Daarnaast kunnen sommige subsidies blijven bestaan, als verduurzaming met ander beleid wordt aangemoedigd.
Een werkgroep van ambtenaren presenteerde maandag een rapport waarin in kaart is gebracht hoe Nederland fossiele subsidies kan afschaffen. De Tweede Kamer had gevraagd om zo'n overzicht, nadat uit berekeningen van het kabinet was gebleken dat Nederland zeker 40 miljard euro per jaar aan zulke belastingvoordelen besteedt.
Maar het is nog niet zo makkelijk om van de subsidies af te komen, blijkt uit het advies aan het kabinet. Volgens de ambtenaren kunnen de eerste subsidieregelingen vanaf 2026 verdwijnen. Het gaat dan om enkele voordelen voor delen van de zware industrie, die optellen tot honderden miljoenen euro's per jaar.
Ook voordelen voor sommige weggebruikers kunnen verdwijnen, maar de werkgroep adviseert om dat pas te doen als Nederland gaat rekeningrijden. Dan kan bijvoorbeeld het lagere accijnstarief voor diesel gelijk worden getrokken met de accijns op benzine.
Het demissionaire kabinet bereidt plannen voor om rekeningrijden in 2030 in te voeren, maar het is zeer de vraag of dat doorgaat. Van de vier partijen die de afgelopen maanden formatiegesprekken hielden, is alleen de VVD voor invoering van rekeningrijden. PVV, NSC en BBB zijn tegen.
De overgrote meerderheid van de fossiele subsidies kan niet zomaar verdwijnen, schrijven de ambtenaren. Dat geldt bijvoorbeeld voor de belastingvrije kerosine die vliegtuigen tanken. Daar kan alleen internationaal iets aan worden gedaan, maar dat is "op korte termijn weinig kansrijk". Ondertussen kan Nederland wel de vliegbelasting omhooggooien.
Nu geldt één belastingtarief voor alle vliegtickets, maar het zou logisch zijn om langere vluchten zwaarder te belasten, schrijven de ambtenaren. Die vluchten zorgen immers voor de grootste CO2-uitstoot. Een hogere vliegtaks kan ook helpen om Schiphol te laten krimpen, zoals het kabinet wil.
Ook de energiebelasting bevat een miljardensubsidie op fossiele brandstoffen, omdat grootverbruikers een veel lager tarief per eenheid aardgas of stroom betalen. Dat hele stelsel moet mogelijk op de schop, denken de ambtenaren, maar daar is nog meer onderzoek naar nodig. Het ministerie van Financiën gaat dit jaar onderzoeken hoe de energiebelasting anders kan worden vormgegeven, om rekening te houden met nieuw Europees beleid en de grote verbouwing van ons stroomnet.
Van de 40 miljard euro die volgens het kabinet is gemoeid met fossiele subsidies, komt maar liefst 14 miljard uit een belastingvoordeel op plasticproductie. Er wordt namelijk geen accijns geheven op de aardolie die wordt gebruikt om plastic te maken.
Maar als Nederland daar iets aan doet, jaagt dat de plasticproductie simpelweg de grens over, denken de adviseurs. Volgens hen is het daarom beter om de industrie te verplichten om steeds meer bioplastic te maken. Daar komen geen fossiele grondstoffen aan te pas.
Het rapport constateert, net als veel eerdere adviezen, dat er nog geen beleid is tegen de uitstoot van broeikasgassen in de veeteelt. Een taks op de CO2- en stikstofuitstoot van de veeteelt is "noodzakelijk om de nationale klimaatdoelen en lokale milieudoelen van de landbouw te halen", schrijven de ambtenaren. Ook een vlees- of zuivelbelasting ligt volgens hen voor de hand. Tot nu toe is daar in Den Haag weinig animo voor.
Source: Nu.nl economisch