Nog iets waar deze tijd eensgezind over is: bewapening. En snel wat, geld speelt geen rol. Duidelijke taal deze week in het parlement, Kamerlid Derk Boswijk gebruikt zelfs het beladen woord ‘oorlogseconomie’. Want, werd staande het begrotingsdebat telkens herhaald: ‘wie vrede wil, bereidt zich voor op oorlog’.
Voor gebroken geweertjes moet je in een ander tijdperk zijn, daar helpt zelfs het gedicht van Leo Vroman niet aan, Vrede, voorgelezen door Kamervoorzitter Martin Bosma, waaruit je het verdriet zou kunnen begrijpen over de oorlog die altijd wint. Komt een duif van honderd pond, / een olijfboom in zijn klauwen. Antwoord uit de plenaire zaal: ‘Je maintiendrai.’
Sta je dan, als actiegroep, met je jarenlange, breedgedragen verzet tegen de heropening van een militair vliegveld in de prachtige Peel. Argumenten die er nogal toe doen, maar nu even niet: de grutto, de stilte, de stikstof, de waterkwaliteit, de leefbaarheid. De strijd om de ruimte in Nederland is alvast gewonnen door Defensie, want er moet geoefend worden met de oorlog zo dichtbij.
Dus zegt Boudewijn Sterk eerst dat de door hem opgerichte werkgroep Stop Vliegbasis De Peel niets tegen bewapening heeft, ‘we begrijpen heel goed dat het nodig is in deze wereld’, om daarna te vertellen dat Brabant en Limburg een ‘afvoerputje’ vormen als het over militaire overlast gaat: ze hébben al zoveel vliegvelden en kazernes. ‘Het is een kromme vergelijking, maar een spreidingswet is geen vreemde gedachte.’
Het is in Vredepeel, een toepasselijke naam. Met een paar andere gezellige dorpen ligt de kazerne kalm in het wiegende landschap, waar kerktorens nieuwsgierig boven de boomtoppen steken. Bij de toegangsweg staan vier raketten met hun koppen naar de hemel gericht: hier zit het grondgebonden luchtverdedigingscommando. Ernaast hangt breeduit een billboard met een foto van knappe soldaten, camouflagestrepen op het gezicht, en de oproep vooral te solliciteren.
Als vliegbasis is het terrein sinds decennia in onbruik, maar de luchtmacht aast er al jaren op, want die nieuwe F-35-straaljagers maken een hoop herrie en groeien elders uit de geluidscontouren. De bewoners zijn tegen, de provincie is tegen, de burgemeesters zijn tegen, maar nu klopt de ‘veranderende wereldsituatie’ aan de deur, zegt Boudewijn, ‘en daar maakt Defensie gebruik van, ik kan het ze niet kwalijk nemen’.
Het onderwerp polariseert de werkgroep en de dorpen, ‘je merkt wel dat de discussie feller wordt, tussen voor- en tegenstanders’. Wat hem zorgen baart: ‘Dat generaals en anderen de ruimte krijgen voor oorlog te waarschuwen, dat maakt de mensen bang. Zo wordt het een ongezonde kwestie.’
Dit met een Tweede Kamer waarin opmerkelijk veel woordvoerders een militaire achtergrond hebben en rijkelijk putten uit de krijgsgeschiedenis en -filosofie. Boswijk: ‘Er zijn indianenstammen geweest die pacifistisch waren, en die hielden ook op te bestaan. Dat is helaas hoe onze geschiedenis werkt.’
Ook de burgemeester van Venray, Michiel Uitdehaag, begrijpt natuurlijk best dat de luchtmacht ruimte nodig heeft, maar voelt zich nu wel ‘tussen de schuifdeuren gezet’. Met zijn geluid, en dat van de andere burgemeesters, stuit hij ‘op onvoldoende begrip’.
Zijn geluid: het heropenen van de vliegbasis is niet zo eenvoudig als het lijkt. Het is zelfs onmogelijk, ‘met de huidige regels over bijvoorbeeld waterkwaliteit’. Het laatste vliegtuig vertrok dertig jaar geleden van De Peel, ‘nu gaat het om gevolgen voor de leefbaarheid, gezondheid en economie. Er is hier bijvoorbeeld veel geïnvesteerd in de paardensector’. En paarden schrikken van het monsterlijke straaljagerlawaai.
Al die vliegvelden in de buurt: van Volkel, Gilze-Rijen, Eindhoven en Woensdrecht tot aan Geilenkirchen; het aantal ‘sorties’ (militair idioom voor vluchten) is hier groter dan waar ook, ‘en de enige andere luchtmachtbasis is in Leeuwarden’. Toch zijn de drie alternatieven die Defensie aandraagt ook hier in de buurt.
Boudewijn Sterk voorziet een reeks rechtszaken over stikstof en natuur. Met nog meer onzekerheid tot gevolg: ‘Ga je een huis kopen, of niet?’ Zelf heeft hij een B&B; wat als straks de straaljagers zijn gasten om de oren vliegen? ‘Het is om moedeloos van te worden.’
Antwoord uit de Tweede Kamer: ‘Si vis pacem, para bellum.’
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
U bent niet ingelogd
Antwoord op al uw vragen
Updates, wijzigingen en klachten
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden