Steeds meer scholen stoppen met het maken van klassefoto’s, las ik in Het Parool. Sinds de privacywet van 2018 moeten alle ouders schriftelijk toestemming geven voor het fotograferen van hun kinderen, en vooral op grote scholen is dat vrijwel ondoenlijk.
Ik dacht terug aan de schoolfoto’s uit mijn jeugd. Privacy was toen nog niks voor gewone mensen, en de meeste mensen wáren toen nog doodgewoon. Dat hield ook in dat lang niet iedereen een fototoestel bezat. Voor veel kinderen was de jaarlijkse schoolfoto de enige tastbare herinnering aan hun jeugd.
Het was dan ook een hele gebeurtenis als de schoolfotograaf kwam. Wij, kinderen, kregen onze beste kleren aan, en ons haar werd tot een kapsel gekamd dat bestand was tegen de kritische blikken van dito grootouders. In mijn geval was dat een (uiterst onfortuinlijke) zijscheiding.
Over de auteur
Sylvia Witteman schrijft voor de Volkskrant columns over het dagelijks leven.
Ik trok het fotoalbum van mijn jeugd tevoorschijn. Daar sta ik, een jaar of 11, uiterst rechts, op de trap in de schoolhal, vóór de tweelingbroertjes Hooijkaas van de drogist en schuin achter de vroegrijpe Melissa Kortleven, die, toepasselijk genoeg, tien jaar later onder verdachte omstandigheden de dood zou vinden in Los Angeles.
Pal in het midden van de foto leunt brutale Harry Stroop met beide handen op de schouders van Ellis Engel, het mooiste meisje van de klas. Harry moest meermaals tot de orde geroepen worden, herinner ik me, omdat hij de foto’s probeerde te ‘verpesten’ door zijn tong uit te steken. Zoiets gold als een zware zonde, maar omdat Harry een dode moeder had werd hem veel vergeven.
Naast hem staat een breed lachende Michiel Spaargaren, op wie ik lang en vruchteloos verliefd was, in een vertederend streepjes-T-shirt. Zelf draag ik een op de groei gebreide coltrui en de gelaatsuitdrukking van iemand die vanuit een vertrekkende trein ziet dat haar koffer nog op het perron staat.
Ik rook de geur van die school weer; pijptabak, potloodslijpsel, zacht geworden appels en zwetende boterhamworst. En ik dacht terug aan het moment dat de foto’s ‘klaar’ waren. Je kreeg ze dan in een enveloppe mee naar huis, waar je ouders de inhoud moesten bekijken. Vervolgens kreeg je geld mee naar school om de foto’s te betalen.
O, de schande als ze de foto’s mee terug gaven! Ellis Engel overkwam het meermaals, niet omdat ze niet prachtig op de foto stond, want dat stond ze altijd, maar omdat haar alleenstaande moeder ‘geen geld in huis’ had.
Mijn ouders betaalden altijd, dat moet ik ze nageven, ook als ik op de foto stond als een mistroostige gnoe.
Wat zou er van Ellis geworden zijn?
Source: Volkskrant columns