Er zijn verschillende redenen waarom het een goed idee is komende week Herinneringen van Aletta Jacobs (1854-1929) te (her)lezen, de memoires van de arts die – met steun van haar vader en van Thorbecke – net zo lang vocht tot ze in 1871 als eerste vrouwelijke student werd toegelaten aan de Groninger Hoogeschool, en daarna de belangrijkste Nederlandse strijder voor het vrouwenkiesrecht werd.
Om te beginnen is het op 8 maart Internationale Vrouwendag (reden 1). Mensen willen daar nog weleens smalend over doen, maar het is goed minimaal eens per jaar stil te staan bij de positie van vrouwen wereldwijd, helemaal (reden 2) nu ook in landen als Frankrijk en Nederland steeds meer idioten beweren dat de vrouw is geschapen om de man te dienen. Bovendien (reden 3) is het deze maand honderd jaar geleden dat het boek verscheen.
In haar inleiding schrijft Jacobs dat ze als een berg opzag tegen de publicatie van haar memoires, maar het toch doet omdat het boek misschien enig nut kan hebben. ‘De vrouwen en meisjes van tegenwoordig mochten het zich nog wel eens duidelijk voor oogen stellen, hoe moeilijk, hoe saai en weinig verheffend het leven is geweest van hare grootmoeders en moeders, en vooral van hare ongehuwde tantes.’
Herinneringen is niet alleen een geweldig levensverhaal maar ook het verslag van een eindeloze rij cancelpogingen. Dat begint al in het ouderlijk huis, waar Aletta’s moeder probeert haar wens om dokter te worden de kop in te drukken. Broer Sam zegt dat hun vader er goed aan zou doen Aletta ‘aan de waschtobbe te zetten’ en broer Johan verklaart haar dood. Een groot deel van haar leven wordt ze in kranten voor gek verklaard, krijgt ze bedreigingen toegestuurd en bijten mensen haar toe dat ze haar mond moet houden, omdat ze een vrouw is.
Deze maand wijdde de Ukrant, het blad van de Rijksuniversiteit Groningen, een genuanceerd stuk aan ‘de duistere kant van Aletta Jacobs’. Het ging over Jacobs’ racistische opmerkingen in haar Reisverslagen uit 1911/1912. Zo schrijft ze na een ontmoeting met kinderen in Kaapstad: ‘Mrs. Catt heeft reeds den wensch geuit om op haar verjaardag van ons zoo’n klein negertje cadeau te krijgen, maar het mag dan niet grooter worden.’ Hartstikke racistisch inderdaad. Cancelen dan maar?, vroeg de Ukrant zich af.
Natuurlijk niet. Lees haar boeken, geniet van haar goede uitspraken en erger je aan haar slechte, wees blij dat we een eeuw verder zijn en hou types die de boel willen terugdraaien scherp in de gaten. Voorwaarts in de strijd!
Source: Volkskrant columns