Met Spanje treft Nederland vrijdag in de strijd om een olympisch ticket dezelfde tegenstander als een half jaar geleden in de kwartfinales van het WK. Maar de sfeer onder de Spaanse speelsters is nu totaal anders dan toen, zegt Oranje-international Merel van Dongen.
"De rust is teruggekeerd, ze halen het wereldnieuws niet meer", vertelt de verdediger, die tot vorige maand in Spanje woonde én speelde. "Maar het is nog wel heel pril. Er is daar zó veel gebeurd. Dat trilt nog steeds na. Het was niet alleen de kus, er zat zoveel historie achter."
Jarenlang gingen de speelsters gebukt onder het schrikbewind van bondscoach Jorge Vilda. Hij controleerde hun tassen én doorzocht hun hotelkamer. De deur van de kamer mocht pas op slot als de bondscoach een ronde had gemaakt. Ook kregen speelsters structureel minder betaald dan de mannen.
De opstand daartegen werd keihard neergeslagen door de Spaanse bobo's. Vijftien speelsters werden niet meer opgeroepen toen ze in een brief aan het Spaanse bestuur hadden geklaagd over het gedrag van Vilda, de toxische sfeer in de kleedkamer en het negeren van blessures.
Dat Spanje onder die omstandigheden wereldkampioen kon worden, ten koste van het Engeland van bondscoach Sarina Wiegman, had niemand voor mogelijk gehouden, de vele topspeelsters ten spijt.
En toen volgde dé kus op 23 augustus 2023.
"2024, een nieuwe tijd!" Het Spaanse vrouwentijdschrift Telva pakt begin dit jaar groots uit. Zes wereldkampioenen, onder wie Hermoso, pronken op de cover van de glossy en doen uitgebreid hun verhaal. Dat juist Telva de Spaanse voetbalsters zo'n groot podium geeft, wekt verbazing in Spanje.
Het tijdschrift staat te boek als oerconservatief en was in het verleden een tegenstander van bijvoorbeeld abortus. Maar na de kusrel heeft het de strijd om meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen ook omarmd.
Symboliseert die koerswijziging een omslag in de Spaanse maatschappij? Emeritus hoogleraar Spaanse cultuur Maarten Steenmeijer weigert in de zaak-Rubiales te spreken van de typisch Spaanse strijd tussen machismo en feminisme, waarover vaak wordt geschreven.
"Er wordt altijd zo'n stempel met machismo op Spaanse mannen gedrukt. Maar wij hebben toch ook Marc Overmars met zijn dickpics gehad? Het was bij Rubiales zo Spaans omdat het zo fysiek was. Spanjaarden raken elkaar veel meer aan dan anderen. Door de MeToo-beweging is er internationaal veel meer verzet tegen wangedrag van mannen gekomen. Die sneeuwbal is ook in Spanje gaan rollen."
Spanje is bovendien een van de meest geëmancipeerde landen ter wereld. Er is een ministerie van Gelijkheid en vrouwen kunnen op menstruatieverlof. Toen Rubiales in een absurde toespraak weigerde op te stappen, riep de Spaanse premier Pedro Sánchez hem op dat alsnog te doen.
Dat na de FIFA-schorsing voor drie jaar nu ook een celstraf dreigt voor Rubiales, heeft de emancipatiestrijd van de Spaanse vrouwen verder versterkt. Steenmeijer: "Ze hebben van de instituties gelijk gekregen. Van de pers en de politiek. Het is niet meer zinloos om dit in Spanje aan te kaarten."
Als inspiratiebronnen en wereldkampioenen werden de Spaanse voetbalsters ook op het kantoor van de Spaanse voetbalbond eindelijk gehoord: de gehate bondscoach Vilda kon begin september inrukken. Met assistent en oud-speelster Montserrat Tomé kregen de voetbalsters de gewenste nieuwe bondscoach.
Toch schoot de bond in de oude reflex toen de speelsters vroegen om een cultuurverandering. Hun verzoek om de secretaris-generaal en medewerkers van de communicatieafdeling te ontslaan, omdat zij medestanders van Rubiales waren, werd genegeerd.
De speelsters gingen weer de barricaden op en weigerden voor Spanje uit te komen zolang hun wensen niet werden ingewilligd. Pas na gesprekken met onder anderen de minister van Sport tot in het holst van de nacht kregen ze hun zin en hieven ze hun boycot op.
Van Dongen, op dat moment speelsters van Atlético, maakte de gevoeligheden van dichtbij mee. In de kleedkamer van de Spaanse club was volgens haar tweespalt tussen de weigeraars en de internationals ontstaan.
"Het was een heel groot probleem. Sommige meiden die weigerden te spelen, waren beter dan de ploeggenoten die waren opgeroepen. Dat maakte het raar en gevoelig. Het voelde verstandiger om er niet over te beginnen in de kleedkamer. Ik deed dat wel tijdens de lunch. Ik wil na mijn carrière in de voetbalwereld werken, dan zijn deze casussen interessant."
De spanning is inmiddels verdwenen. De afgelopen maanden is in Spanje een serieuze cultuurverandering in gang gezet. Er is schoon schip gemaakt bij de Spaanse voetbalbond: zeker zes mensen zijn volgens Reuters op verzoek van de speelsters ontslagen.
Bovendien kunnen personen als Rubiales geen sportbestuurder meer worden als zij zijn veroordeeld door een rechter. Ook hebben sporters een grotere stem gekregen in de vergaderingen van de bonden. Het is allemaal per wet vastgelegd. "De speelsters worden veel meer gehoord", zegt Van Dongen.
"Ze hebben veel mensen achter zich staan en een betere positie binnen de bond gekregen. Het is heel erg dat dit eraan vooraf moest gaan. Maar ook in het leven komt de wijsheid pas als het echt misgaat. Het heeft verbetering voor de toekomst opgeleverd."
Voor de Spaanse speelsters stopt de emancipatiestrijd niet. "We hebben een grote stap voorwaarts gezet, maar we hebben nog heel veel te doen", zei Gouden Bal-winnares Aitana Bonmatí in januari tegen Telva. "Spanje zit nog niet op hetzelfde niveau als andere landen, niet alleen op voetbalgebied. We blijven vechten om barrières te slechten."
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl sport