Dit artikel is afkomstig uit Trouw. Elke dag verschijnt een selectie van de beste artikelen uit de kranten en tijdschriften op NU.nl. Daar lees je hier meer over.
Ongeveer 85 procent van alle afgedankte kleding die in Nederland wordt ingezameld wordt geëxporteerd, grotendeels naar landen op het zuidelijk halfrond. Daar levert die textielmassa werk op, vooral voor vrouwen, die die kleding sorteren, herstellen en schoonmaken. Maar veel kleding eindigt op afvalbergen en veroorzaakt milieuschade.
De in Amsterdam gevestigde Stichting Circle Economy bracht in opdracht van Rijkswaterstaat in kaart wat er met al dat Nederlandse textiel gebeurt, welke risico's daaraan verbonden zijn en hoe het beter kan. Dat viel nog niet mee, want de wereldhandel in afgedankte kleding is niet erg doorzichtig.
Er gaat veel mis, zien de onderzoekers, die spraken met betrokkenen in Polen, Pakistan, India, Ghana en Kenia. Een deel van de kleding wordt daar opnieuw gedragen. Een ander deel wordt versnipperd en omgezet in vezels die bij de productie van nieuwe kleding kunnen worden gebruikt, of dienen als isolatiemateriaal of matrasvulling.
Maar er wordt ook een deel verbrand, en niet altijd op een veilige en schone manier. Soms wordt textiel gebruikt als brandstof, om pinda's te roosteren of water te verwarmen. Of gewoon gestort op een vuilstortplaats. Betrokkenen met wie de onderzoekers spraken, wijten dat aan de 'cowboys' in de industrie. Anderen waarschuwen dat de handelsketens zo ondoorzichtig zijn dat niemand kan beweren niets te maken te hebben met dit soort praktijken.
Extra schadelijk is dat textiel steeds vaker bestaat uit synthetische vezels (zoals nylon en polyester). Die zijn meestal gemaakt uit ruwe olie en breken niet biologisch af. Daardoor komen plastic microvezels in de bodem en het grondwater terecht, en dat heeft schadelijke gevolgen voor het milieu en voor de gezondheid van mensen.
Dat toenemend gebruik van synthetische vezels brengen de onderzoekers in verband met de opkomst van ultra fast fashion, kleding van heel matige kwaliteit die maar heel kort meegaat, nóg schadelijker dan de fast fashion die ook al in veel kledingrekken hangt.
Sowieso wordt de stroom van afgedankt textiel deels veroorzaakt door de 'systematische overproductie van de mode-industrie', schrijven de onderzoekers. In vijftien jaar tijd steeg het aantal kledingaankopen per hoofd van de bevolking wereldwijd met 60 procent, terwijl kleren maar half zo lang worden gehouden. In Nederland kopen mensen gemiddeld 46 nieuwe kledingstukken per jaar, terwijl er veertig weggegooid worden.
Wie iets wil doen aan de schadelijke effecten daarvan, moet dus vooral die overproductie aanpakken. Bijvoorbeeld met financiële prikkels. Sinds 1 juli 2023 geldt in Nederland voor de kledingindustrie de zogeheten uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV). Die houdt in dat producenten moeten betalen voor het inzamelen en recyclen van textiel. Verhoog die tarieven, vooral voor kleding die niet duurzaam is, stelt de Stichting Circle Economy voor; dat kan een stimulans zijn om minder en beter te produceren.
Een belangrijke hindernis is ook dat niet altijd duidelijk is wát er geëxporteerd wordt. Van de Nederlandse export geldt dat ruim de helft geschikt is om opnieuw te dragen, een derde kan gerecycled worden. Maar het binnen de Europese Unie gemaakte onderscheid tussen 'gedragen kleding' en 'lompen, vodden en textielresten' vervaagt soms in de praktijk. Handelaren hebben daar belang bij, omdat voor de export van afval extra regels gelden.
Net zo min is helder waar die textielstromen eindigen. Nederland exporteert bijvoorbeeld veel naar Polen, maar van daaruit gaat de meeste textiel waarschijnlijk door naar derdewereldlanden. Sommige van die landen, Pakistan bijvoorbeeld, exporteren een deel ervan ook weer naar andere landen.
Her en der wordt wel gepleit voor een exportverbod voor rijke landen die hun rotzooi dumpen in het arme deel van de wereld. Maar dat ziet de Stichting Circle Economy niet zitten. Dan wordt kleding minder hergebruikt. Ook berooft zo'n verbod honderdduizenden mensen van hun inkomsten. Liever de misstanden aanpakken - ook in de arbeidsomstandigheden van veel van deze mensen - dan de textielstroom naar het zuiden verbieden, zeggen de onderzoekers.
Maak binnen 1 minuut een gratis account aan en krijg toegang tot extra artikelen.
Gelieve een geldig e-mailadres in te geven.
Source: Nu.nl economisch