Voor dit gamesysteem hanteren we 'intern' de naam 1080p-systeem, maar eigenlijk kun je met dit systeem wel meer dan op een scherm met 1920x1080 pixels gamen. Het is dan ook eerder een mainstream-gamesysteem dan een 1080p-systeem dat we misschien als instapsysteem zouden bestempelen. Met andere woorden: ook op 1440p-schermen kun je er best mee uit de voeten, al zul je dan iets minder hoge eisen aan framerates en grafische pracht moeten stellen. Op 1080p kun je met dit systeem op gemiddeld pakweg 100fps rekenen, uiteraard afhankelijk van de games die je speelt.
Dit is de eerste editie van de Desktop BBG in de nieuwe stijl, waarbij we een adviessysteem publiceren zodra het is afgebouwd. We beginnen vandaag met het nieuwe 1080p-gamesysteem; de links naar de 1440p- en 4k-gamesystemen verwijzen nu nog naar de vorige editie uit oktober 2023. Een nieuw 1440p-gamesysteem volgt binnenkort. Ook andere updates zullen we vanaf nu sneller kunnen publiceren zodra nieuwe producten uitkomen of er significante wijzigingen in prijzen en verkrijgbaarheid plaatsvinden.
Direct naar:
Direct naar:Om zulke framerates mogelijk te maken, hebben we een Nvidia RTX 4060-videokaart gekozen. Daarmee is het in theorie mogelijk om raytracing in te schakelen, al is het effect daarvan vanzelfsprekend niet zo imposant als bij een RTX 4080. De videokaart combineren we met een AMD Ryzen 5-processor van de vorige generatie, dus met AM4-socket. Als behuizing nemen we een prijswinnaar uit de round-up van budgetvriendelijke behuizingen: de X3 Mesh van Montech. Met zijn zes fans kun je daar wat koeling betreft voorlopig goed mee uit de voeten. De onderdelen komen samen op een mATX-moederbord van Gigabyte, waar we een 1TB grote ssd en 32GB DDR4-geheugen op plaatsen. Met de zuinige gpu en cpu hebben we voldoende aan een voeding van 400W, al kun je altijd een exemplaar met wat meer vermogen kopen om eventuele toekomstige upgrades van prik te kunnen voorzien.
Als videokaart kozen we een model van Nvidia, en wel de RTX 4060. In de vorige variant van het 1080p-systeem kozen we nog voor een AMD-kaart, maar de 6700 XT die in ons mainstreamgamingsysteem van maart vorig jaar zat is nauwelijks nog verkrijgbaar, net als andere AMD-kaarten van de vorige generatie. De opvolgers ervan, zoals de 7600 XT en 7700 XT, zijn een stuk duurder dan de 4060-kaarten. Alleen de 'gewone' RX 7600 is wat goedkoper, maar ook iets minder snel. Bovendien heb je met een Nvidia-kaart DLSS- en betere raytracing-ondersteuning, al is dat laatste effect bij een RTX 4060 natuurlijk niet spectaculair. De gekozen Asus-variant van de 4060 is een van de goedkoopste kaarten, maar toch voorzien van twee fans om hem koel te houden. Bovendien is deze kaart licht overgeklokt.
Zoals we al aangaven, is de processor niet van de nieuwste maar van de vorige generatie van AMD. De Ryzen 5 5600 levert echter een uitstekende prijs-prestatieverhouding in games, zoals we in onze laatste processor-BBG zagen. Als het om prestaties per euro gaat, wordt de R5 5600 enkel door de R5 5500 ingehaald, maar die heeft net te weinig spierballen voor ons systeem. Met zes volwaardige cores en een maximale kloksnelheid van 4,4GHz kan de R5 5600 de videokaart prima bijbenen. Hij is bovendien snel genoeg voor andere taken, zoals wat (lichte) beeldbewerking en natuurlijk 'kantoorwerk'. Eventueel kun je in het AM4-moederbord een krachtiger processor steken, maar als je een echt grote stap wil maken, zul je ook andere componenten, zoals de voeding, koeler en eventueel zelfs het moederbord, moeten upgraden. Omdat we een losse koeler gebruiken, konden we een 'tray'-model kiezen dat zonder boxed koeler wordt geleverd. Hierdoor hebben we een tientje extra bespaard.
Een geschikt moederbord selecteren is altijd wat lastig. Enerzijds willen we het systeem kosteneffectief houden, maar we willen natuurlijk niet te veel inleveren op features. Toch is het moederbord dat we voor deze build kozen niet het meest uitgebreide. Ten eerste is het een mATX-bord, waardoor er wat minder ruimte is voor slots en poorten. Ook is het bord niet uitgebreid voorzien van heatsinks, zoals duurdere moederborden dat wel zijn. Zo is de M.2-ssd niet van een heatsink voorzien, en ook de spanningsvoorziening van de processor wordt maar mondjesmaat gekoeld. Onze processor is met een tdp van 65W echter lekker zuinig, dus de vrm wordt niet zwaar belast. De ssd wordt met een opgenomen vermogen van amper 5W niet bepaald warm. Wees wel gewaarschuwd dat dit bord geen USB-C-poorten heeft: alle USB-kabels zul je via een A-stekker moeten aansluiten.
