Nederland telt dit weekend weer tuinvogels. Maken nieuwe wetenschappelijke speeltjes dit jaarlijkse winterritueel straks overbodig?
Nog een paar nachtjes slapen en dan zal het jaarlijkse nieuwsbericht weer oppoppen: ‘Huismus meest getelde vogel’. Het resultaat van de Nationale tuinvogeltelling, sinds 2001 een vast winterritueel. Een onschuldige oefening in kijken, waarbij meer dan honderdduizend deelnemers zich elke januari een half uurtje aan het raam plaatsen met koffie, kijker, schriftje en pen bij de hand. Met een licht burgerwetenschappelijk tintje: in de met de jaren verzamelde resultaten kunnen we ontwikkelingen zien. De spreeuw kelderde in aantal, de halsbandparkiet veroverde de steden, de grote bonte specht gaat ook lekker.
Mooi. Maar hoelang blijft dit nog leuk? De wetenschap rukt onverbiddelijk op; nog even en het ouderwetse plezier zal de teller keihard uit handen geslagen worden. Met dank aan twee nieuwe ontwikkelingen.
De eerste is een gratis appje voor de telefoon: Merlin Bird ID. De toepassing herkent niet alleen elke vogel van een foto die je invoert, maar ook de zang. Het is een soort Shazam voor vogelgeluiden. De app identificeert alle piepjes en trillertjes van 1.054 vogelsoorten – veel meer dan de hooguit vijfhonderd die er in Nederland vliegen, veel minder dan de ongeveer elfduizend die er over de hele wereld fladderen.
Natuurlijk moest ik, verslaafde vogelkijker, de proef op de som nemen. Met lichte weerzin, want hoe fijn is een telefoon die je berooft van je opmerkingsvermogen en noodzakelijke kennis en je voortdurend wijst op je eigen tekortkomingen? Na een rondje in de bossen bij Baarn was ik van mijn scepsis genezen: niet alleen wees de app me op piepende barmsijzen en goudhaantjes waaraan ik achteloos voorbij was gelopen, de euforie steeg toen het balkje ‘kuifmees’ geel oplichtte. Een ‘schaamsoort’, een vogel die ik tot mijn schande nooit eerder in mijn halve eeuw in beeld had. Een paar seconden later was het zover: mijn eerste kuifmees, schuin boven me op een tak. Leve de vooruitgang.
‘Vogels kijken doe je met je oren’, is een gevleugeld gezegde. Dat bleek maar weer. Ook is duidelijk wat dit kan betekenen voor de tuinvogeltelling: leg uw smartphone dit weekend een half uurtje op de terrastafel, en Merlin telt ze allemaal. De huismus mag zich achter de oren krabben: spoedig wordt-ie misschien wel van zijn eerste plaats verstoten door het ielige goudhaantje.
In deze rubriek geeft Jean-Pierre Geelen, natuurredacteur van de Volkskrant, zijn persoonlijke commentaar op opmerkelijke confrontaties tussen mens en natuur.
Erger nog wordt het met een noviteit van verrekijkerfabrikant Swarovski, de Bugatti onder de kijkers. Voor het luttele bedrag van ruim 4.600 euro tovert ‘de eerste slimme verrekijker’ niet alleen een vogel, zoogdier of insect haarscherp op uw netvlies, hij zegt er in beeld meteen bij welke soort het is. De kijker gebruikt dezelfde Merlin ID-app als basis, voor negenduizend diersoorten. Ingebouwde locatievoorzieningen moeten voorkomen dat je in het veld bij Lutjewinkel een Zuidoost-Aziatische geelkruinbuulbuul krijgt voorgeschoteld.
Helemaal vlekkeloos verloopt het nog niet. Het geluidenappje registreert feilloos de hoge of zachte piepjes van goudvink of koperwiek, maar een paar knalharde eksters of kraaien merkt het niet op. Een wandelingetje leverde vorig weekend wel héél bonte zeldzaamheden op: een muskaatvink, roodborstlijster, blauwe gaai, een pluchekapgaai en als klap op de vuurpijl de Texaanse koningstiran – wie kent hem niet? Dacht mijn appje soms dat ik me in vogelpark Avifauna bevond?
Opgetogen liep ik verder, toch wijzer dan eerder. Dit weekend tel ik niet alleen vogels, maar ook mijn zegeningen. Blij met het slimme appje en met mijn levende mees. Maar stilletjes ook blij dat de wetenschap nog niet perfect is.
Om u deze content te kunnen laten zien, hebben wij uw toestemming nodig om cookies te plaatsen. Open uw cookie-instellingen om te kiezen welke cookies u wilt accepteren. Voor een optimale gebruikservaring van onze site selecteert u "Accepteer alles". U kunt ook alleen de sociale content aanzetten: vink hiervoor "Cookies accepteren van sociale media" aan.
Voor snelle wijzigingen en bezorging
U bent niet ingelogd
Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2024 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden