mensen vanzelf wel investeren in batterijen", zegt energieadviseur Waalkens. Haar advies: "Ik denk dat het beleid zich er eigenlijk zo min mogelijk mee moet bemoeien."
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl economisch