Deze koeler is een oude bekende, en hij is nog steeds een van de best presterende cpu-koelers in zijn prijsklasse. Bovendien is de Tranquillo van Gelid goed verkrijgbaar, iets waar we altijd rekening mee proberen te houden in de BBG. De koeler is eenvoudig te monteren en staat binnen een paar minuten op je processor te ronken. Met zijn enkele, pwm-gestuurde ventilator kan hij met gemak de warmte van de AMD-processor afvoeren. Nu zijn concurrent, de Hyper 212 van Cooler Master, flink duurder is geworden, is de Gelid-koeler een nog aantrekkelijker alternatief.
Het geheugen in dit systeem is al eerder voorbijgekomen in de Desktop BBG; het is hetzelfde Aegis F4-geheugen van G.Skill dat we eerder aanraadden. Met een prijs van slechts 65 euro voor een knap kitje van 32GB is DDR4 nog altijd een stuk goedkoper dan DDR5: nog een reden om het AM4-platform boven AM5 te prefereren. Het geheugensetje heeft een snelheid van 3200MT/s. Voor onze benchmarks zetten we het XMP-profiel in het bios aan, waardoor het geheugen keurig op de opgegeven 3200MT/s werkt.
Helaas lijkt de tijd dat ssd's voor spotprijzen werden verkocht definitief achter ons te liggen. De prijzen per gigabyte liggen weer op het niveau van ruim een jaar geleden, zodat we ondanks steeds grotere games toch kiezen voor een 1TB-drive in dit systeem. De NM710 van Lexar is nog steeds aantrekkelijk geprijsd, maar wie de prijshistorie bekijkt, zal waarschijnlijk een tijdmachine wensen. De NM710 is een stuk rapper dan de ssd die in ons vorige 1080p-systeem zat. Dat was de WD Blue SN570, die inmiddels ook duurder is dan deze Lexar-ssd. De 2TB-versie van de NM710 kreeg een Excellent-award in onze round-up van budget-ssd's.
We hebben wat energiegebruik betreft heel bescheiden componenten voor deze build gekozen. De processor heeft een tdp van slechts 65W en de videokaart heeft niet meer dan 115W nodig. Daarom is een voeding van 400W ruim voldoende; daarmee heb je vermogen te over. De Pure Power 11 400W van bequiet die we inbouwen is volledig modulair, zodat je alleen de kabels hoeft weg te werken die je daadwerkelijk nodig hebt. Behalve de 24-pinskabel voor het moederbord en de 8-pins cpu-kabel is dat een enkele peg-kabel voor de videokaart en ... een molex-kabel voor de behuizing. Die laatste is wat ouderwets, maar gelukkig wordt dit kabeltype nog altijd meegeleverd.
Voor deze build wilden we geen al te goedkope behuizing selecteren, omdat je er vaak langere tijd gebruik van maakt. Met de Montech X3 Mesh hebben we een aardig compromis tussen uiterlijk, features en prijs gevonden, iets waarmee de kast in onze roundup budgetbehuizingen een Great Value-award verdiende. De behuizing is voorzien van zes fans, waardoor het met de koelprestaties wel goed zit. Veel geluid maken ze niet, ondanks hun aansluiting via molex-stekkers die betekent dat ze op een vast toerental lopen en dus niet pwm-gereguleerd zijn. Ze hebben wel individueel rgb-verlichting aan boord, zodat je systeem desgewenst kan stralen. Wil je dat niet, dan kun je de leds met een knopje uitschakelen. De kast heeft een met scharnieren opgehangen glazen zijpaneel. Net als bij veel andere opties in dit prijssegment moet je een USB-C-poort aan de bovenkant missen. De zwarte variant van de Montech X3 Mesh is wat minder goed verkrijgbaar dan de witte die wij voor deze build gebruiken.
Totaalprijs bij opstellen BBGDe goedkoopste leveranciers van deze configuratie kun je hier bekijken.
Je kunt elk onderdeel upgraden, mits ook de upgrades bij elkaar passen natuurlijk. Onderstaand zie je de upgrades en alternatieven die wij voor het 1080p-systeem zouden overwegen.
De videokaart is de meest bepalende factor in een game-pc. In zijn huidige vorm, met een RTX 4060-videokaart, kost het systeem ongeveer 800 euro. Je kunt het budget een beetje oprekken en ruimte maken voor een krachtiger videokaart, of juist krimpen en het systeem meer als instap-game-pc configureren.
Richting dat iets goedkopere segment zou je de RX 7600 van AMD kunnen overwegen. Daarmee lever je een heel klein beetje in op prestaties, en de raytracing-prestaties zijn eigenlijk non-existent, maar je betaalt wel enkele tientjes minder. Daar staat tegenover dat de kaart iets minder zuinig is, en de energieprijs moet je eigenlijk ook meerekenen in het kostenplaatje.
