Eerst was het een populair media-issue, nu hoor ik het geklaag in mijn omgeving, onder vrienden, familie en collega’s. Klachten over hun stagiair, nieuwe werknemer of oppas, jongeren van de hoogst irritante generatie Z. Verwend zouden ze zijn, vergroeid met hun telefoon, overgevoelig en lui. Veel noten op hun zang over werktijden en taken. Altijd ziek of onderweg, psychisch instabiel, niet bereid verantwoordelijkheid te nemen. Doodleuk vertrekken ze een uur eerder voor een afspraak met hun psycholoog of zieke oma. De grootste klacht: bij de geringste kritiek gaat hun lipje trillen, voelen ze zich gemeen bejegend en onveilig. Sneeuwvlokjes, dat zijn het. Omvergeblazen door het minste zuchtje wind.
Waar een sociale gemeenplaats gretig rondgaat, hoef je op cijfermatige onderbouwing niet lang te wachten. De eerste volwassenen van ‘Gen Z’ (grofweg geboren tussen 1997 en 2012) betreden de arbeidsmarkt, dus er is materiaal. Volgens een recente enquête onder managers in de VS, waarover Business Insider schreef, vindt 74 procent hun jongste werknemers ongemotiveerd, snel afgeleid en overgevoelig voor kritiek. Ze werken liever met de iets oudere, ‘aanpakkeriger’ millennials.
Kenmerken van een generatie kloppen altijd niet én wel. Natuurlijk heeft het gevolgen als je vanaf je babytijd omringd bent met telefoons en tablets. Als je ouders grootverbruikers zijn van sociale media en ieder gloriemoment van hun unieke lieveling posten. Als je dagelijks gehoord hebt dat je geweldig bent. Als je bent opgeleid in gedigitaliseerd onderwijs, naar bijles werd gestuurd als het wat minder ging, naar een therapeut als er wat zorgjes waren. Als je alle psychische labels kent van internet, voortdurend verkeert in een populariteitspoll met je leeftijdgenoten en altijd bang bent te worden buitengesloten. Als je weet dat werkgevers je tóch nodig hebben.
Over de auteur
Aleid Truijens is schrijver en recensent en columnist voor de Volkskrant. Ze schreef romans en biografieën over F.B. Hotz en Hella Haase. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit.
Misschien komt daar die combinatie van eigendunk, veeleisendheid, faalangst en kwetsbaarheid vandaan. Zorgen over de wereld hebben ze ook vaak. Over de toekomst van de planeet, racisme en discriminatie, de onheilspellende oorlogen en de woningmarkt waarop ze ondanks goede banen kansloos zijn. Maar lang niet alle Gen Z’ers zijn betrokken bij de wereld, laat staan activistisch. Velen groeiden niet op als prinsjes of prinsesjes. De verschillen binnen een generatie zijn altijd groter dan die tussen generaties. Iederéén vindt de jongeren die na hen komen slapper en dommer – wat nooit waar is. Wees zoals ik! Die houding van gearriveerden is hoogst irritant.
Gen Z-jongeren hebben – nou ja, gemiddeld dan – ook opvattingen die mij hoopvol stemmen. Uit de vorig week verschenen Randstad Workmonitor blijkt een verandering in werkethos. Dit onderzoek, onder 27 duizend werknemers wereldwijd, onder wie duizend Nederlanders, laat een opmerkelijke verschuiving zien: werknemers vinden nu geluk, werk-privébalans en (mentale) gezondheid belangrijker dan carrière maken en geld verdienen. Van de Nederlanders noemt 45 procent zich ambitieus en wil slechts 28 procent (47 procent wereldwijd) graag leiding geven. Die mentaliteitsverandering komt vooral op het conto van de jongste lichtingen werknemers.
Zou het eindelijk indalen, het besef dat het belangrijk is dat iedereen werkt, maar daarnaast ook een leven heeft? Dat werk anders wordt georganiseerd, zodat mensen (m/v) kinderen kunnen opvoeden en ouders kunnen verzorgen? Dat ze tijd hebben voor sport, cultuur, een sociaal leven? Toen ik mijn twee millennials baarde, moest ik op het werk doen alsof ik geen moeder was. En onder feministen ook, anders lag ik eruit. Zo’n 35 jaar later is het combineren van ouderschap met een grotemensenbaan voor mijn kinderen nog altijd ingewikkeld: inflexibele werktijden en schaarse plaatsen in de kinderopvang. Misschien dwingt deze – o ja, ook ‘drammerig’ genoemde – generatie verandering af.
Source: Volkskrant columns