In reclamecampagnes wekte KLM de indruk dat het mogelijk is om duurzaam te vliegen door CO2-uitstoot te compenseren met herbebossingsprojecten, of door (beperkt) gebruik van duurzame brandstoffen. Maar die maatregelen "verminderen de negatieve milieuaspecten slechts marginaal en wekken ten onrechte de indruk dat vliegen met KLM duurzaam is", vindt de rechter.
Fossielvrij spande de rechtszaak aan omdat er volgens de organisatie sprake is van greenwashing: wanneer je je groener voordoet dan je in werkelijkheid handelt. De milieugroep eiste dat KLM stopt met dat soort reclames en deze offline haalt. "Zolang de grootste vervuilers ons in slaap blijven sussen, zal klimaatactie uitblijven", zei Hiske Arts van Fossielvrij.
Consumenten zijn "niet eerlijk en concreet geïnformeerd", stelt de rechtbank. Maar omdat de campagne al is beëindigd, hoeft KLM deze niet te rectificeren. De maatschappij mag reclame blijven maken voor vliegen, en hoeft daarbij niet te wijzen op de klimaatimpact. Maar in toekomstige reclames die wel over de milieu-impact gaan, moet KLM een eerlijk beeld schetsen.
Fossielvrij dagvaardde KLM in de zomer van 2022, samen met de organisaties Reclame Fossielvrij en ClientEarth. KLM probeerde de zaak na de dagvaarding niet-ontvankelijk te laten verklaren, maar daar ging de rechtbank niet in mee. Daarom werd de zaak in december inhoudelijk behandeld.
Bij die zitting zei KLM het ermee eens te zijn dat de kernactiviteiten van de luchtvaartmaatschappij niet duurzaam zijn en dat er voor de hele branche nog een lange weg te gaan is om dat wel te worden. Maar mensen willen nu eenmaal vliegen, en volgens KLM zijn er wel manieren om de impact van je vlucht te verkleinen. De luchtmaatschappij zei daarin "voorop te willen lopen", maar benadrukte ook dat zij zelf geen "vliegtuigen, brandstoffen of beleid" maakt.
KLM werd al eerder op de vingers getikt om de duurzaamheidsclaims in reclames. Zo oordeelde de Reclame Code Commissie in 2022 dat een reclame over CO2-vrij vliegen misleidend was.
Met de dagvaarding was Fossielvrij de eerste die een luchtvaartmaatschappij voor de rechter daagde om mogelijke greenwashing. De maanden daarop volgden er in Europa en in de Verenigde Staten meerdere soortgelijke zaken.
De uitspraak in de KLM-zaak kan een belangrijk precedent vormen voor andere luchtvaartmaatschappijen en bedrijven die claims maken over duurzaamheid in hun reclames. Fossielvrij spreekt daarom van "een enorm belangrijke overwinning in de strijd tegen greenwashing".
"Met hun 'groene' marketing wekt KLM het misplaatste vertrouwen dat ook iemand met klimaatzorgen met een gerust hart aan boord kan stappen", aldus Arts. "Gelukkig heeft de rechter een stokje gestoken voor deze strategie om het grote publiek en politici in slaap te sussen.
In Oostenrijk won consumentenbond VKI afgelopen zomer ook al eenzelfde soort zaak tegen Austrian Airlines. De rechter oordeelde dat de door de maatschappij gebruikte term "CO2-neutraal" misleidend was in de context van vliegreizen met alternatieve brandstoffen (SAF). Een andere soortgelijke zaak loopt op dit moment in de VS, tegen Delta Air Lines.
De zaken passen in de wereldwijde trend van de rechtsgang voor het klimaat. Sinds 1986 zijn er meer dan tweeduizend zaken aangespannen tegen bedrijven en overheden. De laatste jaren neemt dat toe: ongeveer een kwart werd tussen 2020 en 2022 ingediend.
Source: Nu.nl economisch