Richting een iets duurder segment kun je kiezen voor een AMD- of Nvidia-kaart. We schreven al dat een AMD-kaart uit de vorige generatie niet goed meer verkrijgbaar is, dus zul je naar een AMD RX 7700 XT of 7600 XT moeten uitwijken. Die eerste is flink duurder maar ook een stuk krachtiger, terwijl de 7600 XT slechts een paar tientjes duurder is en ongeveer vergelijkbaar presteert. Die laatste kaart heeft met 16GB wel twee keer zoveel vram, waarmee hij mogelijk iets toekomstbestendiger is. Een kaart op basis van Nvidia's RTX 4060 Ti-chip is tegen de honderd euro duurder, maar heeft ook 16GB vram en is stukken sneller dan de gewone RTX 4060.
We hebben onze benchmarksuite voor games vernieuwd, dus we kunnen nog niet vergelijken met andere systemen. De games die we tot dusver testten, kregen een beetje een baard, daarom hebben we de suite geüpdatet. We hebben de selectie games gelijkgetrokken aan een subselectie die we op videokaarten draaien. Daarom hebben we als vergelijkingsmateriaal voor games de benchmarks van videokaarten opgenomen. De overige benchmarks zijn ongewijzigd, dus die vergelijken we met oudere edities van de Desktop BBG.
Bij een game-pc zijn de prestaties in games vanzelfsprekend het allerbelangrijkst. We testen nieuwe games voor dit BBG-systeem, dus vergelijken we met resultaten uit videokaartenreviews. Die zijn met een veel luxer systeem (de snelste processor, snel geheugen) getest en hebben daarom een streepje voor. Desalniettemin zal vooral de videokaart de bottleneck voor de games zijn, dus geven de resultaten een goede indruk. Zo zul je zien dat de Nvidia RTX 4060 hoger scoort dan ons 1080p-gamesysteem, omdat die eerste met een overgeklokte Core i9-13900K is getest en in de game-pc een tragere R5 5600 zit.
In Avatar is de 4060 Ti veel sneller, maar dat is ook een veel duurdere videokaart. De AMD 7600 (XT)-alternatieven zijn redelijk gewaagd aan de RTX 4060 in ons systeem.
Cyberpunk profiteert meer van de snellere processor bij de videokaarttestsystemen; daardoor blijft onze build wat achter. Toch kun je ook Cyberpunk met de RTX 4060 nog met 60fps op Ultra spelen. Als je raytracing inschakelt, moet je genoegen neemt met een halvering van de framerate.
F1 2023 is een game die net als zijn voorganger ook op bescheiden hardware enorm hoge framerates haalt. Met ruim 200fps op Medium - en nog altijd de helft daarvan op Ultra-settings - hoef je niet bang te zijn voor gestotter. Pas als je DXR inschakelt, zakt de framerate behoorlijk in, maar dan haal je met ons systeem nog altijd een speelbare 55fps.
Starfield, ten slotte, is een behoorlijk zware game. Met de 4060 is hij alleen met de Medium-preset redelijk comfortabel speelbaar. De prestaties zijn dan vergelijkbaar met die van de AMD 7600 (XT)-kaarten.
Voor de echt zware games als Avatar en Starfield haal je met de Utra-instellingen geen 60fps. Je zult dus genoegen moeten nemen met iets lagere instellingen, of DLSS moeten inschakelen. Dat laatste is ook een goede optie als je in Cyberpunk absoluut gebruik wilt maken van raytracing.
Met een opgenomen vermogen van nog geen 250W tijdens maximale belasting is dit een van de zuinigste systemen die we recent hebben gebouwd. De 400W-voeding heeft dus voldoende speelruimte. In idle gebruikt het systeem wat meer dan het systeem van vorig jaar, wat deels komt door de aanwezigheid van zes fans. Als we ze uitzetten, daalt het vermogen in idle tot 41W.
Dankzij de zes fans in de X3-behuizing blijven de belangrijkste hittebronnen - de cpu en gpu - onder maximale belasting lekker koel; we meten de laagste temperaturen van alle recente BBG-systemen. Wie bang is dat daar een enorme hoeveelheid kabaal van de ventilators tegenover staat, kunnen we geruststellen. Doordat de fans ongereguleerd via molex-stekkers worden aangesloten is het systeem zeker in idle niet het stilste, maar met een geluidsdruk van 32dB(A) is het geen vervelend luid systeem. Ook onder zware belasting is het systeem - ondanks die zes fans - niet storend luidruchtig.
We hebben ook onze overige benchmarks op het systeem gedraaid, en aangezien die niet zijn gewijzigd ten opzichte van eerdere BBG-systemen, kunnen we directe vergelijkingen maken. In PCMark zijn de prestaties iets minder dan die van het bijna gelijke systeem uit maart 2023, maar in de cpu-benchmarks scoren de twee systemen redelijk vergelijkbaar.