De locatie van de eerste grote top over kernenergie had niet toepasselijker kunnen zijn. In een conferentiecentrum pal naast het Atomium - een gigantisch monument in vorm van een atoom - komen vandaag zo'n dertig regeringsleiders en een hele rits vertegenwoordigers van de nucleaire sector bij elkaar om te praten over kernenergie. En dan vooral over hoe die vorm van energie de komende jaren nieuw leven kan worden ingeblazen.
Eén voor één betreden regeringsleiders van zowel binnen als buiten de EU het podium. Van koploper Frankrijk tot Servië, dat naar eigen zeggen "nog geen enkele nucleaire kennis" bezit, maar wél ambitie heeft. Allemaal benadrukken ze het belang van kernenergie in de periode dat de wereld fossiele energiebronnen zal moeten loslaten.
Uitstootvrije kerncentrales kunnen richting 2050 een belangrijke plek in de Europese energiemix innemen, wordt hier gezegd. Dat is het jaar waarin de EU klimaatneutraal moet zijn. Een groep van twintig landen pleitte er vorig jaar op de klimaattop in Dubai voor om kernenergie te verdrievoudigen. Ook Nederland schaarde zich achter die verklaring. In het slotakkoord van de klimaattop is kernenergie opgenomen als duurzame energiebron.
"Zonder kernenergie hebben we geen kans om de klimaatdoelen op tijd te halen", zegt Fatih Birol, topman van het Internationaal Energieagentschap (IEA). Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen zegt met het oog op het Parijsakkoord het aandeel van kernenergie in Europa te willen verdubbelen.
Binnen de muren van de conferentie is de meerderheid het er wel over eens dat kernenergie een duurzaam alternatief voor fossiele energie is. Buiten is dat een ander verhaal: kernenergie wordt ook beschouwd als een controversiële energievorm. Dat komt door onder andere de levensduur van radioactief afval, de hoge kosten en de rampen in Tsjernobyl (1986) en Fukushima (2011).
Terwijl de wereldleiders met elkaar op de foto gaan, houdt Greenpeace buiten de hekken een protestactie. Ook abseilt er een activist van het dak van het conferentiecentrum. Hij draagt een bord met de tekst "Nucleair sprookje".
"Investeringen kunnen beter worden gebruikt om concrete maatregelen te treffen om klimaatverandering dringend een halt toe te roepen", zegt Jan Vande Putte van Greenpeace België.
Naast het klimaataspect wordt vandaag ook een ander argument keer op keer aangehaald: energieonafhankelijkheid van "onbetrouwbare regimes". Sinds de Russische invasie in Oekraïne en de daaropvolgende energiecrisis beseffen Europese landen dat een eigen energievoorziening strategischer is dan olie en gas importeren uit landen als Rusland.
"Onze kijk op kernenergie is veranderd. Niet eerder voelden we die onzekerheid zo direct als na de oorlog in Oekraïne", zegt demissionair premier Mark Rutte, die ook op de top aanwezig is. "We kunnen het niet alleen met zon en wind doen: we hebben iedere CO2-vrije energiebron nodig die er is."
Uranium is een punt van discussie. Deze grondstof voor kernenergie komt op dit moment nog deels uit Rusland. "We zullen op zoek moeten naar nieuwe markten", zegt de Belgische premier en organisator Alexander De Croo daarover. Bij nieuwe kerncentrales zal volgens hem geen Russisch uranium meer worden gebruikt.
Kleine modulaire reactoren (SMR's) worden meermaals genoemd als veelbelovende technologieën voor de toekomst. SMR's hebben een kleiner vermogen en worden over het algemeen als efficiënter en flexibeler gezien. Op dit moment bestaan er zo'n tachtig ontwerpen voor SMR's, maar die zijn nog in de ontwikkelingsfase.
Duitsland ontbreekt vandaag in Brussel. Dat is niet verbazingwekkend, want het land heeft in het voorjaar van 2023 de laatste reactoren stilgezet. Die stap van de Duitsers volgde op jarenlange politieke discussies sinds de kernramp in het Japanse Fukushima.
"Vergeleken met zonne- en windenergie ligt financiering voor kernenergie door de EU gevoelig", legt Europa- en klimaatexpert Louise van Schaik van Clingendael uit. Landen die tegen zijn, zien liever geen Europees geld naar kernenergie gaan.
"Duitsland laat het soms toch oogluikend toe als er iets wordt teruggegeven. Oostenrijk staat er harder in", zegt Van Schaik. Omdat lidstaten van mening verschillen, is er tot nu toe dus geen overkoepelend Europees beleid. EU-landen hebben zelf de regie over hun energie.
Daardoor kan Duitsland stoppen met kernenergie, terwijl Nederland juist onderzoekt of het twee en misschien zelfs vier nieuwe kerncentrales zal bouwen. Frankrijk hoopt kernenergie te kunnen uitbreiden, net als een aantal Oost-Europese landen. België heeft kerncentrales en wil die nu langer openhouden.
Source: Nu.nl economisch